Οι ελλιπείς γνώσεις και η σύγχυση που επικρατεί σε μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού αναφορικά με τις οικονομικές και κοινωνικές ανακατατάξεις που συμβαίνουν γύρω μας, μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσα από τη συνεχή εκπαίδευση. Το πλήθος των μεταπτυχιακών προγραμμάτων που προσφέρονται, έρχονται να καλύψουν εξειδικευμένες ανάγκες τόσο εργαζομένων και στελεχών όσο και των ίδιων των επιχειρήσεων.

Λίγες μέρες μετά την ανακοίνωση των βάσεων εισαγωγής στην τριτοβάθμια εκπαίδευση και η προτίμηση των υποψηφίων για ειδικότητες που «αντέχουν» στην κρίση είναι διάχυτη. Χιλιάδες είναι οι νέοι που ανυπομονούν να ζήσουν την -περιβόητη- φοιτητική ζωή, να σπουδάσουν στη σχολή ή το τμήμα που επέλεξαν και έπειτα (τουλάχιστον οι καλά γνωρίζοντες τα της αγοράς εργασίας), να συνεχίσουν με κάποιο μεταπτυχιακό που θα διευκολύνει την είσοδό τους στον εργασιακό στίβο.

Είναι κοινός τόπος ότι οι μεταπτυχιακοί τίτλοι σπουδών δεν είναι πλέον μόνο περιζήτητοι αλλά απαραίτητοι στην αγορά εργασίας. Στη χώρα μας, χιλιάδες νέοι και νέες αλλά και μεγαλύτερης ηλικίας άτομα που έρχονται αντιμέτωποι με το σκληρό και αμείλικτα ανταγωνιστικό «πρόσωπο» της αγοράς, επιλέγουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους μετά το πρώτο πτυχίο με κάποιο Master είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό. Άλλωστε, είναι γεγονός ότι το Master έχει καταστεί ως ένα προσόν που πρέπει (must) να διαθέτει κανείς προκειμένου να διεκδικήσει τη θέση του στην αγορά εργασίας.

Όπως μας δήλωσε και η Κατερίνα Ξυνή, Director of Academic Operations του Mediterranean College «Είναι δεδομένη πλέον όχι η απαίτηση αλλά η αναγκαιότητα ενός μεταπτυχιακού τίτλου, τόσο για την είσοδο στην αγορά εργασίας όσο και για την ανέλιξη ενός στελέχους, ιδίως σε μεγάλες επιχειρήσεις και οργανισμούς, όπου ο ανταγωνισμός είναι μεγάλος και τα συστήματα αξιολόγησης του προσωπικού πιο τυπικά και συστηματοποιημένα».

Παράλληλα με αυτή την πραγματικότητα, είναι γεγονός ότι στη χώρα μας, λόγω της αύξησης των προγραμμάτων σπουδών, της δυνατότητας απόκτησης μεταπτυχιακού εξ αποστάσεως αλλά και καθώς η απόκτηση μεταπτυχιακού θεωρείται πλέον επιβεβλημένη, ορισμένοι κλάδοι σπουδών έχουν κορεστεί. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα την υπερπροσφορά υποψήφιων εργαζομένων με υψηλά τυπικά προσόντα, αυξάνοντας έτσι τα ποσοστά των ανέργων.

Εντούτοις, παρά τα υψηλά ποσοστά ανεργίας, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί το γεγονός ότι όσο πιο σωστά καταρτισμένος και ενημερωμένος είναι κάποιος, τόσο πιο εύκολα είναι σε θέση να προστατέψει τα συμφέροντά του, να τοποθετείται καλύτερα στην αγορά εργασίας και να κατανοεί τις συνέπειες των κοινωνικοοικονομικών αλλαγών που υφίστανται.


Κλάδοι εργασίας και μεταπτυχιακά
Η οικονομική επιστήμη, η χρηματοοικονομία, η πληροφορική αλλά και άλλες επιστήμες που έχουν άμεση σχέση με τη σημερινή κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα, αποτελούν θεματικά πεδία που απασχολούν τόσο τις επιχειρήσεις όσο και τα στελέχη τους. Έτσι, στους τομείς αυτούς προσφέρεται ένας μεγάλος αριθμός μεταπτυχιακών προγραμμάτων.

Τα πιο δημοφιλή μεταπτυχιακά είναι το MBA (Master in Business Administration) και το MSc (Master of Science) ενώ μεταξύ άλλων, υπάρχουν και τα μεταπτυχιακά MA (Master of Arts), LLM (Master of Laws), March (Master of Architecture), Med (Master in Education), MPhil (Master of Philosophy), MEng (Master of Engineering), PhD (Doctor of Philosophy), MSc Marketing & Advertising κ.ά.

Το MBA αναδεικνύεται ο «πρωταθλητής» μεταξύ των μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών και θεωρείται ιδιαίτερα δημοφιλές τόσο σε αποφοίτους πανεπιστημίων με εργασιακή εμπειρία όσο και σε στελέχη επιχειρήσεων που δεν διαθέτουν πρώτο πτυχίο.

Η παρακολούθηση ενός προγράμματος MBA αποτελεί ένα σπουδαίο εφόδιο για τους επαγγελματίες καθώς μέσα από αυτό μπορούν οι συμμετέχοντες να κατανοήσουν πώς οργανώνεται, δομείται και διοικείται μία επιχείρηση. Στα μαθήματα που διδάσκονται σε ένα MBA αναλύονται όλοι οι παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν την πορεία ενός οργανισμού: πολιτική, οικονομική κατάσταση, ανταγωνισμός, ανθρώπινοι πόροι, εταιρική κουλτούρα κτλ. Ακόμα, καλύπτονται τα πεδία που αφορούν στο Marketing, τη Διοίκηση, τη Λογιστική, τα Χρηματοοικονομικά, τα Πληροφοριακά Συστήματα, τη Διοίκηση Ανθρωπίνων Πόρων κτλ.

Η Κ. Ξυνή, επιβεβαιώνει την παραπάνω άποψη: «Εδώ και αρκετά χρόνια, το πρόγραμμα MBA είναι το πιο δημοφιλές μεταξύ των εργαζομένων που διεκδικούν ανώτερες θέσεις γενικού management σε επιχειρήσεις και οργανισμούς. Αντίθετα, οι εργαζόμενοι που θέλουν να εξειδικευτούν σε έναν τομέα, επιλέγουν να κάνουν ένα MSc στο αντικείμενο της επιλογής τους». Και συνεχίζει: «Οι δύο πιο δημοφιλείς τομείς εξειδίκευσης είναι η Διαχείριση Ανθρώπινου Δυναμικού και η Διαφήμιση-Επικοινωνία, διότι οι επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται ολοένα και περισσότερο τη συμβολή των παραπάνω στην υλοποίηση των στόχων τους».

Σχετικά με τους τομείς από τους οποίους προέρχονται οι μεταπτυχιακοί φοιτητές η Κ. Ξυνή αναφέρει τις πωλήσεις, το marketing, το γενικό management και τη διαχείριση ανθρώπινων πόρων ενώ αναφορικά με τον κλάδο δραστηριότητας, υποστηρίζει ότι μεγάλο μέρος φοιτητών εργάζονται σε εμπορικές επιχειρήσεις, τράπεζες και λοιπές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και ένα μικρότερο μέρος στη βιομηχανία.

Όσον αφορά τα μεταπτυχιακά προγράμματα με την καλύτερη επαγγελματική αποκατάσταση, ο Δρ Στέργιος Λεβέντης, Λέκτορας στο International Hellenic University αναφέρει: «Τα προγράμματα με την καλύτερη αποκατάσταση είναι εκείνα που επιτυχώς ενσωματώνουν τα νέα δεδομένα, τις καινούργιες τεχνολογίες και ανταποκρίνονται πληρέστερα στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής».

Παρά, ωστόσο, τη μεγάλη απήχηση που έχουν συγκεκριμένοι κλάδοι σπουδών, είναι γεγονός ότι στις μέρες μας δεν υφίστανται οι έννοιες «μονιμότητα» και «σταθερότητα» που αφορούν τόσο την εργασία όσο και τις σπουδές. Στην αυξημένη μεταβλητότητα που χαρακτηρίζει την αγορά εργασίας το τελευταίο διάστημα αναφέρεται ο Δρ Νίκος Μυλωνόπουλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Πληροφοριακών Συστημάτων και Αντιπρύτανης στο ALBA Graduate Business School.

«Χαρακτηριστικό στοιχείο αυτής της μεταβλητότητας» σημειώνει, «αλλά και μιας πιο μακρόχρονης δομικής τάσης είναι η κατάρρευση των φραγμών ανάμεσα στα επαγγέλματα και τις κατευθύνσεις της καριέρας ενός ανθρώπου. Υπολογίζεται ότι ο μέσος δυτικός άνθρωπος αλλάζει πολύ συχνότερα δουλειά σε σχέση με το παρελθόν και, μάλιστα, αλλάζει καριέρα (δηλαδή επαγγελματική κατηγορία) τουλάχιστον 3-4 φορές στη ζωή του».

Ως συνέπειες αυτής της τάσης, ο Δρ Ν. Μυλωνόπουλος αναφέρει τη σημασία της συνεχούς μάθησης και της διεύρυνσης (όχι απλά ανανέωσης) των εκπαιδευτικών εφοδίων κάθε επαγγελματία σε όλες τις ηλικίες. «Επίσης, είναι περισσότερο από ποτέ σημαντική η ανάπτυξη “οριζόντιων” δεξιοτήτων (επικοινωνία, συνεργασία, ηγεσία, διαπραγμάτευση κτλ) που έχουν αξία σε κάθε εργασία και επάγγελμα», συμπληρώνει.


Κριτήρια επιλογής μεταπτυχιακού
Η επιλογή του μεταπτυχιακού είναι μία δύσκολη και σημαντική απόφαση και πολλοί είναι οι παράγοντες που μπορούν να την επηρεάσουν. Οι παράγοντες αυτοί εξαρτώνται από τις δυνατότητες του κάθε ατόμου, τα ενδιαφέροντά του αλλά και τις ανάγκες που επιθυμεί να καλύψει. Για παράδειγμα, για κάποιους είναι πιο σημαντικό το αντικείμενο και το περιεχόμενο των μεταπτυχιακών ενώ για άλλους σημασία έχει η σύνδεση του μεταπτυχιακού με την αγορά εργασίας.
Ορισμένοι από τους παράγοντες που επηρεάζουν αυτή την απόφαση είναι:

• Κριτήρια εισαγωγής.
Για κάθε μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών, τμήμα και πανεπιστήμιο, τα κριτήρια εισαγωγής είναι διαφορετικά ανά τμήμα και ειδίκευση. Συνήθως ο βαθμός του πτυχίου αποτελεί βασικό κριτήριο επιλογής για τα περισσότερα μεταπτυχιακά προγράμματα που προσφέρονται από τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας μας αλλά και του εξωτερικού. Ακόμα, σε ορισμένα μεταπτυχιακά έχει σημασία η εργασιακή εμπειρία των υποψηφίων σε συγκεκριμένο αντικείμενο ενώ σε άλλα μετράει και η προηγούμενη συμμετοχή του σε έρευνες.

• Περιεχόμενο προγράμματος.
Πολύ σημαντικό, προτού επιλέξει ο υποψήφιος το μεταπτυχιακό που θα παρακολουθήσει, είναι να γνωρίζει και να έχει μελετήσει προσεκτικά το περιεχόμενο των σπουδών και τις επιμέρους ενότητες όπως και τον τρόπο αξιολόγησης, τις εξετάσεις και τις εργασίες που απαιτούνται για την επιτυχή ολοκλήρωση του προγράμματος.

• Κόστος σπουδών.
Το θέμα του κόστους των σπουδών είναι μία πολύ σημαντική παράμετρος που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Το κόστος των διδάκτρων διαφέρει από πρόγραμμα σε πρόγραμμα και διαμορφώνεται ανάλογα με το τμήμα, το γνωστικό αντικείμενο και το πανεπιστήμιο.

• Σύνδεση με την αγορά εργασίας.
Τι θα προσφέρει το μεταπτυχιακό στο άτομο μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του; Τι ζήτηση υπάρχει στην αγορά εργασίας για το συγκεκριμένο αντικείμενο και κατά πόσο θα μπορέσει να ασχοληθεί επαγγελματικά με την εξειδίκευση που του προσφέρει το μεταπτυχιακό; Υπάρχουν πολύ ενδιαφέροντα επιστημονικά αντικείμενα που ωστόσο δεν βρίσκουν αντίκτυπο στην αγορά. Αυτό είναι κάτι που πρέπει να γνωρίζει ο ενδιαφερόμενος προτού επιλέξει το πρόγραμμα σπουδών που θα παρακολουθήσει για να μην αφιερώσει πολύτιμο χρόνο και χρήμα, έχοντας προσδοκίες που τελικά δεν θα επιτευχθούν.

Όπως μας δήλωσε και η Vhyna Ortega, Head of External Academic Affairs Programme Tutor του IST College «Κατά τη διαδικασία επιλογής ενός μεταπτυχιακού προγράμματος, οι υποψήφιοι πρέπει να λάβουν υπόψη μια σειρά παραγόντων. Για παράδειγμα, η συνεργασία του ιδρύματος της επιλογής τους με ένα Βρετανικό πανεπιστήμιο έχει προστιθέμενη αξία, καθώς η υποστήριξη που θα λάβουν στο αντικείμενο που θα επιλέξουν απορρέει από έτη συνεχούς έρευνας σε αυτό. Το Βρετανικό εκπαιδευτικό σύστημα παρέχει στους σπουδαστές τις αναγκαίες γνώσεις και δεξιότητες για την επιτυχή επαγγελματική εξέλιξή τους».

Έτσι, παράγοντες που έχουν να κάνουν με τον εκπαιδευτικό φορέα που προσφέρει ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα, όπως η φήμη του, η έρευνά του, οι συνεργασίες, οι καθηγητές κ.ά. είναι ιδιαίτερα σημαντικοί. Με λίγα λόγια, η ποιότητα του προγράμματος και όχι απλά η απόκτηση ενός Master είναι καθοριστικής σημασίας για την επίδραση των σπουδών στην εργασιακή ζωή ενός ατόμου.


Master και μετανάστευση
Έκδηλη είναι η τάση που παρατηρείται τον τελευταίο καιρό από πολλά κυρίως νέα άτομα, να μετακινούνται στο εξωτερικό προς αναζήτηση απασχόλησης. Αντίστοιχη είναι και η τάση από τους νέους ανθρώπους να επιλέγουν το εξωτερικό για μεταπτυχιακές σπουδές. Αναζητώντας καλύτερες προοπτικές εργασίας, χιλιάδες νέοι αποφασίζουν να μεταναστεύσουν με σκοπό να ολοκληρώσουν σπουδές που θα τους προσφέρουν ένα πολύτιμο εφόδιο για το μέλλον τους.

Ο Δρ Στ. Λεβέντης υποστηρίζει: «H παγκόσμια οικονομική ύφεση έχει επηρεάσει την προσφορά και ζήτηση μεταπτυχιακών τίτλων. Στις περισσότερες Ευρωπαϊκές χώρες παρατηρούνται αυξημένα νούμερα μεταπτυχιακών φοιτητών. Οι φοιτητές αυτοί στοχεύουν στην απόκτηση γνώσεων και δεξιοτήτων (ιδιαίτερα σε τραπεζικές και χρηματοοικονομικές σπουδές) που θα τους καθιστούν ανταγωνιστικότερους στη διεθνή αγορά εργασίας. Τα εκπαιδευτικά ιδρύματα ανταποκρινόμενα σ’ αυτές τις αλλαγές και ανάγκες, τροποποιούν τα προγράμματα σπουδών τους. Επίσης, παρατηρούνται αυξημένες ανάγκες για επιμόρφωση σε θέματα crisis management, cost management, negotiation skills κτλ».

Όσον αφορά το αν είναι καλύτερα να παρακολουθήσει κάποιος ένα μεταπτυχιακό στην Ελλάδα ή το εξωτερικό, η κάθε επιλογή έχει τα υπέρ και τα κατά της. Η δυνατότητα παράλληλης εργασίας και σπουδών, το μειωμένο κόστος, η χρήση της ελληνικής ως γλώσσα του προγράμματος είναι ανάμεσα στα θετικά του να παρακολουθήσει κάποιος ένα μεταπτυχιακό στην Ελλάδα ενώ η επαφή με άλλες κουλτούρες, οι νέες εμπειρίες, η βελτίωση γνώσης μίας ξένης γλώσσας, η δημιουργία νέων επαφών κτλ. συγκαταλέγονται στα πλεονεκτήματα της επιλογής παρακολούθησης ενός μεταπτυχιακού στο εξωτερικό.

Η V. Ortega υποστηρίζει: «Η οικονομική κρίση έχει σίγουρα επιδράσει στην απόφαση των σπουδαστών για μεταπτυχιακές σπουδές στο εξωτερικό, δεδομένου ότι μια τέτοια δαπάνη είναι κατά πολύ υψηλότερη από μια αντίστοιχη εδώ. Παρ’ όλα αυτά εκτός από το κόστος, το γεγονός ότι παρακολουθώντας ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα εδώ, οι σπουδαστές δεν χρειάζεται να αναβάλλουν την επαγγελματική τους ανάπτυξη, εφόσον μπορούν να συνεχίσουν να εργάζονται, είναι ένας παράγοντας που πρέπει κανείς να λαμβάνει υπόψη. Επιπλέον, έχουμε δει ότι η παρακολούθηση ενός μεταπτυχιακού προγράμματος εδώ, επιτρέπει στους σπουδαστές να “χτίσουν” ένα επαγγελματικό δίκτυο με τους συμφοιτητές τους και μέσω ανάλογων φορέων».

Για την κατάσταση που επικρατεί στην αγορά των μεταπτυχιακών προγραμμάτων σήμερα τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό καθώς και για τις μελλοντικές τάσεις, ο Δρ Ν. Μυλωνόπουλος αναφέρει: «Ο χώρος της εκπαίδευσης γενικά και ακόμα περισσότερο τα μεταπτυχιακά προγράμματα διακρίνονται για την έντονη παγκοσμιοποίηση. Σημειώνουμε ιδιαίτερα τις διεθνείς συνεργασίες των πανεπιστημίων, την είσοδο παραδοσιακών πανεπιστημίων σε ξένες αναδυόμενες ή ταχεία αναπτυσσόμενες αγορές (Μέση και Άπω Ανατολή), την έντονη διεθνή κινητικότητα φοιτητών και καθηγητών, την άνθηση διεθνών προγραμμάτων σπουδών που λαμβάνουν χώρα σε διαφορετικές πόλεις ανά τον κόσμο. Στην Ελλάδα, η μεταπτυχιακή εκπαίδευση στροβιλίζεται στα προβλήματα της οικονομικής κρίσης, των αέναων μεταρρυθμίσεων της δημόσιας εκπαίδευσης και της ρύθμισης των μη κρατικών πανεπιστημίων. Υπάρχουν βεβαίως και ορισμένες φωτεινές εξαιρέσεις δυναμικής εξωστρέφειας που φέρνουν τους φοιτητές τους στο διεθνές προσκήνιο. Αυτή, είναι και η μεγαλύτερη πρόκληση για το μέλλον, όχι μόνο για τα μεταπτυχιακά προγράμματα αλλά και για τις πόλεις που τα φιλοξενούν».


Σπουδές Made in World
Πολλές φορές, επικρατεί η άποψη ότι οι σπουδές που προσφέρουν τα εκπαιδευτικά ιδρύματα της χώρας μας είναι κατώτερης ποιότητας σε σχέση με αυτές του εξωτερικού, ενώ υπάρχει και η τάση να θαυμάζονται τα Πανεπιστήμια και τα Κολλέγια του εξωτερικού υπερβολικά. Ωστόσο, τα στοιχεία και τα στατιστικά, διαψεύδουν αυτή την άποψη.

Στην έγκριτη λίστα του Times Higher Education and Quacquarelli Symonds (THE – QS), World University Rankings που αφορά στην αξιολόγηση όλων των πανεπιστημίων του κόσμου, το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο της Αθήνας (ΕΚΠΑ) βρίσκεται στην 177η θέση στον κόσμο και την 75η της αντίστοιχης ευρωπαϊκής κατάταξης ενώ το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) προωθήθηκε στα πρώτα 180 πανεπιστήμια της Ευρώπης.

Όσον αφορά το κόστος, στην Ελλάδα τα δίδακτρα για την παρακολούθηση ενός μεταπτυχιακού διάρκειας 18 μηνών κυμαίνονται από 4.000 έως 14.000 ευρώ, κόστος αρκετά χαμηλότερο σε σχέση με το εξωτερικό όπου το αντίστοιχο ποσό για τα δίδακτρα μπορούν να φτάσουν τα 55.000 ευρώ. Φυσικά η ποικιλία των μεταπτυχιακών που προσφέρονται είναι μεγαλύτερη στο εξωτερικό σε σχέση με τη χώρα μας ενώ και οι πιθανότητες για να γίνει δεκτός ο υποψήφιος είναι περισσότερες. Σε κάθε χώρα εφαρμόζεται διαφορετικό σύστημα για την απόκτηση πτυχιακών και μεταπτυχιακών τίτλων σπουδών.

Στην Αγγλία απαιτούνται 3 χρόνια για Bachelor, 1 με 2 χρόνια για Master (Msc, MBA κτλ) και πάνω από 3 χρόνια για διδακτορικό. Η Αμερική έχει επίσης Bachelor για το οποίο όμως απαιτούνται 4 χρόνια. Στη Γαλλία και Γερμανία έχουν Diplom (Diplome) για 4 με 5 χρόνια. Τα βρετανικά πανεπιστήμια χορηγούν επίσης Diploma/Postgraduate Certificate, το οποίο απαιτεί την παρακολούθηση ενός εννιάμηνου προγράμματος και απευθύνεται σε φοιτητές που είτε δεν πληρούν τις προϋποθέσεις για Master είτε απλά επιθυμούν ένα λιγότερο εντατικό πρόγραμμα.

Κάτι αντίστοιχο γίνεται και στην Ελλάδα από το Ελληνικό Ανοιχτό Πανεπιστήμιο το οποίο μπορεί να παρέχει πιστοποιήσεις ανά εξάμηνο. Επίσης, πολλές πανεπιστημιακές σχολές αντί για το Μεταπτυχιακό Δίπλωμα Ειδίκευσης (Μ.Δ.Ε.) που δίνεται έπειτα από διετή συνήθως φοίτηση, δίνονται Μεταπτυχιακά Διπλώματα Εξειδίκευσης έπειτα από ένα έτος παρακολούθησης.

Ο Δρ Στ. Λεβέντης υποστηρίζει: «Στο εξωτερικό τα κορυφαία πανεπιστήμια είναι επικεντρωμένα στη διεθνοποίηση των προγραμμάτων σπουδών για αυτό και προσελκύουν ξένους φοιτητές και εκπαιδευτικό προσωπικό υψηλής ποιότητας. Η διεθνοποίηση αυτή παρατηρείται ιδιαίτερα έντονα ακόμη και σε χώρες με έως πρότινος εσωστρεφές εκπαιδευτικό σύστημα (π.χ. Νότιο-Ανατολική Ασία). Ο προσανατολισμός αυτός έχει ως επακόλουθο την εκπαιδευτική και ερευνητική ανάπτυξη».


Πότε να κάνω μεταπτυχιακό;
Ποια είναι η πιο κατάλληλη περίοδος για να παρακολουθήσει κάποιος ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα; Αμέσως μετά το πρώτο πτυχίο ή αφού πρώτα αποκτήσει εργασιακή εμπειρία; Η απόφαση αυτή φαίνεται ότι επηρεάζεται από παράγοντες που έχουν να κάνουν με τον καθένα ξεχωριστά. Πολλοί επιλέγουν να συνεχίσουν τις σπουδές τους σε μεταπτυχιακό επίπεδο αμέσως μόλις ολοκληρώσουν το πρώτο τους πτυχίο, θεωρώντας ότι είναι προτιμότερο να τελειώσουν πρώτα με το κεφάλαιο «σπουδές» και, διαθέτοντας πλέον όλα τα εφόδια, να βγουν στην αγορά εργασίας.

Πολλοί όμως είναι και εκείνοι που αποφασίζουν να δουλέψουν πρώτα για 1 με 2 χρόνια, να γνωρίσουν «από μέσα» την αγορά εργασίας και μετά να πάρουν μια πιο ώριμη απόφαση για το μεταπτυχιακό πρόγραμμα που θα ακολουθήσουν. Διαθέτοντας μία μικρή έστω εμπειρία από την αγορά, τις ανάγκες και τις απαιτήσεις της, μπορούν να επιλέξουν να παρακολουθήσουν εκείνο το μεταπτυχιακό που θα τους εφοδιάσει με τα προσόντα εκείνα που θα τους ανοίξει πολλές ευκαιρίες μπροστά τους.

Όπως υποστηρίζει και η V. Ortega «η κατάλληλη στιγμή για την παρακολούθηση ενός μεταπτυχιακού προγράμματος εξαρτάται κυρίως από τις προσωπικές φιλοδοξίες και το επαγγελματικό πλάνο κάθε ανθρώπου. Για όσους επιθυμούν να ακολουθήσουν ένα περισσότερο θεωρητικό πρόγραμμα, μάλλον η καλύτερη επιλογή είναι αμέσως μετά την ολοκλήρωση των πτυχιακών σπουδών τους, ούτως ώστε να αυξήσουν τις πιθανότητες που θα τους δοθούν για επαγγελματική αποκατάσταση. Για εκείνους που επιθυμούν να επεκτείνουν τον επαγγελματικό τους ορίζοντα, ίσως είναι καλύτερο να γίνει μετά από κάποια έτη επαγγελματικής εμπειρίας. Η σημαντικότερη απόφαση για τον υποψήφιο πρέπει να είναι αρχικά το “γιατί” θέλει να παρακολουθήσει ένα μεταπτυχιακό και μετά το “πότε” είναι ο κατάλληλος χρόνος να το εντάξει στη ζωή του».

Οι επιλογές ωστόσο για την παρακολούθηση ενός μεταπτυχιακού δεν είναι μόνο αυτές οι δύο. Πολλά είναι τα άτομα που εργάζονται και ταυτόχρονα παρακολουθούν κάποιο μεταπτυχιακό πρόγραμμα. Τόσο στο εξωτερικό όσο και στη χώρα μας προσφέρονται μεταπτυχιακά προγράμματα σε part time ωράρια (συνήθως απογευματινές ώρες) και τα οποία μπορούν να παρακολουθήσουν εργαζόμενοι παράλληλα με την εργασία τους. Η αυξανόμενη ανάγκη για συνεχή επιμόρφωση και κατάρτιση έχει οδηγήσει πολλούς εργαζόμενους στην απόφαση να παρακολουθήσουν ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα εξειδίκευσης κατά τη διάρκεια της καριέρας τους.

Μέθοδοι εκπαίδευσης
Ο πιο συνηθισμένος τρόπος παρακολούθησης και ολοκλήρωσης ενός μεταπτυχιακού προγράμματος είναι η πλήρης φοίτηση. Η ταυτόχρονη παρουσία δασκάλου και μαθητή στον ίδιο χώρο, αποτελεί, παραδοσιακά, την αποτελεσματικότερη μέθοδο εκπαίδευσης. Πρόκειται για full time προγράμματα και όσοι τα παρακολουθούν δεν μπορούν εύκολα να συνδυάσουν σπουδές και εργασία.

Αντίθετα, στα προγράμματα μερικής φοίτησης (part time) ο φοιτητής σπουδάζει λιγότερο εντατικά, η επαφή δεν είναι τόσο συχνή ενώ μπορεί παράλληλα και να εργάζεται. Τα τελευταία χρόνια μεγάλη απήχηση έχουν και τα μεταπτυχιακά προγράμματα που στηρίζονται στην εξ αποστάσεως εκπαίδευση και το e-learning. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι επιλέγουν αυτό τον τρόπο εκπαίδευσης εξαιτίας της δυνατότητας που παρέχει να μεταφέρει συνεχή εκπαίδευση με χαμηλότερο κόστος και χωρίς να απαιτείται η φυσική τους παρουσία.

Επιπλέον, η αξία του e-learning και η αλματώδης ανάπτυξή του σχετίζεται άμεσα με την ικανότητα των φορέων που παρέχουν αυτή τη μέθοδο εκπαίδευσης, να απευθύνονται στις ξεχωριστές ανάγκες και απαιτήσεις του κάθε συμμετέχοντα. Μεταξύ των πολλαπλών εφαρμογών και χρήσεων του e-learning συγκαταλέγονται οι δυνατότητες ομαδικών meetings, ζωντανών παρουσιάσεων, online διαλέξεων, virtual μαθημάτων, web conferencing κτλ. Πολλά είναι τα εκπαιδευτικά ιδρύματα στη χώρα μας που έχουν αφομοιώσει τις νέες τεχνολογίες και έχουν ανοίξει το δρόμο για τη νέα εποχή τεχνολογικής εξέλιξης και ευρείας συμμετοχής στον κόσμο του world wide web.

«Καθένας που επιλέγει ένα μεταπτυχιακό, το κάνει όχι για να αποσπάσει ένα συγκεκριμένο σύνολο γνώσεων αλλά για να ενταχθεί και να μετάσχει σε μία επαγγελματική κοινότητα που εφαρμόζει και προασπίζει τεχνικές γνώσεις και κυρίως, αρχές, αξίες και κανόνες συμπεριφοράς. Αυτό είναι σαφές σε επαγγέλματα που έχουν ισχυρή θεσμική παρουσία (π.χ. γιατροί, δικηγόροι, λογιστές) αλλά ισχύει για κάθε επαγγελματική κατηγορία χωρίς εξαίρεση. Για το λόγο αυτό, στα υψηλού επιπέδου προγράμματα, όπου εφαρμόζεται εξ αποστάσεως εκπαίδευση ή ηλεκτρονική μάθηση για τις πιο τεχνικές γνώσεις, αυτή είναι πάντα μέρος ενός σύνθετου εκπαιδευτικού μοντέλου στο οποίο οι πρόσωπο-με-πρόσωπο εκπαιδευτικές μέθοδοι είναι εξαιρετικά σημαντικές (blended learning)» αναφέρει ο Δρ. Ν. Μυλωνόπουλος.

Τα πλεονεκτήματα της εκπαίδευσης που βασίζεται στην τεχνολογία δεν αφορούν μόνο τους εκπαιδευόμενους-χρήστες αλλά και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Σύμφωνα με έρευνα της Gartner, μέχρι το 2015 τα μορφωτικά ιδρύματα τουλάχιστον των Η.Π.Α. θα έχουν μειώσει τα κόστη κατασκευής κατά 50% μέσα από τη χρήση virtual εκπαιδευτικών περιβαλλόντων χάρη στην καλύτερη αξιοποίηση των εγκαταστάσεων.

Ακόμα, μέχρι το 2014, η ανάπτυξη τεχνολογιών virtualization στους οργανισμούς ανώτατης εκπαίδευσης θα μειώσει τα κόστη συντήρησης κατά 20%. Με δεδομένη μάλιστα τη διεθνή οικονομική κρίση, η ηλεκτρονική εκπαίδευση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία, καθώς όχι μόνο μειώνει τα λειτουργικά κόστη, αλλά συντελεί και στην ευελιξία της διαδικασίας λήψης αποφάσεων, απαιτεί λιγότερες μετακινήσεις κτλ.


Case Study: Η σημασία των μεταπτυχιακών στην Wurth Hellas
Σε μία σύγχρονη δυναμική εποχή όπου οι απαιτήσεις μίας επιχείρησης διαρκώς αυξάνονται και μεταβάλλονται με απίστευτα γοργούς ρυθμούς, η ανάγκη επένδυσης σε αξιόλογο και ικανό ανθρώπινο δυναμικό είναι επιβεβλημένη. Στον όρο «ικανό ανθρώπινο δυναμικό» αναμφισβήτητα εμπλέκεται και ο όρος «υψηλή ποιοτική εκπαίδευση».

Στην Wϋrth η επιλογή νέων στελεχών γίνεται με διάφορα κριτήρια, ένα εκ των οποίων είναι αναμφίβολα το υψηλό εκπαιδευτικό τους επίπεδο. Παράλληλα, αποτελεί φιλοσοφία της εταιρείας η φροντίδα για την ανάπτυξη του προσωπικού της, προσφέροντας ευκαιρίες αλλά και τα απαραίτητα εφόδια για την ανέλιξή του σε υψηλές θέσεις μέσα στην επιχείρηση.

Σαν καθαρά «Εμπορική» εταιρεία, τα μεταπτυχιακά προγράμματα που έχουν ιδιαίτερη απήχηση είναι αυτά των MBA’s, Μάρκετινγκ, ΗR και Χρηματοοικονομικής Διοίκησης. Αυτά ολοκληρώνονται κατά καιρούς με τους κατόχους τους να δραστηριοποιούνται σε αντίστοιχους τομείς και στις πωλήσεις, επιδοτούνται δε από την εταιρεία από 40 έως και στο 100% της αξίας τους. Ήδη το 8% του διοικητικού προσωπικού μας είναι κάτοχοι μεταπτυχιακών τίτλων. Στόχος ο διπλασιασμός του ποσοστού αυτού στα επόμενα 4 χρόνια.

Κάποτε οι παλιοί έλεγαν «μάθε παιδί μου γράμματα» εννοώντας «τελείωσε το σχολείο…». Μέχρι πριν από μερικά χρόνια λέγαμε παροτρύνοντας τους νεώτερους να αποκτήσουν έναν πανεπιστημιακό τίτλο, «το κλειδί» που θα άνοιγε τις πόρτες στην διαφαινόμενη νέα εποχή εργασίας. Σήμερα, σε μια αγορά εργασίας «άκρως ανταγωνιστική» ένας μεταπτυχιακός τίτλος αποδεικνύεται περισσότερο από ποτέ ως το «σπαθί» για εξέλιξη μέσα στον εργασιακό χώρο, αλλά και το εφόδιο που προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες σε ένα νέο στην αναζήτηση εργασίας.

Κώστας Μαρτόπουλος, Διευθυντής Προσωπικού & Μισθοδοσίας Wurth Hellas

Viewpoint: Η Αξία των Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ελληνική Επιχείρηση
Διανύουμε την εποχή της οικονομίας βασισμένη στη γνώση (knowledge based economy), όπου οι ανθρώπινοι πόροι χαρακτηρίζονται ως γνωστικό κεφάλαιο (knowledge capital) και η γνώση τους αποτελεί το άυλο περιουσιακό στοιχείο της κάθε επιχείρησης. Στα πλαίσια αυτά, η κατοχή ενός Μεταπτυχιακού Διπλώματος προσθέτει αξία, καθώς εμπλουτίζει με περαιτέρω γνώσεις και εξειδικεύει το στέλεχος προσδίδοντάς του ταυτόχρονα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά. Αναμφισβήτητα, κατά τη διαδικασία επιλογής ενός στελέχους η κατοχή μεταπτυχιακού τίτλου σπουδών είναι σε πολλές περιπτώσεις απαραίτητη.

Παρ’ όλα αυτά, δεν αποτελεί το απόλυτο κριτήριο επιλογής και συνεκτιμάται με την εργασιακή εμπειρία, την προσωπικότητα και τις κατά περίπτωση δεξιότητες του υποψηφίου.

 Όσον αφορά στο χρόνο επιλογής φοίτησης σε ένα μεταπτυχιακό πρόγραμμα, η πρότερη εργασιακή εμπειρία αποτελεί ιδανική συνθήκη δεδομένου ότι επιτυγχάνεται ο συγκερασμός θεωρίας και πράξης. Η κατά το δυνατόν διευκόλυνση και στήριξη των στελεχών, που παρακολουθούν μεταπτυχιακά προγράμματα, θα πρέπει να θεωρείται δεδομένη από τις Διευθύνσεις Ανθρωπίνου Δυναμικού των εταιρειών.

Αντιθέτως, η οικονομική υποστήριξη εξαρτάται από την πολιτική εκπαίδευσης & ανάπτυξης του προσωπικού της εκάστοτε εταιρείας. Το δίλημμα που σε πολλές περιπτώσεις προκύπτει, είναι στην κατανομή της «πίτας» του ετήσιου προϋπολογισμού σχετικά με τον αριθμό επιδότησης μεταπτυχιακών προγραμμάτων έναντι της επένδυσης σε περισσότερα ενδοεπιχειρησιακά ή μη σεμινάρια που απευθύνονται στο μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού της κάθε επιχείρησης.

Σε κάθε περίπτωση, όταν από την εκπαιδευτική πολιτική προβλέπεται η συγκεκριμένη επιδότηση, είναι σημαντικό τα κριτήρια επιλογής να διέπονται από διαφάνεια και αξιοκρατία, όπως η αξιολόγηση της απόδοσης με τη σχετική εισήγηση του προϊσταμένου, τα έτη προϋπηρεσίας, η συνάφεια της θέσης εργασίας με το αντικείμενο των σπουδών και τα πλάνα ανάπτυξης των στελεχών, όπως αυτό συμβαίνει στον Όμιλο Επιχειρήσεων Σαρακάκη. Συγκεκριμένα, οι εργαζόμενοι του Ομίλου είναι κάτοχοι Μεταπτυχιακού Διπλώματος σε ποσοστό 12% στο σύνολο του προσωπικού και πάνω από 46% στα μεσαία και ανώτερα στελέχη.

Στην πλειοψηφία τους είναι κάτοχοι ΜΒΑs, τα οποία κρίνονται ως τα πλέον κατάλληλα για το αντικείμενο των επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του Ομίλου. Επίσης, στην οργάνωση υπάρχουν εργαζόμενοι με εξειδικευμένες μεταπτυχιακές σπουδές σε Finance, HR, Marketing, Logistics, IT, Project Management κ.λ.π. που στελεχώνουν αντίστοιχους τομείς. Με θεμέλιο τη γνώση και την εξειδίκευση που προσφέρουν οι μεταπτυχιακοί τίτλοι σπουδών, εμπλουτίζεται το γνωστικό μας κεφάλαιο μέσω του οποίου χτίζεται το μέλλον του Ομίλου.

Ιωάννης Μπούρας, Διευθυντής Ανθρώπινου Δυναμικού, Όμιλος Επιχειρήσεων Σαρακάκη

Case Study: Οι Μεταπτυχιακοί τίτλοι στον Όμιλο Καλλιμάνης
Η κατοχή μεταπτυχιακού τίτλου σε εξειδικευμένους τομείς ενδιαφέροντος των εταιρειών θεωρείται σήμερα περισσότερο από ποτέ πριν αυτονόητη, με δεδομένο τον ολοένα αυξανόμενο ανταγωνισμό και το ιδιαίτερα σκληρό και απαιτητικό εργασιακό περιβάλλον. Η πρόσληψη ενός στελέχους, πάντα ανάλογα με τη θέση, είναι μια πολύπλοκη διαδικασία και η κατοχή ενός μεταπτυχιακού καθώς και η ίδια η θεματική του μεταπτυχιακού αλλά και το πανεπιστήμιο που έχει απονείμει τον τίτλο, έχουν σαφέστατα βαρύνουσα σημασία στην τελική επιλογή.

Οι μεταπτυχιακές σπουδές δεν προσφέρουν μόνο εξειδικευμένες γνώσεις πάνω σε ένα συγκεκριμένο γνωστικό αντικείμενο αλλά και προσωπικές, γενικές και μεταβιβάσιμες δεξιότητες που αποκτούν οι φοιτητές κατά τη διάρκεια των πανεπιστημιακών σπουδών τους.

Οι δεξιότητες αυτές καθιστούν άμεσα ανταποδοτικές τις γνώσεις που αποκτήθηκαν, στο αντικείμενο απασχόλησής τους.

Συνεπώς, επιλέγουμε υποψηφίους που έχουν πραγματοποιήσει μεταπτυχιακές σπουδές οι οποίες έχουν εστιάσει αφενός στο συνδυασμό της θεωρίας με την πράξη και αφετέρου ενέχουν στοιχεία προσομοίωσης πραγματικών επιχειρησιακών καταστάσεων. Ο Όμιλος ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ είναι ηγέτης στον κλάδο του και η υψηλή τεχνογνωσία αποτελεί μια καθοριστική παράμετρο σε αυτό.

Ως εκ τούτου, μεταπτυχιακούς τίτλους στον Όμιλό μας δεν κατέχει μόνο το First Line και το Middle Line Management του Ομίλου μας, αλλά και η πλειοψηφία των στελεχών μας που απασχολούνται σε θέσεις κλειδιά στα τμήματα του marketing, του planning, των logistics, του ανθρώπινου δυναμικού, του ποιοτικού ελέγχου, της τεχνολογίας τροφίμων, της έρευνας και ανάπτυξης και των πωλήσεων.

Ο Όμιλος ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ χρηματοδοτεί μεταπτυχιακές σπουδές στελεχών του στην Ελλάδα (part time) είτε από ίδιους πόρους, είτε αξιοποιώντας τα προγράμματα του ΟΑΕΔ. Επιπλέον, διευκολύνει τα στελέχη με την παροχή ειδικών αδειών για την επιτυχή ολοκλήρωση των σπουδών τους.

Φαίδρα Καπόγιαννη, Διευθύντρια Ανθρώπινου Δυναμικού Γ. Καλλιμάνης Α.Ε.