Πώς μπορούμε να μεταλαμπαδεύσουμε στο εργατικό δυναμικό το αίσθημα αισιοδοξίας και την καλλιέργεια κλίματος ενεργητικότητας, πρωτοβουλίας και υγιή ανταγωνισμού; Με ποια μέσα είναι εφικτή η εξάλειψη κάθε αρνητισμού και η θεμελίωση ανθρωπιστικού πνεύματος;

Όλοι γνωρίζουμε, ότι για την ορθή και παραγωγική με τον αποτελεσματικότερο τρόπο λειτουργία μιας υπηρεσίας-οργανισμού-εταιρείας, βασικότερο συστατικό επιτυχίας στρατηγικών αποτελεί ο ρόλος του εργατικού δυναμικού. Βέβαια, λόγω της εξύψωσης και εν μέρει εξυγίανσης με μηχανήματα όλων γύρω μας, κατακερματίζεται ο ανθρωπιστικός χαρακτήρας και το πνεύμα των εργαζομένων, οι οποίοι εκλαμβάνονται κάποιες φορές ως άβουλες μηχανές, που απλά και μόνο με τη συμμετοχή τους στην παραγωγική διαδικασία, πρέπει να νιώθουν ευχαριστημένοι.

Πιο συγκεκριμένα, εκμηδενίζεται η ισχύς θεμελιωδών όρων όπως η ομαδικότητα, η συνεργασία, η αυτοπραγμάτωση, η ακεραιότητα, η γνωστική και ψυχική με την εργασία του ισορροπία κ.ά. Επακόλουθα των παραπάνω, όπως έχει αποδειχθεί τεκμηριωμένα, είναι η συνύπαρξη και αλληλεπίδραση ευτυχίας και ψυχικής δυσαρέσκειας σε πολύ μεγάλο ποσοστό υπαλλήλων, καθορίζοντας το ρόλο του καθενός στο εργασιακό γίγνεσθαι.

Αίτια-πηγές δυσαρμονίας
Οι παράγοντες που ακολουθούν, εκφράζουν χαρακτηριστικά της επαγγελματικής απασχόλησης, τα οποία προκαλούν δυσαρέσκεια στο ανθρώπινο δυναμικό. Λειτουργούν, δηλαδή, ως καθοριστικοί λόγοι, που παρά την εξουδετέρωσή τους δεν συνεπάγονται την παρακίνηση ή τη δημιουργία αισθήματος ψυχικής ικανοποίησης του κάθε εργαζόμενου.

  • Η διαπροσωπική σχέση με συναδέλφους, υφισταμένους και ανώτερους που απαρτίζεται από το σεβασμό προσωπικών επιμέρους ιδιαιτεροτήτων, τη ροή πληροφοριών, το πνεύμα συνεργασίας, την αμοιβαία κατανόηση στη φύση της εργασίας και τις συγκρούσεις.
  • Η ποιότητα της ασφάλειας σε συνάρτηση με τις συνθήκες εργασίας: άγχος, αντίξοες συνθήκες εργασίας, έλλειψη εκπαίδευσης, μη ορθή οργάνωση εργασίας (ωράριο, βάρδιες, νυκτερινή εργασία, ταξίδια κ.ά.).
  • Η κοινωνική θέση και η πολιτική (νοοτροπία) του επαγγέλματος: υποβιβασμός και απαξίωση της σημαντικότητάς τους ή μεγάλης επικινδυνότητας με status και αναγνώριση των επιτευχθέντων στόχων-αποτελεσμάτων.
  • Όταν παρουσιάζεται ασάφεια των αρμοδιοτήτων, δικαιωμάτων-υποχρεώσεων και μη αποσαφηνισμένη αποστολή (σκοπός) της εκάστοτε θέσεως εργασίας. Εξαιτίας αυτών, ο εργαζόμενος αδυνατεί να προσανατολιστεί και να εστιαστεί στα ακριβή καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί.
  • Ο μη ακριβής καθορισμός του προσδοκώμενου επιπέδου απόδοσης, θέση στην ιεραρχία, τμήμα, παράλληλα με την περιορισμένη αξιοποίηση δεξιοτήτων, προσωπικών χαρακτηριστικών που διαθέτει ο κάτοχος της θέσεως. Όλα αυτά δυσχεραίνουν την ορθή εκτέλεση των καθηκόντων, που απαιτούνται για την επιτυχή εκπόνηση της εργασίας.
  • Κάποιες φορές παρατηρείται τυχόν έλλειψη κατάλληλων υποδομών στέγασης της θέσης εργασίας ή ο κατάλληλος τεχνικός εξοπλισμός, που χρειάζεται για την αποτελεσματικότερη και ευέλικτη εργασιακή δραστηριότητα.
  • Το ύψος των νομισματικών μονάδων με τον οποίο αμείβεται για την προσφορά εργασίας και τις υπηρεσίες του (μισθός), δεν αντικατοπτρίζει την πραγματική αποδοτικότητα από την ενασχόληση. Απεναντίας, υστερεί και υποβιβάζει το αληθινό μέγεθος αφιέρωσης κόπου του, καθώς και τη χρονική διάρκεια για την αποπεράτωση της εργασίας.

Κίνητρα (motivators)-εκφάνσεις παρότρυνσης
Προκειμένου να είναι υλοποιήσιμη η εποικοδομητική και προοδευτική μεταλαμπάδευση του αισθήματος ευχαρίστησης και δημιουργικότητας, είναι επιτακτικό οι υπεύθυνοι κάθε τμήματος να προβούν σε παροχή ποικιλόμορφων κινήτρων.

Βέβαια, τα κίνητρα διαχωρίζονται σε χρηματικά και μη. Αναλυτικότερα, στα μη χρηματικά συγκαταλέγονται τα κάτωθι. Καταρχάς, η επιτυχία, η υπευθυνότητα και η εύστοχη πρωτοβουλία με την οποία εκτελεί κάποιος μία εργασία, θα ήταν ευκολότερο να επιτευχθούν αν επέφεραν την προαγωγή, τον έπαινο και την ενθάρρυνση.

Εν συνεχεία, η επιλογή από τον φορέα παροχής της εργασίας επίτευξης δύσκολων στόχων, που απαιτούν υψηλότατες επιδόσεις και μεγάλο βαθμό αυτάρκειας, ωθούν τα άτομα αφενός στην καταβολή μεγαλύτερης προσπάθειας και αφετέρου σε καλύτερες επιδόσεις δημιουργώντας τους αίσθημα ευδαιμονίας.

Επιπροσθέτως, για την πραγματοποίηση υψηλού επιπέδου στοχοθέτησης, αν παρακινούνται τα άτομα, θα επιδεικνύουν περισσότερη υπομονή, ενώ συγχρόνως θα εστίαζαν περισσότερο την προσοχή τους καθιστώντας δυνατή την ενεργοποίηση ήδη αυτοματοποιημένων δεξιοτήτων και γνώσεων. Η εξάλειψη του επαγγελματικού άγχους ως βασικότατο πρόβλημα αντιμετωπίζεται με την εύρεση συστήματος ευελιξίας ωραρίου και την τοποθέτηση των ατόμων σε πόστα-θέσεις που τους ταιριάζουν καλύτερα.

Επιπλέον, διευθετείται με την παροχή συμβούλου ή γιατρού εργασίας σε περίπτωση που αισθανθούν πίεση ή πνευματική φόρτιση και μέσω κατάλληλης εκπαίδευσης των προϊσταμένων, προκειμένου να ελέγχουν τα επίπεδα άγχους του εαυτού τους και των υφισταμένων τους, προλαμβάνοντας τυχόν άσχημης φύσεως ενδεχόμενα.

Από την άλλη μεριά, παρουσιάζονται οι χρηματικής φύσεως ενισχύσεις. Μία από αυτές είναι και η παροχή προνομίων εστιάζοντας σε προσφορές, εκπτώσεις στην αγορά προϊόντων για τον εργαζόμενο και την οικογένειά του, ταξίδια εκπαιδευτικού χαρακτήρα, τα οποία θα δίδονταν ανάλογα με την αποδοτικότητα και συμμετοχή ως ψηφίδα του πλουραλιστικού και ποικιλόχρωμου ψηφιδωτού (συλλογικά στο εργατικό δυναμικό).

Διεισδύοντας βελτιωτικά, εκτός της συνηθέστερης μεθόδου με τη χρήση bonus-prim-προμήθειες, ίσως θα ήταν πιο αποτελεσματική η συμμετοχή στα κέρδη και τη διαδικασία επιλογής-υλοποίησης στόχων ώστε να γίνονται αποδεκτοί από όλο το φάσμα των επιμέρους συμβαλλομένων συμβαδίζοντας με τις περί δικαίου και εφικτού αντιλήψεις.

Με την εφαρμογή των δύο προαναφερόμενων τρόπων ή την απόκτηση μέρους των μετοχών του οργανισμού, οι υπάλληλοι θα νιώθουν ουσιαστικότερα βασικότατα συστατικά της συνταγής επιτυχίας, που αποσκοπεί συνολικά να ευοδωθεί προάγοντας το κύρος και την αξιοπιστία κάθε μέλους της ομάδας και όλων μαζί.


Δεν είναι όλα τα δάκτυλα ενός χεριού τα ίδια
Είναι κοινά αποδεκτό, ότι ως βασικό χαρακτηριστικό στο φαινόμενο της αντίληψης και της ψυχολογίας ισχύει η διαφορετικότητα και μοναδικότητα κάθε ενταγμένου ανθρώπου σε ένα σύνολο. Αυτό, πρακτικά, σημαίνει ότι δεν σκέπτονται και δεν «μεταφράζουν» μηνύματα και ερεθίσματα ή συμπεριφορές με τον ίδιο τρόπο. Για παράδειγμα, η θέση ενός στόχου ή η εντολή από ανώτερο θα εκληφθεί και θα ερμηνευθεί, κατά πάσα πιθανότητα, διαφορετικά από τον καθένα.

Έτσι, ανάλογα με την προσωπικότητα και τις γνώσεις-επιδεξιότητες κ.ά. για κάποιον ίσως θεωρηθεί ως κίνητρο μόχλευσης, ενώ για κάποιον άλλο ως ένα δυσεπίλυτο και ακατανόητο πρόβλημα που τον ακινητοποιεί.

Εκτός από αυτό, ακόμη και αν οι παραπάνω γνώσεις, που αποκτώνται μέσω της εκπαίδευσης μεταξύ των ατόμων είναι παρόμοιες, δεν συνεπάγεται και η ομοιότητα σε αυτές που υπάρχουν στα γονίδια καθενός από εμάς. Λαμβάνοντας αυτό υπόψη, η επιλογή εφαρμογής μίας μεθόδου παρακίνησης με σκοπό την καλλιέργεια πνεύματος ευχαρίστησης και απόκτησης ουσίας στην εργασία, μπορεί άλλοτε να ευδοκιμήσει καρποφορώντας αισίως κι άλλοτε να αποβεί αναποτελεσματική έως και καταστροφική λόγω ιδιοσυγκρασίας, πολυμήχανου μυαλού, πνευματικής οξυδέρκειας και άλλων χαρακτηριστικών.

Ωστόσο, το φαινόμενο εμφανίζεται ακόμη και ανάμεσα στα δύο φύλα. Κατά κόρον ανδροκρατούμενα έως πρότινος «κάστρα» και επαγγελματικές θέσεις, δεν υφίστανται πλέον διότι η γυναικεία υπεροχή τα εξάλειψε. Παρόλα αυτά, η ανισότητα μεταξύ των δικαιωμάτων, των αρμοδιοτήτων και επιλογής των σωστών κινήτρων παραμένει, είτε ευνοώντας είτε υποβιβάζοντας ένα εκ των δύο φύλων. Το αποτέλεσμα είναι η αυξανόμενη δυσανασχέτηση και αντίστοιχα η μεγιστοποίηση της ευδαιμονίας από την ενασχόληση.

Βέβαια, εκτός των προαναφερόμενων εκφάνσεων διάκρισης υπάρχουν και άλλεςι, εδώ όμως σκιαγραφήθηκαν οι σημαντικότερες.

Αγαθά κόποις κτώνται
Τίποτα δεν είναι ακατόρθωτο ή ανέφικτο. Η προϋπόθεση είναι να διαχειριζόμαστε και να μας παρέχονται τα σωστά ποιοτικά συστατικά και σε τέτοια ποσότητα δοσολογίας, ώστε η διεργασία, η πειραματική τους εφαρμογή και το αποτέλεσμα να είναι εναρμονισμένα με τα συμβαλλόμενα μέρη της επιτυχίας. Οι κόποι και οι προσπάθειες θα οφείλονται στην ουσιαστική ευχάριστη ενασχόληση που θα καρποφορούν εποικοδομητικά και δεν θα εκπονούνται από καταναγκαστική εργασία (αγγαρεία). Κάθε επαγγελματίας στο αντικείμενό του όταν το ασκεί σε ευνοϊκές συνθήκες, μπορεί να μεγαλουργήσει και ίσως και να καινοτομήσει.