Δευτέρα κάτι έχω, την Τρίτη δεν αντέχω, Τετάρτη πως βαριέμαι, την Πέμπτη δεν κρατιέμαι Παρασκευή πρωί λαλαλα απ’ όλες τις ημέρες η Κυριακή μ ‘αρέσει…

Τραγουδούσαμε κάποτε σαν παιδιά έχοντας στο νου μας ότι το σχολείο, το διάβασμα και το φροντιστήριο τελειώνουν την Παρασκευή και ακολουθούν δυο μέρες ξεκούρασης, διασκέδασης και παιχνιδιού. Μεγαλώσαμε όμως και οι συνθήκες έχουν αλλάξει…

Ή μήπως όχι;
Καθημερινά προσπαθούμε να ισορροπήσουμε μεταξύ προσωπικής και επαγγελματικής ζωής κατανέμοντας τον χρόνο μας έτσι ώστε να καταφέρουμε να τα ικανοποιήσουμε όλα – μια καλή δουλειά και μια ευτυχισμένη οικογένεια. Όμως στην Ελλάδα όπου το μακροοικονομικό περιβάλλον είναι ακόμα ασταθές και πολλοί εργαζόμενοι χρειάζεται να κάνουν παραπάνω από μία δουλειά, οι δύο αυτές ξεχωριστές ταυτότητες (επαγγελματική και μη) έρχονται σε σύγκρουση με αποτέλεσμα κάποια από τις δύο να βγει «ριγμένη», δημιουργώντας αρνητικά συναισθήματα (άγχος, δυσαρέσκεια, έλλειψη ικανοποίησης) στο εργατικό δυναμικό, τα οποία με τη σειρά τους επιδρούν αρνητικά στην αποδοτικότητα, την ικανοποίηση και τη δέσμευση.

Τι θα γινόταν όμως αν σταματούσαμε να θεωρούμε τις δύο αυτές ταυτότητες ξεχωριστές αλλά τις αντιμετωπίζαμε ως συμπληρωματικές; Δεν το συνειδητοποιούμε αλλά τα όρια έχουν αρχίσει να χάνονται μιας και η τεχνολογία (smartphones, tablets, social media) μας δίνει τη δυνατότητα να ξέρουμε τι γίνεται στο γραφείο όταν είμαστε σπίτι και αντίστροφα. Μήπως τελικά βρισκόμαστε στη δύση της ισορροπίας μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής και στην ανατολή της ενσωμάτωσής τους;
Η νέα αυτή πραγματικότητα λοιπόν φέρνει μια σειρά προκλήσεων για τα στελέχη της ΔΑΔ, με σημαντικότερη ενδεχομένως αυτή της δημιουργίας μιας κουλτούρας η οποία θα υποστηρίξει την ενσωμάτωση αυτή. Μία τάση η οποία αποκτά όλο και περισσότερους υποστηρικτές είναι η ανάπτυξη μιας πιο διασκεδαστικής κουλτούρας (fun culture).

Πολλά από τα best work places τα τελευταία χρόνια έχουν εισάγει τη διασκέδαση στην κουλτούρα τους με αποτέλεσμα να διατηρούν στο δυναμικό τους ταλέντα, τα οποία παραμένουν παραγωγικά ανεξαρτήτως ωραρίου εργασίας, με όρεξη να αναπτυχθούν, να προσφέρουν, να παράγουν, να καινοτομούν, με τον ίδιο ενθουσιασμό που ξεκίνησαν να το κάνουν και χωρίς να ανυπομονούν να τελειώσει η μέρα και να κλείσουν τον υπολογιστή.

Εργασία vs Διασκέδαση
Η μαμά και ο μπαμπάς έλεγαν πως η δουλειά δεν είναι παιχνίδι. Κάποτε κυριαρχούσε η πεποίθηση πως αν φαινόταν να διασκεδάζεις, να γελάς και να έχεις μια παιγνιώδη διάθεση απέναντι στο αντικείμενο της εργασίας σου αυτόματα σήμαινε πως δεν εργάζεσαι παραγωγικά, δεν παίρνεις τη δουλειά σου στα σοβαρά και δεν είσαι σωστός επαγγελματίας. Στη Sillicon Valey όμως υπήρχε μια διαφορετική άποψη… Δουλειά, αποδοτικότητα, παραγωγικότητα, δημιουργικότητα, παιχνίδι, ψυχαγωγία, κοινωνικοί δεσμοί ήταν απαραίτητο να είναι δεμένα και ευθυγραμμισμένα. Βασίστηκαν λοιπόν, στο γεγονός ότι όταν διασκεδάζουμε με τη δουλειά μας έχουμε περισσότερη ενέργεια, μαθαίνουμε πιο εύκολα και πιο γρήγορα, έχουμε λιγότερο άγχος, είμαστε πιο παραγωγικοί και πιο ικανοποιημένοι, πιο κοινωνικοί, πιο δεσμευμένοι και κατ’ επέκταση οι πιθανότητες είναι πολύ λιγότερες να αναζητήσουμε νέο εργασιακό περιβάλλον.

Την ίδια στιγμή τα θετικά συναισθήματα που παίρνουμε από τη δουλειά μας τα μεταφέρουμε και στη προσωπική μας ζωή. Άρα καταλήγουμε σε μια win win κατάσταση τόσο για τον εργοδότη όσο και για τον εργαζόμενο. Έτσι, η Google με την ιδέα του «προσφέρω ό,τι χρειάζεται για να είναι οι εργαζόμενοι χαρούμενοι, άρα κάτι παραπάνω από μια ωραία δουλειά», ήταν ανατρεπτική προκαλώντας ένα μικρό σοκ στην ελληνική και διεθνή πραγματικότητα. Μερικά χρόνια μετά βλέπουμε στην Ελλάδα εταιρείες ανεξαρτήτως μεγέθους να ξεκινούν σιγά σιγά να ενισχύσουν την κουλτούρα τους με πιο «διασκεδαστικά» στοιχεία, με διαφορετικά και πιο παιχνιδιάρικα γραφεία και διεξάγοντας περισσότερες εκδηλώσεις στοχεύοντας στη δέσμευση και την παραγωγικότητα του εργατικού τους δυναμικού.

Αρκεί;
Η απάντηση είναι όχι. Η δημιουργία μιας κουλτούρας που θα δίνει μεγαλύτερη σημασία στη διασκέδαση και τη ψυχαγωγία μέσω της δουλειάς χρειάζεται κάτι παραπάνω. Το casual Friday, τα after work drinks, τα events, η δημιουργία τεράστιων χώρων με παιχνίδια διαφόρων ειδών, καθώς και το να μπορούν οι άνθρωποι να διακοσμήσουν τα γραφεία τους με οτιδήποτε θα τους έφτιαχνε τη μέρα και οτιδήποτε δεν ενέχει κίνδυνο για την υγεία και την ασφάλειά τους (π.χ. βεγγαλικά) αδιαμφισβήτητα βοηθάει και είναι ένας τρόπος εφαρμογής και εισαγωγής μιας νέας φιλοσοφίας αλλά δυστυχώς δεν αρκεί.

Αρχικά, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι η διασκέδαση σαν αξία για να γίνει κτήμα των εργαζομένων θα πρέπει να είναι αποδεκτή και να προωθείται από πάνω προς τα κάτω. Δεν πρέπει όμως να προωθηθεί σαν μια ακόμα καλή πρακτική η οποία θα βοηθήσει στην εικόνα της εταιρείας ή στο πως να γίνουμε πιο παραγωγικοί αλλά ως ένα διαφορετικό στοιχείο το οποίο εμπλουτίζει την υπάρχουσα κουλτούρα και ενισχύει την ομαδικότητα, τη δημιουργικότητα και κάνει πιο ευχάριστη την επαγγελματική ζωή των εργαζομένων ώστε όλα τα προηγούμενα εργαλεία (after work drinks, events, παιχνίδια) να χρησιμοποιηθούν σωστά και να φέρουν τα επιθυμητά αποτελέσματα.

Οποιαδήποτε δραστηριότητα που πραγματοποιείται θα πρέπει να θεωρείται από τους εργαζομένους σημαντική, ουσιώδης και να αποτελεί μέσο λύσης και όχι ένα ακόμα πράγμα που πρέπει να γίνει. Δεν υπάρχει καμία προστιθέμενη αξία λοιπόν στη δημιουργία ενός δωματίου διασκέδασης αν κανένας δεν μπαίνει να παίξει επειδή δεν έχει χρόνο ή κατακρίνεται κάθε φορά που το κάνει. Η κουλτούρα όμως δεν αποτελείται μόνο από αντικείμενα αλλά είναι ένα σύνολο αξιών και βασικών παραδοχών. (Schein, 1992). Πριν αρχίσει η διασκέδαση και η παιγνιώδης διάθεση να δηλώνεται ως στοιχείο της κουλτούρας μέσω των αντικειμένων στο περιβάλλον εργασίας χρειάζεται να πάμε ένα βήμα πίσω.

Αυτό που πρέπει να καταφέρουν τα στελέχη της ΔΑΔ είναι να βοηθήσουν τους ανθρώπους να κάνουν την παιγνιώδη διάθεση τρόπο σκέψης ή τουλάχιστον να δημιουργήσουν τις συνθήκες όπου μια διαφορετική από τη συνηθισμένη φιλοσοφία θα είναι αποδεκτή. Έτσι, κάθε δραστηριότητα, κάθε αντικείμενο εργασίας ή εργασιακή δυσκολία μπορεί να γίνει διασκεδαστική από την αρχή μέχρι το τέλος μετατρέποντας τη δουλειά σε κάτι παραπάνω από μια απλή διεκπεραίωση εργασιών. Συνοψίζοντας, ένα από τα πράγματα τα οποία μας δίδαξε η κρίση είναι ότι πέρα από τις οικονομικές απολαβές, η δουλειά που κάνουμε χρειάζεται να έχει νόημα, να μας εξελίσσει και να μας προσφέρει ηθική ικανοποίηση και προσωπική ευχαρίστηση.

Αν και δεν αρκεί μόνο η διασκέδαση σαν αξία για να είμαστε απόλυτα δεσμευμένοι ή απόλυτα ικανοποιημένοι, το να εμπλουτίσουμε τη δουλειά μας με διασκεδαστικά στοιχεία είναι μια καλή αρχή, όχι μόνο για να πάμε κόντρα στη μουντάδα της εποχής αλλά και για να συνεχίσουν να πληθαίνουν τα χαμόγελα μας.