Στη νέα πραγματικότητα που έχει δημιουργηθεί με την πανδημία του κορωνοϊού, οι επιχειρήσεις μπορούν να βρουν έναν ισχυρό σύμμαχο στο coaching. Πότε, όμως, μπορεί να αξιοποιηθεί, σε ποιους απευθύνεται και γιατί τώρα;

Πολλοί οργανισμοί καλούνται, πλέον, να ανταπεξέλθουν σε ένα περιβάλλον που απαιτεί αποτελεσματικό και γρήγορο change management, από κοινού με συνεκτικές στρατηγικές και λύσεις, οι οποίες να ομαλοποιούν τον απαραίτητο ψηφιακό μετασχηματισμό τους. Παράλληλα, εκτός από την καθοδήγηση των ομάδων τους μέσα σε όλη αυτή τη διαδικασία της αλλαγής, οι managers έρχονται αντιμέτωποι και με την πρόκληση του να μάθουν με ποιον τρόπο μπορούν να συνεχίσουν την ανάπτυξη, αλλά και την ενδυνάμωση του engagement των ομάδων τους, οι οποίες εργάζονται σχεδόν αποκλειστικά εξ αποστάσεως. Και όλα αυτά ενώ οι ανάγκες στο recruiting έχουν αλλάξει, με την αυξημένη ζήτηση για ταλέντα στον χώρο της τεχνολογίας και της ψηφιοποίησης να ασκεί πιέσεις στις Διευθύνσεις Ανθρώπινου Δυναμικού και στα στελέχη του L&D, τα οποία καλούνται αφενός να αναπτύξουν προγράμματα που να είναι κατάλληλα να προσελκύσουν τα νέα ταλέντα και αφετέρου να διαχειριστούν τα ήδη υπάρχοντα, μέσω αποτελεσματικών προγραμμάτων εσωτερικής κινητικότητας.

Μέσα σε αυτό το περίπλοκο και συνεχώς μεταβαλλόμενο εργασιακό περιβάλλον που έχει δημιουργηθεί από την πανδημία του κορωνοϊού, το επαγγελματικό coaching γίνεται πιο αναγκαίο από ποτέ, εξού και ανεβαίνει όλο και περισσότερο σε δημοτικότητα. Παρότι, δηλαδή, το coaching αξιοποιούταν από έναν σημαντικό αριθμό επιχειρήσεων, ηγετών και ομάδων εδώ και αρκετό καιρό, η συνεχής εξέλιξη του επιτρέπει την αποτελεσματική εφαρμογή του και σε περιόδους όπως αυτή που βιώνουμε σήμερα, με τις επιχειρήσεις να είναι σε θέση να επωφεληθούν από τα πλεονεκτήματα που προσφέρει στις ίδιες και τους εργαζομένους τους.

Όπως εξηγεί η Ίρις Μπαλόγλου, Vice President 2021, ICF Greece Charter Chapter: «Το coaching μας βοηθά να αλλάξουμε τη σκέψη μας, να δούμε διάφορες οπτικές, να βρούμε ευκαιρίες που θα μας δώσουν δύναμη και ανθεκτικότητα για να εξελιχθούμε. Η εποχή της πανδημίας που ζούμε είναι πρωτόγνωρη και έχει δημιουργήσει φόβο, αγωνία, άγχος για το αύριο και αβεβαιότητα. Είναι κάτι εντελώς καινούργιο για όλους μας. Οι εμπειρίες μας δεν μπορούν να μας εγγυηθούν τίποτα για το μέλλον. Ζούμε σε έναν κόσμο που η αλλαγή είναι το μόνο σταθερό και το coaching είναι καταλύτης της αλλαγής. Ο κόσμος που δημιουργήσαμε είναι αποτέλεσμα του δικού μας τρόπου σκέψης. Δεν μπορεί να αλλάξει, αν εμείς δεν αλλάξουμε το πώς σκεπτόμαστε. Άρα, ειδικά στην εποχή της πανδημίας, που περισσότερο από ποτέ χρειαζόμαστε νέες οπτικές, νέες λύσεις και προτάσεις, δύναμη και ανθεκτικότητα, το coaching όχι μόνο δεν είναι πολυτέλεια, αλλά έχει ιδιαίτερη χρησιμότητα, γιατί ακριβώς μας δίνει τη δυνατότητα να ξεπεράσουμε πιο εύκολα τα εμπόδια, να βρούμε νόημα στο παρόν και ελπίδα για το μέλλον».

«Οι coaches είναι στην πιο κατάλληλη θέση να βοηθήσουν. Κι αυτό γιατί οι άνθρωποι χρειάζονται τον καλύτερό τους εαυτό για να διαχειριστούν το διαφορετικό, την απειλή ή την αβεβαιότητα, να ξεπεράσουν τα εμπόδια και να δουν μέσα σε αυτή τις ευκαιρίες» επισημαίνει η Βαρβάρα Ασημακοπούλου, Leadership Coach, Professional Coaching Trainer, Founder, HRE και συνεχίζει: «Η περίοδος της πανδημίας είναι μια παγκόσμια κρίση με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και πολλά μαθήματα που μας βοηθούν να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι και επαγγελματίες, όπως είναι η ενίσχυση της δημιουργικότητας, η επιμονή, η πίστη και η συνεχής διασύνδεση με τους ανθρώπους με κάθε τρόπο. Όπως ο προπονητής βρίσκεται δίπλα στον πρωταθλητή και τον προκαλεί να βγάλει τον καλύτερό του εαυτό, να βιώσει τις επιτυχίες, να αντέξει, αλλά και να αναγεννηθεί από τις αποτυχίες, έτσι και ο coach βρίσκεται δίπλα στον κάθε πρωταθλητή της ζωής για να κάνει το δικό του γενναίο αγώνα προς την επιτυχία».

Με τα παραπάνω συμφωνεί και ο Βασίλης Αντωνάς, Managing Director, Impact, ο οποίος τονίζει πως «το coaching επικεντρώνεται, μεταξύ άλλων, και στην ενίσχυση της ανθεκτικότητας. Μία περίοδος αντιξοότητας, λοιπόν, είναι ιδανική για να φέρει ανάπτυξη και να ενισχύσει τον μεταβολισμό του χαρακτήρα και των δεξιοτήτων μας (Adversity Activated Development)». Εφόσον, λοιπόν, εφαρμοστεί σωστά, το coaching μπορεί και στις νέες αυτές συνθήκες να αποτελέσει τον «άσο στο μανίκι» τόσο των στελεχών του L&D όσο και του HR γενικότερα, έτσι ώστε να αναπτυχθούν τα ταλέντα, να διατηρηθούν και να δεσμευτούν ακόμα περισσότερο οι top performers, καθώς και να δημιουργηθούν οι αποτελεσματικοί ηγέτες, οι οποίοι με τη σειρά τους θα διαθέτουν τις κατάλληλες δεξιότητες για να αναπτύξουν ομάδες υψηλής απόδοσης.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΑΙ ΤΙ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΤΟ COACHING
Παρόλο που οι περισσότεροι είναι πια εξοικειωμένοι με τον όρο, υπάρχει ακόμα μια σύγχυση σχετικά με το τι ακριβώς είναι το επαγγελματικό coaching. Στον επιχειρησιακό κόσμο, το coaching αποτελεί μια συνεργασία κατά την οποία οι εργαζόμενοι και οι managers έχουν τη δυνατότητα να αναπτύξουν νέες δεξιότητες, να δημιουργήσουν ένα σαφές μονοπάτι καριέρας και να βελτιώσουν την απόδοσή τους με τη βοήθεια ενός πιστοποιημένου coach. Σύμφωνα με τον Gilles Gambade, Managing Director at TopTeam World: «Ένας coach βοηθά στη δημιουργία μιας συνομιλίας που θα ωφελήσει το άλλο πρόσωπο και δεν χρειάζεται να έχει εμπειρία στον τομέα που εργάζεται ο coachee. Η συζήτηση σχετίζεται με τη μάθηση και την ανάπτυξη του coachee και επικεντρώνεται εξ ολοκλήρου στον coachee, ξεκινώντας με αυτό που προσπαθεί να πετύχει και με αποτέλεσμα μια δέσμευση για ένα σχέδιο δράσης. Ο coach έχει πίστη ότι ο coachee είναι σε θέση να έχει τις δικές του ιδέες, να πάρει τις δικές του αποφάσεις και να προχωρήσει. Ο coach δεν προσπαθεί να “διορθώσει” κάποιον. Στόχος είναι να αποκαλυφθεί η εσωτερική δύναμη του coachee για να αντιμετωπίσει τις δικές του προκλήσεις, αξιοποιώντας στο μέγιστο τις δικές του ικανότητες».

Οι επιλογές ποικίλουν και σε αυτές περιλαμβάνονται το ομαδικό και το ατομικό coaching, καθώς και το online coaching. Όπως είναι λογικό, το ποια μορφή θα χρησιμοποιηθεί εξαρτάται άμεσα από τον στόχο που θέλει να πετύχει η εκάστοτε επιχείρηση, αλλά και από τις ανάγκες της. Για παράδειγμα, αν μια εταιρεία στοχεύει στο να βοηθήσει έναν νέο manager να βελτιώσει τα soft skills του ή να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά κάποια συγκεκριμένα ζητήματα, τότε η λύση βρίσκεται περισσότερο στο ατομικό coaching, το οποίο θα του επιτρέψει να νιώσει άνετα και να φανεί πιο ανοιχτός στην αλλαγή. Αντιθέτως, αν απαιτείται μια ευρύτερη αλλαγή σε έναν οργανισμό, όπως η υιοθέτηση μιας diversity στρατηγικής, τότε το ομαδικό coaching είναι αυτό που θα συμβάλλει προς αυτήν την κατεύθυνση. Φυσικά, στην εποχή της εξ αποστάσεως εργασίας, η ενδεδειγμένη επιλογή θα ήταν το «ψηφιακό» coaching.

Ενώ, λοιπόν, ο παραπάνω ορισμός μπορεί να γίνεται κατανοητός και η ιδέα γύρω από την οποία βασίζεται το coaching να είναι αρκετά ξεκάθαρη, πολλές φορές δημιουργούνται παρανοήσεις ή παρερμηνείες. Κατ’ αρχάς, είναι σημαντικό να διαχωριστεί το επαγγελματικό coaching με το personal coaching, το οποίο βοηθά στην προσωπική ζωή του κάθε ατόμου. Αυτό σημαίνει ότι ένας business coach παρεμβαίνει μόνο σε ό,τι σχετίζεται με το εργασιακό πλαίσιο του ατόμου και τους στόχους που τίθενται από την εταιρεία στην οποία εργάζεται. Επίσης, έχει σημασία να τονιστεί ότι το επαγγελματικό coaching δεν σχετίζεται σε καμία περίπτωση με κάποιου είδους θεραπεία ή ψυχοθεραπεία. Ο coach δηλαδή είναι εκεί για να διευκολύνει το επαγγελματικό έργο κάποιου και για να βοηθήσει να επιτευχθούν οι εκάστοτε στόχοι με όσο το δυνατόν καλύτερο τρόπο, και όχι για να «γιατρέψει», να «διορθώσει» ή να «συνταγογραφήσει». Μία ακόμα συχνή παρανόηση είναι ότι το coaching είναι ουσιαστικά μια μορφή training. Εντούτοις, η διαδικασία του training απαιτεί τον διαμοιρασμό γνώσης από τον εκπαιδευτή στον εκπαιδευόμενο, ο οποίος πρέπει να εξασκηθεί ώστε να τελειοποιήσει τη γνώση ή τη δεξιότητα. Στο coaching, ο coach δεν διδάσκει, αλλά δουλεύει μαζί με τον coachee για να τον βοηθήσει να αναπτυχθεί με τον δικό του ρυθμό.

Όπως σημειώνει και ο G. Gambade: «Coaching και mentoring είναι λέξεις που συχνά χρησιμοποιούνται εναλλακτικά, ενώ είναι δύο πολύ ξεχωριστές προσεγγίσεις για την ανάπτυξη των ανθρώπων. Ένας μέντορας αναφέρεται συχνά ως “σοφός οδηγός” ή έμπιστος σύμβουλος, έχει σημαντική εμπειρία στον τομέα εργασίας του mentee και παρέχει υποστήριξη στον mentee, προσφέροντας πληροφορίες, συμβουλές και πρακτική βοήθεια για να βοηθήσει την ανάπτυξη και την εκμάθησή του. Ο καλός μέντορας αντλεί από την εμπειρία, τις δεξιότητες και τη σοφία του, έτσι ώστε να βοηθήσει και να καθοδηγήσει τον mentee με άμεσες και μακροπρόθεσμες επαγγελματικές και προσωπικές προκλήσεις που αντιμετωπίζει». Εύκολα, λοιπόν, μπορεί να υπάρξει παρανόηση αφού ο ίδιος χαρακτηριστικά αναφέρει ότι «τόσο ένας coach, όσο και ένας μέντορας είναι αφοσιωμένοι στην επιτυχία του mentee/coachee, αλλά δεν συνδέονται με αυτό. Και οι δύο ευελπιστούν ότι ο mentee/coachee θα εισπράξει πολλά από τις συνεδρίες, αλλά είναι η ευθύνη του mentee/coachee να αποφασίσει τι να κάνει. Κανένας από τους δύο ρόλους δεν συμμετέχει άμεσα στη λήψη των αποφάσεων. Τελικά, οι δύο ρόλοι βασίζονται σε μια σχέση εμπιστοσύνης όπου ο διάλογος είναι ανοιχτός και ειλικρινής». Συνεπώς, όπως υποστηρίζει: «Οι δύο πιο σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο ρόλων αφορούν τον τρόπο με τον οποίο τοποθετείται η προσέγγιση. Σε μια σχέση mentoring, η μεταφορά τεχνογνωσίας είναι η πρωταρχική προσέγγιση, ενώ ο coach σπάνια δίνει συμβουλές. Από την άλλη πλευρά, η προσοχή του mentor εστιάζεται σε μακροπρόθεσμα και αναπτυξιακά αποτελέσματα, ενώ η προσοχή του coach είναι στο άμεσο και μετρήσιμο αποτέλεσμα».

ΣΕ ΠΟΙΟΥΣ ΑΠΕΥΘΥΝΕΤΑΙ
Καταλαβαίνοντας, λοιπόν, τι ακριβώς είναι το coaching αλλά και γιατί, ενδεχομένως, να είναι πιο αναγκαίο από ποτέ στη σημερινή κατάσταση που επικρατεί εξαιτίας της πανδημίας, ένα επόμενο ερώτημα που εγείρεται είναι το σε ποιους απευθύνεται. Σύμφωνα με την Ιωάννα Κουνούπη, Commercial Manager, Randstad Risesmart: «Οι υπηρεσίες coaching απευθύνονται σε εργαζόμενους, οι οποίοι βιώνουν κάποια αλλαγή ή αντιμετωπίζουν επαγγελματικά διλήμματα και επιθυμούν να επαναπροσδιορίσουν τους στόχους και τις προσδοκίες τους. Οι τεχνικές coaching ενσωματώνονται και στις υπηρεσίες Outplacement ώστε να υποστηρίξουν τους εργαζομένους που χάνουν τη δουλειά τους. Επίσης, απευθύνονται στους εργαζόμενους που επιθυμούν να επιδιώξουν μια διαφορετική καριέρα ή να επαναπροσδιορίσουν τις δεξιότητές τους, καθώς και σε εκείνους που επιδιώκουν να μεταβούν σε διαφορετικό τμήμα/θέση στην εταιρεία που εργάζονται (redeployment)».

Ειδικότερα, οι υπηρεσίες coaching μπορούν να χρησιμοποιηθούν:

1. Σε executive επίπεδο: Το executive coaching αποτελεί πιθανότατα μια από τις συνηθέστερες πρακτικές που εφαρμόζουν οι οργανισμοί. Αυτό συμβαίνει διότι, ακόμα και αν ένας εργαζόμενος χαρακτηρίζεται ως «top performer» στο πεδίο του ή/και ως εξαιρετικός manager, οι απαιτήσεις αυξάνονται κατακόρυφα όταν φτάσει στο executive επίπεδο. Χωρίς αμφιβολία, στο εν λόγω επίπεδο το άτομο μπορεί να υποφέρει από αυξημένα επίπεδα άγχους και στρες, ακριβώς επειδή το βαρύνουν τόσο οι ευθύνες της διαχείρισης μιας μεγάλης ομάδας ή τμήματος όσο και ο αντίκτυπος των επιτυχιών ή των αποτυχιών. Το γεγονός αυτό, όμως, συχνά μπορεί να προκαλέσει εμπόδια στην πρόοδο, αλλά και στις ενέργειες που οφείλει να κάνει. Στο σημείο αυτό, λοιπόν, είναι σημαντική η παρέμβαση ενός executive coach, ο οποίος θα εστιάσει στο να βοηθήσει το άτομο αυτό να «ξεκλειδώσει» τις δυνατότητές του, να προσδιορίσει τους στόχους του, να σημειώσει πρόοδο στα εκάστοτε ζητούμενα και εντέλει να καταφέρει να αναπτυχθεί εξ ολοκλήρου, οδηγώντας παράλληλα την ομάδα και την εταιρεία του προς την σωστή κατεύθυνση.

2. Σε επίπεδο middle management: Σε κάθε οργανισμό είναι ζωτικής σημασίας η δημιουργία ενός συστήματος, το οποίο θα επιτρέπει την αναγνώριση των ταλέντων που μπορούν να εξελιχθούν. Για τον λόγο αυτόν, το middle management είναι ενδεχομένως και το πιο σημαντικό μέρος του οργανισμού, καθώς οι managers αυτού του επιπέδου είναι υπεύθυνοι για την επίβλεψη και την ανάπτυξη ομάδων υψηλής απόδοσης. Ωστόσο, τι συμβαίνει όταν οι ίδιοι χρειαστούν κάποια βοήθεια ή όταν δεν είναι σε θέση να εκπαιδεύσουν κατάλληλα το ανθρώπινο δυναμικό, προκειμένου να διατηρήσουν ένα υψηλό επίπεδο παραγωγικότητας και απόδοσης; Χωρίς αμφιβολία, η εστίαση στο upskilling και την ανάπτυξη των εν λόγω στελεχών, από κοινού με τη διασφάλιση του κατάλληλου υπόβαθρου για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που θα συναντήσουν, αποτελούν εκ των ων ουκ άνευ στοιχεία για την ώθηση της παραγωγικότητας. Ως εκ τούτου, η αξιοποίηση του coaching σε αυτό το επίπεδο είναι σε θέση να συμβάλλει αφενός στην προετοιμασία περισσότερων ατόμων, τα οποία να μπορούν να ανελιχθούν μέσα στην επιχείρηση, και αφετέρου στην επίτευξη των στόχων που τίθενται.

3. Σε όλους τους εργαζομένους: Ένα βασικό ζητούμενο για τις επιχειρήσεις είναι οι εργαζόμενοί τους να αποδίδουν στο μέγιστο βαθμό που μπορούν. Αυτό μπορεί σίγουρα να μην αποτελεί κοινό μυστικό, αλλά αποτελεί μια αναγκαιότητα στις σύγχρονες, άκρως ανταγωνιστικές, συνθήκες. Συνεπώς, το να παρέχεται coaching στους εργαζομένους μπορεί να βοηθήσει στην ευθυγράμμισή τους με το όραμα της εταιρείας, στην τόνωση της παραγωγικότητάς τους και στην ικανότητά τους να αναλαμβάνουν περισσότερα καθήκοντα και να εργάζονται πιο αποτελεσματικά. Επιπλέον, το επαγγελματικό coaching προσφέρει τη δυνατότητα στους εργαζομένους να τελειοποιήσουν τα soft skills που απαιτούνται για την υλοποίηση των εργασιών τους στο μέγιστο δυνατό βαθμό, ενώ ταυτόχρονα τους κινητοποιεί στο να λαμβάνουν περισσότερες πρωτοβουλίες και ευθύνες.
Τέλος, όπως συνοψίζει και ο Β. Αντωνάς, το coaching απευθύνεται: «σε όσους έχουν τη δυνατότητα να εξελιχθούν, κοιτώντας τον αυριανό τους εαυτό, χωρίς να χάνουν το σήμερα».

ΠΟΤΕ ΚΑΙ ΓΙΑΤΙ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΘΕΙ
Ένα ακόμα σημαντικό στοιχείο που θα ήταν σκόπιμο να αναφερθεί για το coaching είναι το πότε, τελικά, χρειάζεται μια εταιρεία να το αξιοποιήσει και, γενικότερα, ποιοι είναι οι λόγοι που ωθούν μια επιχείρηση στο να στραφεί προς τις υπηρεσίες του coaching. Κατά τη Β. Ασημακοπούλου: «Κάθε κρίση είναι μια εποχή αναγκαστικής μετάβασης σε κάτι διαφορετικό. Τι είναι το διαφορετικό που χρειάζεται να κάνει η κάθε επιχείρηση σήμερα; Γιατί αυτό που της έχει φέρει την επιτυχία σήμερα δεν εξασφαλίζει την ίδια επιτυχία στο μέλλον; Σε αυτή την έρευνα, αλλά και στην εφαρμογή, ο coach είναι ο καταλληλότερος συνοδοιπόρος. Η σύγχρονη βιβλιογραφία μέσα από ακαδημαϊκά άρθρα, αλλά και άρθρα επιφανών επαγγελματιών σε έγκριτα περιοδικά, όπως το Harvard Business Review, το Forbes, το New Your Times, καθώς και οι έρευνες του ICF αποδεικνύουν ότι η πανδημία αποτελεί μονόδρομο για να κάνουμε ένα βήμα πίσω και να αναθεωρήσουμε κάθε σχέδιο δράσης. Χρειάζεται, ακόμα, μια επαναδιαπραγμάτευση του οράματος και των αξιών της εταιρείας με ειλικρίνεια και τόλμη, σε ομαδικό και σε ατομικό επίπεδο. Οι υπηρεσίες coaching δίνουν ακριβώς αυτά τα αποτελέσματα, εγγυημένα».

«Τα τελευταία χρόνια και ειδικά στην περίοδο της πανδημίας, οι εργαζόμενοι βιώνουν έντονες αλλαγές. Ο τρόπος λειτουργίας των επιχειρήσεων, η πολυπλοκότητα της εργασιακής καθημερινότητας και η συνεχής ανάγκη για reskilling δημιουργούν συνθήκες έντονες και αυξάνουν το εργασιακό άγχος» υπογραμμίζει η Ι. Κουνούπη και προσθέτει: «Σε μία τέτοια συγκυρία οι εργαζόμενοι έχουν, περισσότερο από ποτέ, την ανάγκη για συστηματική υποστήριξη με καθοδήγηση και ενδυνάμωση. Ένας επαγγελματίας coach μπορεί να στηρίξει τα στελέχη και τους εργαζόμενους ώστε να βρουν τρόπους να αντιμετωπίσουν την απαιτητική καθημερινότητα και να εναρμονίσουν τους προσωπικούς στόχους και προσδοκίες με τις επιχειρησιακές στρατηγικές. Με τον τρόπο αυτόν επιτυγχάνεται αποκλιμάκωση του άγχους και της έντασης και η ευδοκίμηση κλίματος εργασιακής ικανοποίησης».

Από την πλευρά του, ο G. Gambade παραθέτει τους τομείς στους οποίους το coaching είναι σε θέση να βοηθήσει μία επιχείρηση. Συγκεκριμένα σημειώνει: «Το coaching είναι μια προσέγγιση, η οποία μπορεί να φέρει σημαντικά αποτελέσματα σε πολλούς τομείς μιας εταιρείας, μεταξύ άλλων:

Διαχείριση της Αλλαγής: Διευκόλυνση της εξερεύνησης των αναγκών, των κινήτρων, των επιθυμιών, των δεξιοτήτων και των διαδικασιών σκέψης για να βοηθηθούν οι άνθρωποι στην πραγματοποίηση πραγματικής και διαρκούς αλλαγής.

Επίλυση προβλημάτων: Χρήση τεχνικών ανακρίσεων έτσι ώστε να διευκολυνθούν οι διαδικασίες σκέψης των ατόμων, προκειμένου να εντοπίσουν λύσεις και δράσεις, αντί να ακολουθούν μια προσέγγιση εξ ολοκλήρου οδηγίας.

Στοχοθεσία: Υποστήριξη της εταιρείας στον καθορισμό κατάλληλων στόχων και μεθόδων αξιολόγησης της προόδου σε σχέση με αυτούς τους στόχους.

Εστίαση στη δράση: Ενθάρρυνση της δέσμευσης για δράση και για την ανάπτυξη πλάνων διαρκούς προσωπικής ανάπτυξης και αλλαγής.

Διοίκηση της Απόδοσης: Ενθάρρυνση των ανθρώπων να βελτιώνουν συνεχώς τις ικανότητες τους και να αναπτύσσουν νέες γνώσεις και δεξιότητές, όπου είναι απαραίτητο, για την επίτευξη των στόχων τους».

Όπως συμπληρώνει και ο Β. Αντωνάς: «Στην παρούσα φάση, οι εταιρείες αξιοποιούν, δεν σπαταλούν το budget τους. Πέρα από την υποστήριξη στελεχών που δυσκολεύονται, δίνεται και η ευκαιρία να αναπτυχθούν στελέχη με ιδιαίτερες ηγετικές δεξιότητες, ικανά να ξεχωρίσουν, να οδηγήσουν τις εξελίξεις και να σχηματίσουν το αύριο, με τη βοήθεια ενός έμπειρου και ικανού coach».
Κοντολογίς, οι υπηρεσίες coaching θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τις εταιρείες που στοχεύουν:

  • Στο change management, το οποίο για να επιτευχθεί απαιτεί middle level στελέχη, τα οποία να κινητοποιούν τις ομάδες και να επιφέρουν την αλλαγή από κάτω προς τα πάνω.
  • Στην ανάπτυξη soft skills, τα οποία πάντοτε αποτελούσαν ζητούμενο, αλλά με την καθιέρωση της τηλεργασίας είναι πιο απαραίτητα από ποτέ, με τους managers να οφείλουν να διατηρούν σε υψηλό επίπεδο την επικοινωνία και το ομαδικό πνεύμα, καθώς και να προσφέρουν την κατάλληλη καθοδήγηση.
  • Στην εσωτερική κινητικότητα, που πολλές φορές παραγκωνίζεται, αλλά προσφέρει τη δυνατότητα αφενός της διακράτησης του ταλέντου και αφετέρου της μεγαλύτερης κατανόησης της εταιρικής κουλτούρας, άρα και της ανάπτυξης του οργανισμού.
  • Στην εκπαίδευση σχετικά με το diversity, η οποία μπορεί να αντιμετωπίσει τυχόν προκαταλήψεις στο εργασιακό περιβάλλον ή στις διαδικασίες του recruiting της εταιρείας, με αποτέλεσμα να μην χάνονται υποψήφιοι που θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά.

«Οι ραγδαίες αλλαγές σ’ έναν ασταθή, παγκοσμιοποιημένο VUCA* κόσμο, εντείνουν την ανάγκη για μια πιο προσωποποιημένη υποστήριξη και στοχευμένη ανάπτυξη που προσφέρει το coaching. Το συστηματικό, επαγγελματικό coaching έχει εξαιρετικά αποτελέσματα, όπως βλέπουμε από την 15ετή εμπειρία μας στην ελληνική κυρίως αγορά» εξηγεί η Κρύστα Τζελέπη, M.A. PCC, Leadership & Team Coach, Managing Partner, Treasure Lab PC και προσθέτει: «Οι εταιρείες διεθνώς ολοένα και αυξάνουν τη χρήση του coaching, κάτι που φαίνεται και από την έρευνα ΙCF- HCI 2019**, με θέμα Building a Coaching Culture for the Future. Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν ότι το coaching έχει εδραιωθεί ως μέθοδος ανάπτυξης στελεχών και ηγετών ομάδων, με πάνω από το 83% των οργανισμών να σχεδιάζει να διευρύνει την εφαρμογή του coaching από τους leaders/managers.

Επίσης, το 25% των εταιρειών έχει ειδικό budget για το coaching, ενώ οι τομείς όπου οι εταιρείες αξιοποιούν το coaching είναι το Leadership development (55%), το Talent Development (51%) και οι συζητήσεις Performance Management (49%). Με λίγα λόγια, η προστιθέμενη αξία του coaching είναι αδιαμφισβήτητη, παρ’ ότι είναι μία ακριβότερη λύση ανάπτυξης, η οποία χρειάζεται μεγαλύτερο βάθος χρόνου. Βασική προϋπόθεση για να λειτουργήσει το coaching είναι ο coach, είτε εξωτερικός είτε internal coach, να είναι εκπαιδευμένος σωστά, πιστοποιημένος και να τηρεί τον κώδικα δεοντολογίας του coaching». (*VUCA: V-olatile, U-ncertain, C-hanging, A-mbiguous, **ΙCF & HCI: International Coaching Federation & Human Capital Institute).

ΠΩΣ ΕΠΙΛΕΓΕΤΑΙ Ο ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΣ ΣΥΝΕΡΓΑΤΗΣ
Μόλις μια εταιρεία αποφασίσει ότι χρειάζεται να αξιοποιήσει υπηρεσίες coaching για να κάνει το επόμενο βήμα, έχει σημασία να εστιάσει πρωτίστως στο ποιες είναι οι ανάγκες της και στη συνέχεια στα κριτήρια με τα οποία θα ήταν σκόπιμο να επιλέξει τον συνεργάτη της. Για την Ι. Κουνούπη: «Ο κατάλληλος coach διαθέτει αυξημένη ενσυναίσθηση ώστε να μπορεί να ακούσει ενεργά και να προσαρμόσει την προσέγγισή του στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε εργαζομένου. Σε συνδυασμό με μία επικαιροποιημένη αντίληψη για τις ανάγκες των εργαζομένων και των επιχειρήσεων, η ικανότητα ενός coach να αντιλαμβάνεται τι βιώνει και πώς αισθάνεται ο coachee οδηγεί στην επιτυχημένη αλληλεπίδραση και στη δημιουργία μιας εποικοδομητικής σχέσης. Τέλος, ο coach μπορεί να δημιουργήσει ένα κλίμα συνεργασίας με την υιοθέτηση θετικής στάσης και με την παροχή εποικοδομητικού feedback».

Ουσιαστικά, μια επιχείρηση μπορεί να ακολουθήσει ορισμένα βήματα για να οδηγηθεί στην κατάλληλη επιλογή, η οποία να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στους στόχους της. Τα βήματα αυτά είναι:
1. Να αποφασίσει ποια μορφή coaching εξυπηρετεί καλύτερα τον σκοπό της. Αυτό σημαίνει ότι οφείλει να προσδιορίσει επακριβώς το πώς θέλει να αξιοποιήσει το coaching και το πώς θέλει να το εφαρμόσει. Ως εκ τούτου, αν ο σκοπός αφορά στην παροχή βοήθειας σε μία ή παραπάνω ομάδες, τότε θα στραφεί στο ομαδικό coaching, ενώ αν η συντριπτική πλειοψηφία του ανθρώπινου δυναμικού της εργάζεται από το σπίτι, ελέω και της πανδημίας, τότε οφείλει να στραφεί στο online coaching. Έχοντας, λοιπόν, υπολογίσει τα παραπάνω, το μόνο που της απομένει είναι να δει αν ο υποψήφιος συνεργάτης διαθέτει αυτές τις επιλογές.

2. Να αναζητήσει κάποιον με την κατάλληλη εμπειρία και πιστοποίηση. Είναι σημαντικό να αναζητηθεί ένας συνεργάτης, ο οποίος να έχει σχετική εμπειρία και επίσημη πιστοποίηση, δηλαδή να διαθέτει όλα τα εχέγγυα ώστε πράγματι να βοηθήσει και όχι να κάνει τα πράγματα πιο δύσκολα. Προς αυτή την κατεύθυνση, η επιχείρηση θα μπορούσε να αναζητήσει και την γνώμη άλλων εταιρειών ή προσώπων, καθώς και να εξετάσει τις προηγούμενες συνεργασίες του υποψήφιου συνεργάτη, προκειμένου να ξεχωρίσει την ήρα από το σιτάρι.

3. Να προσδιορίσει τι ακριβώς θέλει να βελτιώσει. Χωρίς αμφιβολία, είναι εύκολο για μια εταιρεία να δηλώσει ότι χρειάζεται έναν επαγγελματία coach για να την βοηθήσει. Ωστόσο, αν δεν γνωρίζει εκ των προτέρων η ίδια το που ακριβώς θέλει να εστιάσει, πιθανότατα δεν θα έχει τα αποτελέσματα που επιθυμεί. Με απλά λόγια, έχοντας κατά νου το τι θέλει επακριβώς να πετύχει, μπορεί να επιλέξει σωστά τον κατάλληλο συνεργάτη, ακόμα και εργαλείο.

Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η Β. Ασημακοπούλου, η οποία επισημαίνει πως «η επιστήμη και η τέχνη του coaching εξασφαλίζεται στον ανώτερο βαθμό όταν έχει υψηλά πρότυπα δεξιοτήτων και έναν σύγχρονο ηθικό κώδικα δεοντολογίας. Αυτό πρεσβεύουν οι επαγγελματικοί οργανισμοί, όπως ο International Coaching Federation από τον οποίο ξεκίνησε το επαγγελματικό coaching. Ο κατάλληλος coach είναι αυτός που έχει εκπαιδευτεί από έναν φορέα και πρόγραμμα εγκεκριμένο από τον ICF και στη συνέχεια έχει ελεγχθεί και διαπιστευθεί από τον ICF ως επαγγελματίας coach. Η διαπίστευση αυτή, η οποία γίνεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, εγγυάται ότι ο coach είναι σύγχρονος επιδέξιος, ηθικός, αξιόπιστος και αποτελεσματικός, εφόσον εγκρίνεται ότι πληροί τα υψηλά πρότυπα και εφαρμόζει τη δεοντολογία. Στη συνέχεια, η εμπειρία, οι γνώσεις, ο χαρακτήρας, οι συστάσεις και τα σχόλια από τους πελάτες του είναι μεταξύ των κριτηρίων επιλογής».

Η ΑΞΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ
Το επαγγελματικό coaching μπορεί πράγματι να κάνει τη διαφορά και να βοηθήσει τα άτομα, άρα και την εταιρεία, να «ξεκλειδώσουν» την αληθινή τους δυναμική. Σύμφωνα με την Κ. Τζελέπη: «Τα αποτελέσματα του coaching είναι πολυπεπίπεδα και ουσιαστικά. Θα σταθώ στο πώς ένας ηγέτης ομάδας, που έχει εκπαιδευτεί και εφαρμόζει το coaching με τα μέλη της ομάδας του βλέπει σταδιακά αλλαγές και βελτιώσεις, χρησιμοποιώντας ένα παράδειγμα από την ελληνική αγορά, όπου αναπτύξαμε, σε διάστημα 6-7 μηνών, 45 ηγέτες ομάδων με στόχο να εντάξουν το coaching στην καθημερινότητά τους. Συγκεκριμένα, παρατηρήσαμε σταδιακές αλλαγές στον τρόπο διοίκησης, αλλά και στο mindset τους, ενώ μεταξύ των πολλών αποτελεσμάτων, τα οποία αποτιμώνται και σε ROI, παραθέτω κάποια ενδεικτικά:

Ο Γιάννης/coachee, μετά από 4 μήνες coaching από τον προϊστάμενό του, πηγαίνει μόνος του στους δύσκολους πελάτες. Ο ηγέτης τη ομάδας έχει κερδίσει 5 μέρες το μήνα.
Η Μαρία μπορεί τώρα να διαχειριστεί τα Projects από την αρχή έως το τέλος, λόγω του coaching που της έγινε. Σύντομα αναλαμβάνει ένα διεθνές project.
Ο ηγέτης της ομάδας κάνει πλέον τακτικές συναντήσεις με την ομάδα, όπου ρωτάει περισσότερο και δέχεται τη λύση των άλλων, ακόμη και αν δεν είναι η τέλεια. Αυτό έχει κάνει την ομάδα πιο ενεργή».

Επιπρόσθετα, η αξία που έχουν οι υπηρεσίες coaching είναι απόρροια και των θετικών σημείων που τις συνοδεύουν σε σχέση με την εξοικονόμηση πόρων. «Οι οργανισμοί μπορούν να εξοικονομήσουν πολλά χρήματα αναπτύσσοντας και ενισχύοντας τις δεξιότητες των σημερινών εργαζομένων αντί να προσλαμβάνουν εξωτερικούς υποψηφίους, ενώ το coaching εξοικονομεί χρόνο στα άτομα και βοηθά τις ομάδες να αντιμετωπίσουν την αλλαγή. Επίσης, τα ανώτερα διευθυντικά στελέχη, αλλά και τα στελέχη γενικότερα, γίνονται προορατικά και έχουν βελτιωμένες αποδόσεις» δηλώνει χαρακτηριστικά ο G. Gambade.

Σημαντικά είναι και όσα αναφέρει η Ελένη Ορφανού, Secretary 2021, ICF Greece Charter Chapter, η οποία υπογραμμίζει πως: «Η αξία του coaching γίνεται όλο και περισσότερο αντιληπτή, ειδικά σε δύσκολες περιόδους, όπου δεν υπάρχουν δοκιμασμένες λύσεις. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων που θα μας επιτρέψουν να κινηθούμε αποτελεσματικά σε οποιεσδήποτε συνθήκες, η δημιουργική σκέψη, η αξιοποίηση των δυνατοτήτων που έχουμε ή μπορούμε να καλλιεργήσουμε, είναι στοιχεία που όλο και περισσότερες επιχειρήσεις, ανεξαρτήτως κλάδου και μεγέθους, αναγνωρίζουν ως απολύτως αναγκαία. Στρέφονται, έτσι, στο coaching για υποστηρίξουν τα στελέχη τους να αναπτύξουν περαιτέρω κρίσιμες δεξιότητες που θα ενδυναμώσουν το επαγγελματικό τους προφίλ και θα συμβάλλουν στην επιτυχημένη πορεία της επιχείρησης».

Η ΠΑΝΔΗΜΙΚΗ ΕΥΚΑΙΡΙΑ
Το coaching μπορεί να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των όποιων προκλήσεων και στην περαιτέρω ανάπτυξη τόσο των εργαζομένων όσο και των επιχειρήσεων. Το γεγονός αυτό γίνεται όλο και περισσότερο κατανοητό στον επιχειρησιακό κόσμο. Μάλιστα, η Ε. Ορφανού σημειώνει ότι: «Η παρουσία του coaching σήμερα στην κοινωνία και στις επιχειρήσεις είναι σαφώς εντονότερη σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Εύκολα το διαπιστώνει κανείς κοιτάζοντας τον αριθμό των διαπιστευμένων σχολών και προγραμμάτων coaching, των διαπιστευμένων coaches, των στελεχών που εκπαιδεύονται στο coaching και των επιχειρήσεων που, σύμφωνα με πληροφορίες του δικτύου του ICF Greece Charter Chapter, αξιοποιούν το coaching, ως προσέγγιση ανάπτυξης και διαμόρφωσης κουλτούρας». Η πορεία αυτή που καταγράφει το coaching σαφέστατα και δεν αντιστράφηκε από την πανδημική κρίση. Αντιθέτως, ο covid-19 και τα νέα δεδομένα που εισήγαγε οδήγησε τις επιχειρήσεις στο να συνειδητοποιήσουν ότι το coaching ίσως τώρα να είναι και πιο αναγκαίο από ποτέ.

Επομένως, οι εταιρείες θα μπορούσαν να αξιοποιήσουν την αλλαγή του εργασιακού τοπίου που έχει δημιουργηθεί και να υιοθετήσουν τις πρακτικές του coaching. Για να γίνει αυτό, όμως, κατά τον G. Gambade: «Τα HR και L&D τμήματα θα πρέπει να διασφαλίσουν ότι οι διευθυντές και οι άλλοι ενδιαφερόμενοι κατανοούν την αξία του coaching και δεν τον θεωρούν απλώς ως έναν τρόπο να απομακρύνουν τις ευθύνες τους. Θα πρέπει να έχουν επίγνωση της σημασίας του coaching και του mentoring, έτσι ώστε οι προσδοκίες να διατηρούνται πραγματικές, και τα ενδιαφερόμενα μέρη να κατανοούν τη συμβολή που θα έχει στην επιχείρηση και στη βελτίωση της ομάδας τους. Και αν πολλοί από τους ηγέτες και τα διευθυντικά στελέχη μπορεί να πιστεύουν ότι έχουν ήδη τις απαραίτητες γνώσεις, δεξιότητες και ικανότητες που απαιτούνται για ηγετικούς ρόλους και αισθάνονται ότι δεν χρειάζονται επίσημες συνεδρίες κατάρτισης ή μαθήματα, το coaching και το mentoring μπορεί να είναι ένας ιδανικός τρόπος για μια εμπιστευτική, προσωπική και ασφαλή επιλογή ανάπτυξης».
Η πανδημία προσφέρει μια σημαντική ευκαιρία. Οι οργανισμοί οφείλουν να την κατανοήσουν, βρισκόμενοι σε επαγρύπνηση, κατανοώντας το πότε και για ποιο λόγο χρειάζονται τη βοήθεια ενός coach και τολμώντας να κάνουν το επόμενο βήμα που θα τους εξασφαλίσει επιχειρηματική συνέχεια και ανάπτυξη.

Viewpoint
ΣΥΝΔΕΣΗ ΤΗΣ ΤΡΕΧΟΥΣΑΣ «ΑΤΑΞΙΑΣ» ΜΕ ΕΝΑΝ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΣΚΟΠΟ

Του Αλέξανδρου Κατηγούδη, HR Manager, Mikel Coffee Company
“Το να παρέχεις συμβουλές και να μπορείς να καθοδηγείς κατά τη διάρκεια της πανδημίας αντιμετωπίζει αρκετές προκλήσεις, δεδομένου ότι όλοι οι τομείς της ζωής μας λειτουργούν πλέον διαφορετικά. Από την καθημερινή επικοινωνία στην «μοναχική» τηλεργασία για πολλούς, στον τρόπο κοινωνικοποίησής μας, ακόμα και στους διαφορετικούς τρόπους που διέπουν τις καταναλωτικές μας συνήθειες. Οι περισσότεροι άνθρωποι, τόσο στον εργασιακό τους χώρο όσο και στο σπίτι, αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο άγχος από το κανονικό. Οι εκπαιδευόμενοι θα πρέπει να υιοθετήσουν μια διαφορετική οπτική, έτσι ώστε αφενός να μεγιστοποιήσουν τον αντίκτυπο της μάθησής τους και αφετέρου για να ευδοκιμήσουν στο «χάος». Οι σύμβουλοι – μέντορες χρειάζονται νέες συμπεριφορές, προκειμένου να υποστηρίξουν τους εκπαιδευόμενους με πιο δημιουργικούς και περισσότερο καινοτόμους τρόπους. Οι εταιρείες χρειάζονται τα οφέλη της καθοδήγησης περισσότερο από ποτέ.

Επιπλέον, οι μέντορες, κατά τη διάρκεια της πανδημίας, πρέπει να προσαρμόσουν τους ρόλους και τις μεθόδους τους. Ο χρόνος είναι περιορισμένος, οι σχέσεις είναι εικονικές και όλοι είμαστε απογοητευμένοι με την περιορισμένη ζωή μας. Έτσι, μέσω της επικοινωνίας, θα πρέπει να τονίζεται η ανάγκη για ευημερία. Ρωτήστε τον εκπαιδευόμενο σας πώς αισθάνεται και πόσο υψηλά είναι τα επίπεδα άγχους του. Αυτό είναι το «φυσιολογικό» σε κάθε συνάντηση τώρα. Επίσης, αναμενόμενο είναι αρκετοί μέντορες να βιώνουν το άγχος των εκπαιδευόμενων. Οι μέντορες, λοιπόν, θα πρέπει να είναι προετοιμασμένοι με τις σωστές απαντήσεις.

Οι μέντορες είναι η σύνδεση μεταξύ της τρέχουσας «αταξίας» και ενός μεγαλύτερου σκοπού για το μέλλον. Η παροχή ανακλαστικού χώρου για τη διευκόλυνση αυτού του σκοπού, η συζήτηση δημιουργικών ευκαιριών και η παρακολούθηση της τρέχουσας πραγματικότητας αποτελούν το κλειδί. Δεν πρέπει να παραβλέψουμε πως όταν ζείτε με αβεβαιότητα ή συνεχιζόμενες αλλαγές, η ικανότητα αποδοχής της κατάστασης, ακόμα κι αν είναι δυσάρεστη και σκληρή, δημιουργεί έναν δρόμο προς τα εμπρός. Οι μέντορες μπορούν να είναι πρότυπα για τους εκπαιδευόμενους στο πώς να διατηρήσουν τη θετικότητα, να διαμορφώσουν τη νέα πραγματικότητα και να διαχειριστούν την αβεβαιότητα.
Αυτή είναι η ώρα που οι μέντορες και οι εκπαιδευόμενοι βρίσκονται σε ίση βάση. Επομένως, οι μέντορες πρέπει να παρατηρούν και να ακούν πιο προσεκτικά κάποια από τα στοιχεία που είναι πιθανό να τους δίνονται, να ενεργοποιήσουν την ενσυναίσθησή τους, ώστε να εντοπίσουν τον πιο αποτελεσματικό τρόπο στήριξης και να καθοδηγήσουν τον καθένα ξεχωριστά.

TRENDS TO WATCH
Οι προκλήσεις που δημιούργησε η πανδημία του κορωνοϊού σαφέστατα επηρέασαν τόσο το ίδιο το coaching όσο και τους επαγγελματίες του χώρου, οι οποίοι κλήθηκαν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα. Καθώς οι συνθήκες φαίνεται να παραμένουν σταθερές και για το 2021, θα ήταν χρήσιμο οι εταιρείες να λάβουν υπόψιν τους ορισμένες τάσεις που έχουν διαμορφωθεί και επηρεάζουν τις υπηρεσίες του coaching. Μερικές, λοιπόν, από τις σημαντικότερες τάσεις που παρατηρούνται είναι:

Η «κυριαρχία» του ψηφιακού coaching: Το ψηφιακό coaching γνώριζε μεγάλη άνθηση και πριν την πανδημία. Οι συνθήκες, όμως, που έχουν, πλέον, διαμορφωθεί και οι περιορισμοί που υπάρχουν στα meetings, τα ταξίδια κ.ά. έχουν μετατρέψει αυτή τη μορφή coaching σε μονόδρομο. Χάρη στη τεχνολογία, οι coaches μπορούν να παρέχουν υπηρεσίες χωρίς γεωγραφικούς ή χρονικούς περιορισμούς, ενώ πολλές φορές μπορεί η πλατφόρμα να… «τρέχει» από μόνη της, χωρίς να απαιτείται η συνεχής εμπλοκή του coach. Βέβαια, ο κίνδυνος εδώ έγκειται στην έλλειψη της ανθρώπινης παρουσίας, η οποία παίζει καθοριστικό ρόλο στο coaching.

Η εστίαση στο αποτέλεσμα: Εξαιτίας των γρήγορων ρυθμών που επικρατούν στο σύγχρονο επιχειρείν, τα άτομα δεν διαθέτουν, πλέον, τεράστια αποθέματα υπομονής, εξού και ζητούν άμεσα και απτά αποτελέσματα. Συνεπώς, παρατηρείται μια εστίαση προς τις υπηρεσίες, οι οποίες να μπορούν να προσφέρουν, έστω και μικρά, εμφανή αποτελέσματα, τα οποία οδηγούν τελικά στον ευρύτερο σκοπό.

Η μεγαλύτερη εξειδίκευση: Παρότι οι περισσότεροι coaches μπορούν να βοηθήσουν σφαιρικά τα άτομα για να αντιμετωπίσουν ό,τι τα απασχολεί, η τάση που παρατηρείται θέλει την αναζήτηση coach που θεωρούνται περισσότερο εξειδικευμένοι. Για παράδειγμα μια εταιρεία που θέλει να βελτιώσει τη Diversity & Inclusion στρατηγική της, είναι περισσότερο πιθανό να αναζητήσει έναν coach που έχει πρότερη επιτυχημένη εμπειρία και εξειδίκευση στον συγκεκριμένο τομέα, παρά έναν coach που είναι βραβευμένος ή παρουσιάζει γενικότερα αποτελέσματα”.