Η βιομηχανία του τουρισμού αποτελεί έναν από τους κορυφαίους οικονομικούς μοχλούς στον 21ο αιώνα, αλλά και έναν από τους μεγαλύτερους «εργοδότες» διεθνώς. Ποιες είναι ο ρόλος του ανθρώπινου παράγοντα και ποιες προκλήσεις καλούνται να ξεπεράσουν σήμερα τα στελέχη HR του κλάδου;

Ο κλάδος του τουρισμού, που περιλαμβάνει ένα ευρύ φάσμα υπηρεσιών όπως το hospitality, οι μεταφορές και οι ταξιδιωτικές εταιρείες, αναδεικνύεται ως ένας από τους κορυφαίους οικονομικούς μοχλούς στον 21ο αιώνα. Αποτιμώμενη σε 10,5 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ το 2022, η παγκόσμια τουριστική αγορά αναμένεται να αναπτυχθεί με CAGR 5% τα επόμενα δέκα χρόνια. Συγκεκριμένα, μέχρι το 2032, οι αναλυτές αναμένουν ότι το μέγεθος της τουριστικής αγοράς θα αξίζει 17,1 τρισεκατομμύρια δολάρια ΗΠΑ. Ταυτόχρονα, ο κλάδος αποτελεί και έναν από τους μεγαλύτερους «εργοδότες» διεθνώς. Σύμφωνα με την WTTC, κατά την περίοδο 2014-2019, αντιστοιχούσε στο 10,3% του συνόλου των θέσεων εργασίας που δημιουργήθηκαν σε όλο τον κόσμο (334 εκατομμύρια).

Ποια είναι η εικόνα στην Ελλάδα; Το 2022, η συνολική συμβολή των ταξιδιών και του τουρισμού στο εγχώριο ΑΕΠ ήταν περίπου 38 δισεκατομμύρια ευρώ. Παράλληλα, σύμφωνα με μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ) με τίτλο «Οι ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης (reskilling/upskilling) του ανθρώπινου δυναμικού στον τουρισμό», η χώρα μας εμφανίζει υψηλά ποσοστά απασχόλησης στον τουριστικό τομέα με το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό να ξεπερνάει το 1 εκατομμύριο. Αναμένεται, μάλιστα, περαιτέρω αύξηση (~6%) των θέσεων απασχόλησης στον τομέα των καταλυμάτων & εστίασης, καθώς και ευρύτερα των θέσεων υψηλής ειδίκευσης (~17%) στον τουρισμό μέχρι το 2030.

«Η Ελλάδα εμφανίζει υψηλά ποσοστά απασχόλησης στον τουριστικό τομέα με το συνολικό ανθρώπινο δυναμικό να ξεπερνάει το 1 εκατ.» πιστοποιεί από την πλευρά της η Βασιλική Βασιλοπούλου, Chief People Officer, Variety Cruises. «Το ισχυρό μας πλεονέκτημα είναι το hospitality culture των Ελλήνων. Η χώρα μας βρίσκεται ψηλά στην κατάταξη στο κομμάτι της φιλοξενίας και της θετικής επίδοσης στην εξυπηρέτηση των επισκεπτών από το ανθρώπινο δυναμικό. Ισχυρό μας όπλο είναι η φιλικότητα των ανθρώπων που εργάζονται στον τουρισμό (σε ξενοδοχεία, καταστήματα εστίασης, μουσεία, ιδιωτικές και δημόσιες μεταφορές) αλλά και η αίσθηση ασφάλειας και η καλή σχέση ποιότητας – τιμής».

Εντούτοις, παρά τη σπουδαιότητα αυτής της βιομηχανίας και το θετικό hospitality culture, η ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού αντιμετωπίζει σημαντικές προκλήσεις, όπως η εποχικότητα και η έλλειψη δέσμευσης και δεξιοτήτων των εργαζομένων. Σε αυτό το πλαίσιο, ο ρόλος των στελεχών της ΔΑΔ κρίνεται καθοριστικός για την επιλογή, την εκπαίδευση και τη διατήρηση του κατάλληλου ανθρώπινου δυναμικού, συμβάλλοντας έτσι στη βιωσιμότητα του κλάδου.

ΝΕΕΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ, ΝΕΑ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ
Στη σύγχρονη εργασιακή πραγματικότητα, ο τουριστικός κλάδος αντιμετωπίζει πολλαπλές προκλήσεις και εξελίξεις στον τομέα της διαχείρισης των εργαζομένων. Η πανδημία ανέδειξε την ανάγκη για αναθεώρηση και προσαρμογή των στρατηγικών HR, με έμφαση στην ψυχολογική ευημερία, την ευελιξία και την υποστήριξη πολυπολιτισμικών περιβαλλόντων εργασίας. Παράλληλα, η εξέλιξη της τεχνολογίας διαμορφώνει ένα νέο περιβάλλον εργασίας, επιβάλλοντας την ανάγκη για καινοτομία ολιστικά. Σε αυτό το πλαίσιο, η Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού πρέπει να αντιμετωπίσει την πρόκληση της δημιουργίας στρατηγικών που θα ανταποκρίνονται στις νέες απαιτήσεις, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη σταθερότητα και την ευημερία των εργαζόμενων στον τουριστικό κλάδο.

Η ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ ΑΛΛΑΖΕΙ ΤΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ
Οι τεχνολογικές εξελίξεις επηρεάζουν έντονα τη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού στον τουριστικό κλάδο και τον τομέα των ταξιδιών. «Ο κλάδος του τουρισμού, κατά τη διάρκεια της πανδημίας και τις χρονιές που την ακολούθησαν, κλήθηκε με βίαιο τρόπο να ενσωματώσει νέες τεχνολογίες. Ο όρος digital transformation ήρθε για να μείνει και τα τμήματα Διοίκησης Ανθρώπινου Δυναμικού, με επίκεντρο πάντα τον άνθρωπο, όφειλαν να προσαρμοστούν ταχύτατα σε αυτή τη νέα συνθήκη που δημιούργησε ευκαιρίες για την ανάπτυξη του κλάδου, αλλά και απειλές», υπογραμμίζει η Κυριακή Ταξίδου, Human Resources Manager, TOR Hotel Group.

Πράγματι, η ενσωμάτωση σύγχρονων τεχνολογικών λύσεων έχει επιφέρει σημαντικές αλλαγές στη διαχείριση των εργαζομένων, προσφέροντας νέες δυνατότητες και βελτιώνοντας την αποτελεσματικότητα των διαδικασιών. Με ποιον τρόπο επηρέασαν τη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού στον κλάδο;

Σύμφωνα με την Taleen Tchalikian, Vice President, People & Culture, Celestyal Cruises, οι τεχνολογικές εξελίξεις αναδιαμορφώνουν τις διαδικασίες ανθρώπινου δυναμικού, ενισχύουν την αποτελεσματικότητα και απαιτούν νέες δεξιότητες από τους επαγγελματίες του χώρου στον τομέα του τουρισμού και της φιλοξενίας. Όπως εξηγεί η ίδια, «οι αυτοματοποιημένες πλατφόρμες πρόσληψης εκσυγχρονίζουν και απλουστεύουν την προμήθεια και την αξιολόγηση των υποψηφίων, εξοικονομώντας χρόνο και προσπάθεια. Το HRIS (Πληροφοριακά Συστήματα Ανθρώπινου Δυναμικού) διευκολύνει τη διαχείριση δεδομένων των εργαζομένων, τη μισθοδοσία και την αξιολόγηση της απόδοσης. Οι εφαρμογές στα κινητά και οι διαδικτυακές εκπαιδεύσεις ενισχύουν την ανάπτυξη και τη δέσμευση των εργαζομένων. Η ανάλυση δεδομένων παρέχει πληροφορίες για τις τάσεις του ανθρώπινου δυναμικού και τις προτιμήσεις των επισκεπτών, παρέχοντας καλύτερες αποφάσεις για το προσωπικό». Ωστόσο, η Τ. Tchalikian επισημαίνει πως η τεχνολογία εγείρει ανησυχίες σχετικά με την ασφάλεια των δεδομένων, την μετατόπιση θέσεων εργασίας και την ανάγκη για αναβάθμιση δεξιοτήτων.

Για τη θετική «επίδραση» της τεχνολογίας κάνει λόγο και η Σοφία Κορναράκη, HR Manager, Candia Maris, a member of Metaxa Hospitality Group. «Οι σύγχρονες τεχνολογικές εξελίξεις επηρεάζουν άκρως θετικά το HR. Η εφαρμογή της τεχνητής νοημοσύνης ενισχύει την αυτοματοποίηση και βελτίωση ποικίλων διαδικασιών. Συγκεκριμένα, βελτίωση της διαδικασίας ελέγχου & επιλογής υποψηφίων, προσέλκυση ταλέντων, βελτιωμένη ικανότητα HR management και λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων μέσω της ανάλυσης δεδομένων. Παράλληλα, η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στο HR μπορεί να μειώσει τα discriminations, αναλύοντας δεδομένα για τον εντοπισμό πιθανών σημείων discrimination και παρέχοντας προτάσεις για τη βελτίωση του Diversion and Inclusion».

«Σημαντικές βιβλιογραφικές αναφορές υπογραμμίζουν τα πλεονεκτήματα των Πληροφοριακών Συστημάτων Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων. Οι πλατφόρμες εκπαίδευσης εργαζομένων και η χρήση τεχνητής νοημοσύνης δίνουν αναρίθμητες δυνατότητες στα τμήματα προσωπικού. Τέτοια παραδείγματα είναι η αυτόματη συλλογή δεδομένων προσωπικού, η πρόσληψη ταλέντων, η αξιολόγηση απόδοσης και η αυτόματη εξυπηρέτηση των εργαζομένων», προσθέτει, από την πλευρά της η Human Resources Manager του TOR Hotel Group.

ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΤΗΝ ΠΙΣΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ
Αναμφισβήτητα, η προσωρινή απασχόληση είναι ένα βασικό «χαρακτηριστικό» των εταιρειών του κλάδου, που δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για τα στελέχη ανθρώπινου δυναμικού τους. Οι εταιρείες χρησιμοποιούν συχνά την προσωρινή απασχόληση για να καλύψουν τις περιορισμένες ή προσωρινές ανάγκες ανθρώπινου δυναμικού που προκύπτουν από διάφορους παράγοντες, όπως εποχική ζήτηση. Αναμφισβήτητα, η προσωρινή απασχόληση μπορεί να συνοδεύεται και από αβεβαιότητα και έλλειψη πιστότητας για τους εργαζόμενους. «Αποτελεί πραγματικότητα το γεγονός ότι στον τουριστικό κλάδο τα τελευταία έτη η πιστότητα του προσωπικού λόγω της προσωρινής απασχόλησης ταλαντεύεται», πιστοποιεί από την πλευρά της η HR Manager της Candia Maris a member of Metaxa Hospitality Group. Πώς μπορεί, λοιπόν, ένας οργανισμός να διασφαλίσει την πιστότητα του ανθρώπινου δυναμικού; «Απαραίτητο στοιχείο για την επίτευξη του επιθυμητού engagement (αφοσίωσης) είναι να δοθεί εκ μέρους του εργοδότη η δέουσα σημασία στην ενίσχυση του Employer Value Proposition (EVP), ως μέρος του συνολικού Talent Strategy και στην παροχή ενός υγιούς εργασιακού περιβάλλοντος», υποστηρίζει η Σ. Κορναράκη και εξηγεί: «Το EVP είναι το σύνολο των benefits & rewards που ο εργοδότης προσφέρει στους εργαζομένους του σαν αντάλλαγμα για την εργασιακή τους απόδοση, την εμπειρία και τις δεξιότητές τους. Αποτελεί βασικό στοιχείο του Employer Brand, επιδεικνύοντας την μοναδική αξία κάθε επιχείρησης προς εν δυνάμει και υφιστάμενους εργαζομένους που την κάνουν να ξεχωρίζει». Τέλος, η ίδια σημειώνει πως παράλληλα, η επένδυση σε εξατομικευμένα career paths, μέσω Learning & Development, αυξάνει το employee engagement and retention.

«We hire for attitude, we train for talent», υποστηρίζει από την πλευρά της η Λίλιαν Λαμπροπούλου, Director of people & culture, Four Seasons Hotels & Resorts, εξηγώντας: «Επομένως, η προσεκτική Επιλογή Προσωπικού και η προτεραιότητα σε άτομα που εμπνέουν εμπιστοσύνη και έχουν θετική στάση, αποτελεί το κλειδί στο ερώτημα “Με ποιον τρόπο, λοιπόν, μπορεί να διασφαλιστεί το loyalty των εργαζόμενων του κλάδου”. Επιπλέον, η εκπαίδευση βελτιώνει τις δεξιότητές τους και την πεποίθηση πως μαζί μας μπορούν να αναπτυχθούν. Ένα δυναμικό περιβάλλον εργασίας σίγουρα αυξάνει την πρόθεση των εργαζομένων να παραμείνουν πιστοί στον οργανισμό». Για παράδειγμα, στη Four Seasons Hotels & Resorts, έχουν εγκαθιδρύσει μία ανοιχτή γραμμή επικοινωνίας με τους εργαζόμενους, ώστε να ακούν τις ανησυχίες τους, να παρέχουν συχνή ανατροφοδότηση και να διασφαλίζουν ότι νιώθουν ότι η συνεισφορά τους εκτιμάται.

Τι σημαίνουν όλα τα παραπάνω; Πως η καλλιέργεια μίας ισχυρής, θετικής εταιρικής κουλτούρας, που θα προωθεί το θετικό περιβάλλον εργασίας, η παροχή αμοιβαίας ευελιξίας και αναγνώρισης ανάμεσα στην εταιρεία και τους εργαζόμενους, καθώς και η προώθηση ευκαιριών ανάπτυξης και επαγγελματικής ανέλιξης μπορούν να διασφαλίσουν το loyalty των εργαζομένων του κλάδου.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ UPSKILLING & RESKILLING
Οι νέες συνθήκες, που διαμορφώθηκαν στον εργασιακό χώρο, ανέδειξαν και κάτι ακόμα πολύ βασικό: οι δεξιότητες των εργαζομένων πρέπει διαρκώς να αναβαθμίζονται, ώστε να είναι σε θέση να ανταπεξέλθουν στις αυξημένες προκλήσεις της εποχής. Έτσι, το upskilling και reskilling αποτελούν σημαντικά μέσα για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας και της ανταγωνιστικότητας των εργαζομένων και των επιχειρήσεων. Όπως εξηγεί η Β. Βασιλοπούλου, «ο τουριστικός κλάδος εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ανθρώπινες δεξιότητες και την εξυπηρέτηση των επισκεπτών οι οποίοι ολοένα και απολαμβάνουν προσωποποιημένες υπηρεσίες. Ως εκ τούτου, η ανάγκη για εκπαίδευση και αναβάθμιση δεξιοτήτων (reservation systems, customer service, communication, diversity κ.ά.) βασίζεται στις τρέχουσες και μελλοντικές ανάγκες της αγοράς και πρέπει να αποτελέσει κομβικό σημείο ως προς τη δημιουργία εκπαιδευτικών προγραμμάτων με στόχο τη συνεχή ανάπτυξη του ανθρώπινου δυναμικού στον τουριστικό τομέα και τη διασφάλιση μίας ανταγωνιστικής θέσης στην αγορά».

Ορισμένοι λόγοι για τη σημασία της διαρκούς εκπαίδευσης και αναβάθμισης δεξιοτήτων περιλαμβάνουν:

Ταχεία εξέλιξη της τεχνολογίας: Ο τομέας του ταξιδιού και του τουρισμού υιοθετεί συνεχώς νέες τεχνολογίες για τη βελτίωση της εμπειρίας των ταξιδιωτών. Αυτό σημαίνει πως η εκπαίδευση στις πρόσφατες εξελίξεις είναι απαραίτητη για την αποτελεσματική ανταπόκριση του ανθρώπινου δυναμικού σε αυτές τις αλλαγές.

Προσαρμογή στις ανάγκες της αγοράς: Οι προτιμήσεις των ταξιδιωτών εξελίσσονται και οι εργαζόμενοι στον κλάδο πρέπει να είναι σε θέση να προσαρμόζονται σε αυτές τις αλλαγές. Η συνεχής εκπαίδευση τούς επιτρέπει να παρέχουν υπηρεσίες που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ταξιδιωτικές ανάγκες.

Αντιμετώπιση προκλήσεων και κρίσεων: Ο τομέας του ταξιδιού και του τουρισμού είναι ευαίσθητος σε διάφορες προκλήσεις και κρίσεις, όπως πανδημίες (π.χ. COVID-19), φυσικές καταστροφές (σεισμοί, τυφώνες) και πολιτικές αλλαγές (πολιτικές αναταραχές, αλλαγές στις πολιτικές μετανάστευσης). Κατά τη διάρκεια τέτοιων κρίσεων, οι εργαζόμενοι στον τομέα πρέπει να έχουν τις απαραίτητες γνώσεις και δεξιότητες για να ανταποκριθούν σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης και να παρέχουν ασφαλείς και αποτελεσματικές υπηρεσίες. Η διαρκής εκπαίδευση επιτρέπει στους εργαζόμενους να προετοιμαστούν και να αντιδράσουν αποτελεσματικά σε αντίξοες συνθήκες, διασφαλίζοντας την ευημερία των ταξιδιωτών.

Βελτίωση της εργασιακής απόδοσης: Η απόκτηση νέων δεξιοτήτων και η βελτίωση των υπαρχουσών συμβάλλει στην αυξημένη απόδοση και ευελιξία των εργαζομένων, προωθώντας ταυτόχρονα την ανάπτυξη της καριέρας τους.

Ανταγωνιστικό πλεονέκτημα: Οι εργαζόμενοι που διαθέτουν τις πιο πρόσφατες και αναγκαίες δεξιότητες έχουν περισσότερες πιθανότητες να είναι ανταγωνιστικοί στην αγορά εργασίας.

ΕΤΑΙΡΙΚΑ ΤΑΞΙΔΙΑ: ΕΝΑΣ ΤΟΜΕΑΣ ΜΕ ΣΥΝΕΧΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ
Όταν αναφερόμαστε στον κλάδο του ταξιδιού δεν θα μπορούσαμε να παραβλέψουμε τον τομέα των επαγγελματικών ταξιδιών. Είναι γεγονός ότι μεγάλη μερίδα στελεχών μοιράζει τον χρόνο της ανάμεσα στη χώρα που διαμένει και εργάζεται και σε άλλα παραρτήματα του εκάστοτε οργανισμού, που βρίσκονται σε διαφορετικά γεωγραφικά όρια. Σύμφωνα μάλιστα με δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε το πρώτο τρίμηνο του 2023 για το Business Travel Outlook της GBTA, παγκόσμιας ένωσης στον κλάδο των επαγγελματικών ταξιδιών, ο κλάδος παραμένει αισιόδοξος ως προς τη συνεχή ανάκαμψη και την προθυμία των εργαζομένων να ταξιδέψουν για επαγγελματικούς λόγους.

Και σε αυτή την περίπτωση, οι διευθύνσεις HR αναλαμβάνουν κεντρικό ρόλο στην στρατηγική σχεδίαση και υλοποίηση των εταιρικών ταξιδιών, ενσωματώνοντας τις επαγγελματικές απαιτήσεις με την ευημερία των εργαζομένων. «Το HR των εταιρειών είναι κατά κανόνα υπεύθυνο για την ποιότητα και τον έλεγχο των ταξιδιωτικών υπηρεσιών που παρέχονται στα εταιρικά στελέχη», πιστοποιεί ο Μιχάλης Κουμαρτζάκης, CEO, Figame.com. Στην πλειοψηφία των περιπτώσεων, το HR αναζητά τη βοήθεια εξωτερικών συνεργατών, καθώς, όπως εξηγεί ο Μ. Κουμαρτζάκης, «ο χρόνος που απαιτείται από μία εταιρεία για να χειρίζεται εσωτερικά όλα της τα ταξίδια είναι πολύ μεγάλος». Σύμφωνα με τον ίδιο, «όσο ανεβαίνει η πολυπλοκότητα των ταξιδιών, τόσο περισσότερο επιβάλλεται η χρήση ενός Online tool που θα διευκολύνει την άμεση και οικονομική εξυπηρέτηση, θα παρέχει αναλυτικές αναφορές και εξασφαλίζει την καθοδήγηση του εξειδικευμένου προσωπικού που καθίσταται αναγκαία».

Ποιες είναι, όμως, οι ιδιαιτερότητες του τομέα εταιρικού ταξιδιού; Αναφερόμενος στο θέμα, ο Μ. Κουμαρτζάκης διευκρινίζει πως αυτές σχετίζονται άμεσα με 2 μέρη της επαγγελματικής ταξιδιωτικής εμπειρίας. Όπως εξηγεί: «Καταρxάς στην ικανοποίηση του εσωτερικού πελάτη των επιχειρήσεων (στελέχη) και κατά δεύτερον στο κόστος. Είναι πολύ σημαντικό τα στελέχη να ταξιδεύουν άνετα και να εξυπηρετούνται κατά τον καλύτερο δυνατό τρόπο, τόσο ο ίδιος ο ταξιδιώτης να ταξιδεύει με ασφάλεια αλλά και το στέλεχος που διοργανώνει τα ταξίδια να εξοικονομεί χρόνο. Ταυτόχρονα, όμως, πρέπει να ελέγχεται το κόστος του ταξιδιού. Είναι πολύ συχνό το φαινόμενο της αμφισβήτησης των προσφερόμενων, από τα ταξιδιωτικά γραφεία, τιμών από τα στελέχη επιχειρήσεων».

Με ποιο τρόπο η συνεργασία μεταξύ τεχνολογίας και HR, καθώς και η χρήση online τεχνολογικών εργαλείων, διαμορφώνουν μία νέα πραγματικότητα στον τομέα; «Η τεχνολογία έχει μπει πλέον στον χώρο του εταιρικού ταξιδιού δίνοντας προστιθέμενη αξία με την χρήση B2B online πλατφόρμας ταξιδιωτικών κρατήσεων, η οποία έχει συγκεντρωμένες όλες τις ταξιδιωτικές ανάγκες σε ένα σημείο» εξηγεί ο CEO της Figame.com. «Πρόκειται για πολυδιάστατα εργαλεία που επιτυγχάνουν ταυτόχρονα σημαντική μείωση του κόστους ταξιδιών και ραγδαία βελτίωση της συνολικής παρεχόμενης ταξιδιωτικής εμπειρίας σε συνδυασμό με το εξειδικευμένο HR της εταιρείας», καταλήγει ο ίδιος.

ΜΕ ΤΟ ΒΛΕΜΜΑ ΣΤΡΑΜΜΕΝΟ ΣΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Στο εγγύς μέλλον, ο άξονας γύρω από τον οποίο θα κινηθεί η στρατηγική των Διοικήσεων Ανθρώπινου Δυναμικού στον τουριστικό κλάδο θα επικεντρώνεται σε πολλούς παράγοντες που αντικατοπτρίζουν τις εξελίξεις και τις ανάγκες του σύγχρονου εργασιακού περιβάλλοντος. Σύμφωνα με τη Λ. Λαμπροπούλου, «η ανάπτυξη της τεχνολογίας είναι βέβαιο πως αλλάζει τον τρόπο εργασίας. Οι διευθύνσεις ανθρώπινου δυναμικού πρέπει να προσαρμόζονται σε αυτήν τη νέα πραγματικότητα, διαχειριζόμενες την αυτοματοποίηση και ενθαρρύνοντας την ανάπτυξη των αναγκαίων ψηφιακών δεξιοτήτων. Ακόμη, η αύξηση της εργασίας από απόσταση και οι ευέλικτες μορφές εργασίας απαιτούν νέες προσεγγίσεις στη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών για την ισορροπία μεταξύ εργασίας και προσωπικής ζωής. Η προσοχή στην ευεξία των εργαζομένων και η υποστήριξη της συναισθηματικής τους υγείας γίνεται ολοένα και σημαντικότερη». Τέλος, όπως υποστηρίζει η ίδια, η ανάγκη για αποτελεσματική διαχείριση του πολυπολιτισμικού περιβάλλοντος γίνεται κρίσιμη, με την προώθηση της ποικιλομορφίας και της συμπερίληψης στον εργασιακό χώρο.

Από την πλευρά της, η T. Tchalikian, σημειώνει πως η ευελιξία και ο ψηφιακός μετασχηματισμός θα καθοδηγήσουν τις στρατηγικές του HR για την πλοήγηση στις προκλήσεις και τις ευκαιρίες που θα παρουσιάσει το μελλοντικό ανθρώπινο δυναμικό. «Στο εγγύς μέλλον, οι οργανισμοί θα δώσουν προτεραιότητα στην ευελιξία για να προσαρμοστούν στην εξελισσόμενη δυναμική της εργασίας, στη ρύθμιση της τηλεργασίας και στις τεχνολογικές εξελίξεις. Οι στρατηγικές του ανθρώπινου δυναμικού θα επικεντρωθούν στην αναβάθμιση των δεξιοτήτων των εργαζομένων για ψηφιακή επάρκεια, στην εφαρμογή καινοτόμων πρακτικών απόκτησης και διατήρησης ταλέντων και στην προώθηση μιας δυναμικής εταιρικής κουλτούρας χωρίς αποκλεισμούς. Η ευημερία των εργαζομένων, οι πολιτικές εξ αποστάσεως εργασίας και η λήψη αποφάσεων βάσει δεδομένων θα είναι επίσης βασικά σημεία εστίασης».

Στην ευημερία των εργαζομένων και το employee experience αναφέρεται από την πλευρά της και η Κ. Ταξίδου. ««Ο άξονας πάνω στον οποίο θα κινηθεί η στρατηγική των Διοικήσεων Ανθρώπινου Δυναμικού στο εγγύς μέλλον στον κλάδο του τουρισμού είναι ο σχεδιασμός δράσεων με επίκεντρο την εμπειρία των εργαζομένων “Employee Experience” και η εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών προς όφελος του εργαζόμενου σε μία εταιρεία», επισημαίνει η ίδια και συμπληρώνει «Πρωτοβουλίες που θα σχετίζονται με τη δημιουργία εξειδικευμένων εκπαιδευτικών προγραμμάτων, η υιοθέτηση της ευέλικτης εργασίας, δράσεις που θα δίνουν έμφαση στην ψυχική υγεία, στο “ευ ζην” των απασχολούμενων, η υιοθέτηση “πράσινων πολιτικών”, θα βρεθούν στο επίκεντρο των Διοικήσεων Ανθρώπινου Δυναμικού που κατανοούν τη σπουδαιότητα της δημιουργίας μιας θετικά ανταγωνιστικής εργασιακής κουλτούρας».

ΤΟ DEI ΚΑΙ Η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ
Η σημασία της ψυχικής υγείας και της ευημερίας των εργαζομένων στον τομέα του τουρισμού έχει αναδειχθεί έντονα λόγω της πανδημίας. Κατά τη διάρκεια της κρίσης, τα στελέχη πρώτης γραμμής σε ξενοδοχεία, αεροπορικές εταιρείες και άλλους σχετιζόμενους κλάδους βίωσαν αυξημένο άγχος και αβεβαιότητα. Τα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού επικεντρώνονται πλέον στην παροχή ολοκληρωμένης υποστήριξης για την ψυχική και συναισθηματική ευημερία των εργαζομένων, υιοθετώντας πρωτοβουλίες ευεξίας και προγράμματα υποστήριξης. Η τοποθέτηση της ευημερίας των εργαζομένων σε προτεραιότητα όχι μόνο αυξάνει τη διατήρηση αλλά και την ικανοποίηση του προσωπικού και, συνακόλουθα, των πελατών και την ποιότητα των υπηρεσιών.

Από την άλλη πλευρά, εξίσου σημαντικές για τον κλάδο αναδεικνύονται οι έννοιες της ποικιλομορφίας, της ισότητας και της συμπερίληψης. Οι επιχειρήσεις συνειδητοποιούν τη σημασία της δημιουργίας εργασιακών περιβαλλόντων χωρίς αποκλεισμούς και υιοθετούν πρωτοβουλίες DEI. Τα τμήματα ανθρώπινου δυναμικού υιοθετούν προγράμματα κατάρτισης για την αύξηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με την ασυνείδητη προκατάληψη και εφαρμόζουν διαδικασίες πρόσληψης που προωθούν τη διαφορετικότητα. Οι επιχειρήσεις που δίνουν υψηλή προτεραιότητα στη DEI προσελκύουν μεγαλύτερη δεξαμενή ταλέντων και απολαμβάνουν αυξημένα επίπεδα αφοσίωσης του προσωπικού και των πελατών.

FOOD FOR THOUGHT
Σύμφωνα με την έρευνα «Οι ανάγκες επαγγελματικής κατάρτισης (reskilling/upskilling) του ανθρώπινου δυναμικού στον τουρισμό» του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων, ο τουριστικός τομέας αξιοποιεί μεγάλο μέρος ανθρώπινου δυναμικού με χαμηλό επίπεδο εκπαίδευσης. Συγκεκριμένα, στον τουριστικό τομέα στην Ελλάδα απασχολούνται άμεσα και έμμεσα ~1,2-1,5 εκατ. άτομα ως μισθωτοί ή επιχειρηματίες, σε μεγάλη ποικιλία ειδικοτήτων και δραστηριοτήτων. Ωστόσο, στο σύνολο των απασχολουμένων μόνο το 20-25% έχει ολοκληρώσει κάποια τουριστική εκπαίδευση – κάτι που φανερώνεται μέσα από την επιτακτική ανάγκη των επιχειρήσεων για πρόσληψη έμπειρου και ειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού.