Στο άκουσμα αυτής της φράσης, πολλοί εργοδότες θα αντιδρούσαν μάλλον αρνητικά. Δικαιολογημένα. Εν μέσω μίας δύσκολης οικονομικής περιόδου, κατά την οποία οι επιχειρήσεις προβαίνουν σε περικοπές και απολύσεις, μία τέτοια σκέψη, πόσο μάλλον η υλοποίηση ενός τέτοιου εγχειρήματος, φαντάζει πολυτέλεια.

Εδώ, όμως, πρέπει καταρχάς να τονιστεί η σημασία της εξέλιξης στους κόλπους της επιχείρησης, στον αντίποδα της οποίας βρίσκεται η σημερινή τάση στασιμότητας και αδράνειας, που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε ύφεση, και σε δεύτερο χρόνο, η άμεση σύνδεση της δια βίου μάθησης με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη.

Δεν είναι τυχαίο, άλλωστε, που, παρά τη σύγχρονη τάση μειώσεων και περικοπών, αυτού του είδους οι ενέργειες ευνοούνται και χρηματοδοτούνται τόσο σε εθνικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο κυρίως. Σημειώνουμε εδώ την πρόσφατη σχετική απόφαση 165/3 (ΦΕΚ Β 201 11.02.2011) του Δ.Σ. του ΟΑΕΔ περί υλοποίησης προγράμματος επαγγελματικής κατάρτισης εργαζομένων έτους 2011 (ΛΑΕΚ 0,45%), η οποία προβλέπει την εργοδοτική εισφορά 0,45% υπέρ του Λογαριασμού για την Απασχόληση και την Επαγγελματική Κατάρτιση (Λ.Α.Ε.Κ.).

Σε ένα κρίσιμο χρονικό σημείο που οι επιχειρήσεις έχουν ανάγκη περισσότερο από ποτέ να κάνουν άνοιγμα προς νέους και εναλλακτικούς ορίζοντες, η δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση έρχεται να τις προσανατολίσει σε καινούριες κατευθύνσεις με σκοπό την αύξηση της παραγωγικότητάς τους και την καλύτερη αξιοποίηση του προσωπικού τους.

Η δια βίου μάθηση εντάσσεται σε έναν ευρύτερο ανασχεδιασμό επιχειρησιακών αναπτυξιακών μοντέλων, κατά τον οποίο δίνεται έμφαση στο ανθρώπινο δυναμικό και σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο προφίλ των γνώσεων και ικανοτήτων του. Αποσκοπεί σε πολυδιάστατη αναβάθμιση του εργαζόμενου και τελεί σε άρρηκτη σχέση με τον παραγωγικό και επαγγελματικό τομέα και κατ’ επέκταση με το οικονομικό και κοινωνικό υπόβαθρο.

Έτσι, μία επιχείρηση είναι σε θέση να αντιμετωπίσει τις οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις, αλλά και να επιβιώσει στο χώρο του έντονου ελεύθερου ανταγωνισμού. Η διαρκής, ουσιαστική και σε βάθος επιμόρφωση των εργαζομένων, η ποιοτική και συστηματοποιημένη αξιολόγηση των προσόντων τους και η ανίχνευση των αναγκών της αγοράς εργασίας αποτελούν το βασικό τρίπτυχο, που συμπυκνώνει το περιεχόμενο του νόμου 3879/2010 περί ανάπτυξης της δια βίου μάθησης.

Καθιερώνεται ένα «Εθνικό Δίκτυο Δια βίου μάθησης» και ένα «Εθνικό Πλαίσιο Προσόντων». Επιδιώκεται ο συντονισμός των αναγκών της αγοράς εργασίας με τη συνεχή επιμόρφωση του εργαζόμενου και η συγκρότηση ενός αδιάβλητου και ενιαίου εθνικού πλαισίου αναγνώρισης προσόντων και πιστοποίησης γνώσεων, δεξιοτήτων και ικανοτήτων.

Προβλέπεται η θεσμοθέτηση μέσων και προτύπων για τη συνεχή ανάπτυξη και την ποιοτική αναβάθμιση της δια βίου μάθησης, καθώς πρόκειται για ένα θεσμό που οφείλει να αφουγκράζεται διαρκώς τις εργασιακές και επιχειρησιακές ανάγκες και να ακολουθεί αδιάλειπτα το γρήγορο ρυθμό των εξελίξεων της αγοράς σε εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο.

Ο συγκεκριμένος νόμος δημιουργεί προοπτικές για μία ενιαία εθνική πολιτική υπό συνεχή αξιολόγηση και με εξασφάλιση της ποιότητάς της. Τοποθετούνται σε αυτό το σύστημα πολλές ελπίδες, αντίθετα με τον ήδη υφιστάμενο Οργανισμό Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης (Ο.Ε.Ε.Κ.), που ελάχιστα έχει καταφέρει το σκοπό του.

Έχει ως έργο τη γενική επίβλεψη των Ινστιτούτων Επαγγελματικής Κατάρτισης (Ι.Ε.Κ.), την εποπτεία των ιδιωτικών και την οργάνωση των δημοσίων. Ωστόσο, ο φορέας αυτός, λόγω του μικρού εύρους φορέων που έχει στην αρμοδιότητά του και λόγω ελλιπούς αναβάθμισης, επιτελεί ανεπαρκώς το έργο που ονομάζεται «δια βίου εκπαίδευση και κατάρτιση» του ανθρώπινου δυναμικού. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, διαρκώς υλοποιούνται δραστικές στρατηγικές ύστερα από τη σχετική ανακοίνωση της Επιτροπής του Νοεμβρίου 2001 για την πραγμάτωση μιας «ευρωπαϊκής περιοχής της δια βίου εκπαίδευσης και κατάρτισης».

Ο στόχος αυτός τέθηκε πρώτη φορά από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της Λισαβόνας το 2000. Τονίστηκε η πρωταρχική ανάγκη αναμόρφωσης των παραδοσιακών συστημάτων κατάρτισης, ενώ δόθηκε εξίσου μεγάλη σημασία στην εξεύρεση πόρων με την ενθάρρυνση των επενδύσεων, ιδιωτικών και δημοσίων. Ως κίνητρα καθορίστηκαν φορολογικές απαλλαγές, απονομές βραβείων και προώθηση των επιχειρήσεων.

Η καθιέρωση κοινού ευρωπαϊκού συστήματος αξιολόγησης των τίτλων σπουδών και των βιογραφικών σημειωμάτων, η δημιουργία βάσης δεδομένων σε πανευρωπαϊκό επίπεδο με τις ορθές, εκσυγχρονισμένες πρακτικές, η εφαρμογή διαδικασιών αξιολόγησης και παρακολούθησης της ποιότητας των σχετικών δραστηριοτήτων αποτελούν τα κομβικά σημεία του προγράμματος εργασίας «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010», με την οποία θα σημειωθεί η διετής πρόοδος των κρατών μελών.

Με δεδομένη τη σύγχρονη κινητικότητα των εργαζομένων στην ευρύτερη ευρωπαϊκή περιφέρεια, η εγκαθίδρυση ενός τέτοιου πλήρους συστήματος δια βίου μάθησης θα ευνοούσε σημαντικά την εξέλιξη των επιχειρήσεων, πέραν των εθνικών ορίων, με την εισροή καινοτόμων στοιχείων και μεθόδων.