Το τελευταίο διάστημα γίνεται αποκλειστικά και μόνο λόγος για την οικονομική κατάσταση της χώρας και το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν: την αύξηση, τη μείωση, τη διακύμανση, το χρέος, τα δάνεια.

Διεθνώς, όμως, υπάρχει μία τάση να αξιολογούνται εκτός από την οικονομική ευημερία και άλλες παράμετροι, όπως η ποιότητα ζωής, η μόλυνση του περιβάλλοντος και η ανθρώπινη ευτυχία, που εν τέλει δεν είναι και το τελικό ζητούμενο;

Πριν λίγους μήνες διάβασα τυχαία για μία μεθοδολογία μέτρησης της «Ακαθάριστης Εθνικής Ευτυχίας» που ανέπτυξαν στο μακρινό Μπουτάν. Βέβαιος ότι θα πρόκειται για ένα απλοϊκό, πρωτογενές σύστημα, ξεκίνησα την αναζήτηση στο παντοδύναμο διαδίκτυο, αμφιβάλλοντας εάν θα μπορούσε να διδάξει κάτι, ένα κράτος σαν το Μπουτάν, σε εμάς που ζούμε στην προοδευμένη Δύση. Όταν χρειάστηκε να διαθέσω μια ολόκληρη ημέρα για να μελετήσω τη μεθοδολογία, η αμφιβολία μου μετατράπηκε σε θαυμασμό.

Το μικρό κράτος του Μπουτάν έχει αναπτύξει μια πολύπλοκη μεθοδολογία με την οποία αξιολογείται η επίδοση της χώρας σε:
• 4 Τομείς: Oικονομία, Περιβάλλον, Πολιτισμός και Διακυβέρνηση.
• 9 Διαστάσεις: Ψυχολογική Κατάσταση, Χρόνος, Βιώσιμη Ανάπτυξη Κοινωνίας, Κουλτούρα, Υγεία, Μόρφωση, Περιβαλλοντικός Πλούτος, Επίπεδο Ζωής και Διακυβέρνηση.
• 72 Δείκτες: το επίπεδο μόρφωσης, ο βαθμός αλληλοϋποστήριξης των πολιτών, η κοινωνικότητα, ο χρόνος πρόσβασης σε νερό, πόσες φορές εκνευρίζεται ο πολίτης την ημέρα κτλ.

Από πλευράς διοίκησης, το σημαντικό είναι ότι το «φίλτρο» από το οποίο περνάνε οι αποφάσεις της κυβέρνησης είναι η ερώτηση «το μέτρο αυτό θα αυξήσει την Ακαθάριστη Εθνική Ευτυχία του λαού μας;». Και για όποιον βιαστεί να πει ότι στο Μπουτάν κάτι τέτοιο είναι εύκολο, να αναφέρω απλά ότι ο βασιλιάς Khesar (διάδοχος του πρώην Βασιλιά Singye που ξεκίνησε τη μεθοδολογία) παραιτήθηκε του θρόνου, επειδή ένας Δείκτης αξιολόγησης είναι και η «η συμμετοχή του Λαού στη δημοκρατία»…

Προφανώς, για όλους εμάς που έχουμε γαλουχηθεί σε έναν τυποποιημένο τρόπο σκέψης και δράσης, τα παραπάνω να φαίνονται ουτοπικά, σχεδόν Δον Κιχωτικά.

Υπάρχει, όμως, κάποια μεγάλη τομή στην ανθρωπότητα που να έγινε με απλή διαχείριση; Αποφάσεις χωρίς φαντασία και καινοτομία για αύξηση έμμεσων φόρων, μειώσεις μισθών, αύξηση συντελεστών που όλες οι κυβερνήσεις παίρνουν μηχανιστικά, είναι αποφάσεις που κάθε πρωτοετής φοιτητής οικονομικών θα μπορούσε να πάρει, αλλά δυστυχώς δεν χτυπούν μακροπρόθεσμα τη ρίζα των προβλημάτων, που είναι οι αναποτελεσματικές διαδικασίες που εφαρμόζουμε, η πολυπλοκότητα του δημόσιου τομέα και η κουλτούρα «ζήσε σήμερα καλά και αύριο βλέπουμε» που έχουμε αναπτύξει.

Αναρωτιέμαι αν στην Ελλάδα είχαμε ένα «φίλτρο» αρχών, πόσο διαφορετικές αποφάσεις θα είχαμε πάρει τα τελευταία χρόνια. H καλή οικονομική κατάσταση μίας χώρας (αλλά και μίας εταιρείας) δεν είναι τελικά και παράπλευρο αποτέλεσμα μιας κοινωνίας που έχει ευτυχισμένους πολίτες, κουλτούρα εμπιστοσύνης και μακροπρόθεσμο όραμα; Σε μία χώρα που τείνουμε να αιτιολογούμε όλες τις αποφάσεις με βάση την «επίπτωση στο ΑΕΠ», μήπως θα έπρεπε να σκεφτούμε και λίγο πιο καινοτόμα, όπως καινοτόμα σκέφτηκαν και οι φίλοι μας στο Μπουτάν; Διότι, όπως έλεγε ο Deming: «if you always do what you always did, you will always get what you always got».

Για τις ερωτήσεις σας: [email protected]