Ό,τι ήταν να γραφτεί ή να ειπωθεί για την κρίση έχει βρει το δρόμο του στα μάτια μας και κυρίως στην ανήσυχη καρδιά μας. Η κρίση που περνάμε, αυτή που περιμένουμε, είναι ήδη εδώ; Θα τη βιώσουμε πιο σκληρή μετά το καλοκαίρι; Ποιοι θα την αντέξουν; Πού είναι οι ευκαιρίες; Πώς θα γίνουν περικοπές;

Καυτά, αδυσώπητα ερωτήματα, χωρίς απάντηση, έχουν γεμίσει αγωνία, φόβο και άλλα τοξικά συναισθήματα την καθημερινότητά μας! Αυτό φυσικά είναι ένας τρόπος που το βιώνουμε. Μια άλλη αντιμετώπιση της κατάστασης είναι η άρνηση: σώπα καλέ! Εδώ είναι Ελλάδα, ποια κρίση; Ποιοι τη δημιούργησαν; Ποιοι την εκμεταλλεύονται; Ποιοι θα βγουν κερδισμένοι; Πάλι εμείς απ’ έξω και άλλα τέτοια γνωστά, αλλά εξίσου ζοφερά και τοξικά!

Υπάρχει, όμως, και ένας άλλος τρόπος, ο οποίος σίγουρα έχει κερδίσει τη δική μου προτίμηση και κινείται στην κατεύθυνση της ευκαιρίας, της δημιουργικής αναταραχής, της δύναμης της αλλαγής, της καινοτομίας και της αισιοδοξίας.

Πανικός ή εξορθολογισμός;
Από όσα είπα μέχρι τώρα λείπουν, όχι τυχαία, οι λέξεις ευκολία, ανεμελιά και καλοπέραση, διότι δε χωρούν σε τέτοιες στιγμές. Όμως μου αρέσει να σκέφτομαι αυτές τις έννοιες σαν το έπαθλο! Την επιβράβευση της προσπάθειας, του κόπου, του τρόπου και της ίδιας της αλλαγής. Γιατί η αλλαγή είναι για μένα η λέξη κλειδί, είναι η λύση και η προσέγγιση. Αντί να κοιτάμε λοιπόν αυτή την γκριζόμαυρη εικόνα της κρίσης, του πανικού και της καταστροφολογίας, γιατί να μην τη δούμε σαν μια ευκαιρία για εποικοδομητική αλλαγή, μια προσπάθεια ορθολογισμού και επαναπροσδιορισμού; Και φυσικά δεν ισχυρίζομαι ότι είναι κάτι εύκολο και απλό. Υποστηρίζω, όμως, ότι μπορεί να φέρει σημαντικούς καρπούς και ανταλλάγματα.

 Αλλαγή

 Δυσκολίες  Καρποί & Ανταλλάγματα
 Μεγάλη δόση ανησυχίας, αβεβαιότητας, ακόμα και απειλής  Προσμονή και ενέργεια που φέρνει το καινούργιο
 Κούραση από την επιπλέον προσπάθεια που απαιτεί  Απόλαυση και υπερηφάνεια από τους κόπους που επενδύθηκαν
 Αναστάτωση του «γνωστού» και του «βολικού»  Μια νέα πραγματικότητα, νέα γνώση και δύναμη
 Προσαρμογή σε νέα δεδομένα  Έκπληξη με το γεγονός ότι όλα γίνονται όταν θέλουμε, κάτι που το λέμε μεν, αλλά είναι πάντα πολλαπλά απολαυστικό όταν το βιώνουμε

Περιεχόμενο, Διαδικασία, Συναισθήματα
Είναι σαφές ότι δε μεταβάλλονται οι οργανισμοί αλλά εμείς οι άνθρωποι. Ανεξάρτητα με το πόσο μεγάλη ή μικρή είναι η αλλαγή για την οποία «σαλπάρουμε», η επιτυχία της τελικά εξαρτάται από τη δυνατότητα του καθενός να εργαστεί με διαφορετικό τρόπο και πολλαπλασιάζεται από την επιθυμία του να εξερευνήσει νέες περιοχές, μεθόδους και τρόπους. Γι αυτό, η αποτελεσματική διαχείριση της αλλαγής απαιτεί βαθιά κατανόηση των λόγων που την επιβάλλουν και αποδοχή του μέτρου στο οποίο ο καθένας μπορεί να προσαρμοστεί και να υποστηρίξει αυτή καθαυτή τη διαδικασία.

Χωρίς την κατανόηση της συνολικής εικόνας και αποδοχή της επιρροής του καθενός μας, θα βρεθούμε μπροστά σε δράσεις μεμονωμένες, χωρίς εικόνα του στόχου και του επιθυμητού αποτελέσματος, πιθανά και σε άχρηστες ή ακόμα και επώδυνες ενέργειες. Γι αυτό είναι σημαντικό να θυμόμαστε τα τρία συστατικά της πυραμίδας της αλλαγής (βλ. Σχήμα). Το περιεχόμενο αφορά στον προορισμό και τον προσδιορισμό του τι θα αλλάξει. Η διαδικασία αναφέρεται στη μέθοδο, τα στάδια και τον τρόπο. Και τα συναισθήματα είναι η κινητήρια δύναμη και δεν είναι τυχαίο που βρίσκονται στη βάση της πυραμίδας και αναλογικά αποτελεί το μεγαλύτερο μέρος της πυραμίδας.

Για αυτό είναι απαραίτητο να έχουμε εξασφαλίσει ότι ισχύουν και είναι γνωστές και αποδεκτές οι παρακάτω βασικές παραδοχές:

  • Κατανόηση της ανάγκης για αλλαγές.
  • Επιθυμία για συμμετοχή και υποστήριξη της αλλαγής.
  • Γνώση του «τι» και «πώς» αλλάζει.
  • Ικανότητα να εφαρμοστούν οι νέες δεξιότητες και συμπεριφορές.
  • Ενέργεια και πρόθεση για την διαχρονική εφαρμογή των αλλαγών.


Οι φάσεις της αλλαγής
Επιστρατεύοντας μόνο κοινή λογική, είναι εύκολα διακριτές τρεις φάσεις στην διαδικασία αλλαγής:

Προετοιμασία

  • Καθορισμός της αλλαγής και της στρατηγικής που θα ακολουθηθεί.
  • Προετοιμασία της oμάδας που θα αναλάβει τη διαχείριση αλλαγής.
  • Ανάπτυξη «Δυνάμεων Παρακίνησης» της αλλαγής.

Διαχείριση

  • Ανάπτυξη του πλάνου δράσης της αλλαγής.
  • Δράση, υλοποίηση και παρακολούθηση εξέλιξης.

Διατήρηση και ενίσχυση

  • Συλλογή και ανάλυση επανατροφοδότησης (feedback).
  • Διάγνωση πιθανών κενών και ανάλογες διορθώσεις.
  • Διαχείριση αντιδράσεων.
  • Διορθωτικές κινήσεις και «εορτασμός» επιτυχιών και επιτευγμάτων.

Δυσκολίες εφαρμογής
Όλα αυτά είναι τόσο κοινά και απλά, που με σιγουριά θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο καθένας μας τα γνωρίζει και τα σκέπτεται. Στην εφαρμογή, όμως, όλοι έχουμε εμπειρίες από σημεία τα οποία ή μας διέφυγαν ή κάπου «σκόνταψαν». Σύμφωνα με τη δική μου εμπειρία, υπάρχουν κάποια πολύ συνηθισμένα «παραστρατήματα», τα οποία θα αναλύσω με τη μορφή χαρακτηριστικών εκφράσεων που σίγουρα όλοι μας έχουμε ακούσει:

«Άντε πάλι, νέα αλλαγή!
Το έχω ξαναδεί αυτό το έργο!»

Ναι, είναι γεγονός ότι όλοι μας βρισκόμαστε σε διαδικασίες αλλαγών συνεχώς εδώ και χρόνια. Και αυτό μάλλον δεν πρόκειται να σταματήσει.

Τώρα, όμως, είναι κάπως διαφορετική η στιγμή όσον αφορά στην ένταση της κρίσης (πραγματική ή αναμενόμενη) ενώ δε θα πρέπει να λησμονούμε το γεγονός ότι σε ελάχιστα πλέον σημεία υπάρχει «λίπος». Έτσι ο μόνος τρόπος να βγούμε νικητές είναι η ανασύνταξη των δυνάμεών μας και ο επαναπροσδιορισμός του τρόπου λειτουργίας μας, τόσο σε εταιρικό όσο και σε ατομικό επίπεδο.

«Ας μη βιαζόμαστε! Αν κερδίσουμε χρόνο; …
πού ξέρεις; … μπορεί και να το ξεχάσουν!»

Συνήθως οι λόγοι που επιβάλλουν την αλλαγή, οι στόχοι και τα αναμενόμενα αποτελέσματα είτε δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρα, τα χαρακτηρίζει μεγάλη ρευστότητα και επαναπροσδιορίζονται συνεχώς, είτε δεν επικοινωνούνται αποτελεσματικά και από τα σωστά άτομα. Το αποτέλεσμα είναι να αυξάνεται η αντίδραση και η αντίσταση στην αλλαγή ή (το πιο σύνηθες) να υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στα βήματα. Όλα αυτά συνοδευμένα από την ελπίδα ότι όσο το καθυστερούμε, μπορεί και να το αποφύγουμε! Η συστηματική, συντονισμένη και άκοπη προσπάθεια επικοινωνίας και ενίσχυσης των σημαντικών μηνυμάτων είναι ουσιαστική στην υλοποίηση των σχεδίων και στη διατήρηση του επιθυμητού ρυθμού.

«Κάνουν συνεχώς σχέδια και συναντήσεις, αλλά δεν ακούν κι εμάς, που ζούμε κάθε μέρα τη δουλειά!»
Η εμπλοκή όλων στη διαδικασία αλλαγών είναι ο μόνος και σίγουρος πολλαπλασιαστής της προσπάθειας και τελικά της επιτυχίας. Φυσικά δεν έχουν όλοι την ίδια προσέγγιση, επιθυμία ή δυνατότητες.

Αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δε σημαίνει ότι δεν πρέπει να είναι όλοι ενήμεροι και ξεκάθαρα συμμέτοχοι στην προσπάθεια.

Όσο σίγουρο είναι ότι ξέρει καλύτερα εκείνος που ζει την καθημερινότητα, είναι επίσης βέβαιο ότι δεν μπορεί πάντα ο ίδιος να δει τόσο εύκολα ή ξεκάθαρα και το διαφορετικό όσο μια φρέσκια ματιά. Το κλειδί της επιτυχίας βρίσκεται στην εξισορρόπηση της γνώσης και εμπειρίας με τη νέα προσέγγιση, γιατί αυτό ανοίγει καινούριους δρόμους, δίνει ώθηση στην αλλαγή αλλά και υπόσταση και βάθος στην προσπάθεια.

«Δε βαριέσαι; Ό,τι και να κάνουμε μήπως το προσέχει κανείς ή το εκτιμά;»
Ενώ δίνουμε μεγάλη βαρύτητα στο Πλάνο Δράσης και τις ενέργειες, δεν επενδύουμε πάντα αντίστοιχη έμφαση στην ανάπτυξη προσεγγίσεων ή-και εργαλείων που θα διευκολύνουν την αλλαγή, ούτε προσφέρουμε την κατάλληλη αναγνώριση και επιβράβευση. Το αποτέλεσμα είναι να δημιουργείται η εικόνα πως ό,τι κι αν γίνει περνά απαρατήρητο. Αυτός είναι και ο πιο σίγουρος τρόπος για να σταματήσει η προσπάθεια και να ξεφτίσει η όποια ευεξία και επιθυμία συμβολής.  Έτσι, η συνεχής και στενή παρακολούθηση και επιβράβευση των αποτελεσμάτων και της προσπάθειας δεν είναι απλά «καλό να υπάρχει». Είναι ο μοχλός, το καύσιμο σε αυτό το ταξίδι!


To HR στη διαχείριση της αλλαγής
Θα μπορούσα να συνεχίσω για πολύ με τέτοια σχόλια, αλλά τελικά το βασικό ερώτημα παραμένει: πώς μπορεί η Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού να συμβάλλει ουσιαστικά και αποτελεσματικά σε περιόδους αλλαγών; Παραδοσιακά η εμπλοκή μας είναι δεδομένη στη διαμόρφωση της αλλαγής, στην εκπόνηση των πλάνων, στην επικοινωνία και υλοποίηση, στις μετρήσεις και την επιβράβευση.

Θεωρώ επίσης σημαντική, περισσότερο από κάθε άλλη φορά, την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων μας και την εστίαση στα εξής σημεία:

Εξασφάλιση των κατάλληλων ανθρώπων στους κατάλληλους ρόλους, την κατάλληλη στιγμή:

  • Άριστη γνώση των εργαζομένων μας, των δυνατοτήτων τους και των προσδοκιών τους.
  • Εναλλαγή ρόλων σαν μέθοδος αναβάθμισης, προσφοράς νέων ευκαιριών, βελτίωσης της απόδοσης ή και της παρακίνησης.
  • Καλές προτάσεις και ανθρώπινη προσέγγιση σε περιπτώσεις αναγκαίας απομάκρυνσης.
  • Συστηματική διαδικασία διαδοχής και εισροής νέου ταλέντου.

Δημιουργία και ενίσχυση κουλτούρας προσανατολισμένης στο αποτέλεσμα και την απόδοση.

  • Ξεκάθαροι, απαιτητικοί αλλά και ρεαλιστικοί στόχοι, μετρήσιμα αποτελέσματα.
  • Παρακολούθηση της πορείας, εργαλεία και δημιουργία παραγόντων επιτυχίας.
  • Αντοχή στο «μετρημένο ρίσκο» και ανοχή στο «εποικοδομητικό λάθος».
  • Επιβράβευση στην επίτευξη των στόχων αλλά και στις μικρές και μεγάλες επιτυχίες καθόλη τη διάρκεια της χρονιάς.

Έξυπνες παροχές και ουσιαστικές υπηρεσίες στους ανθρώπους μας.

  • Γρήγορη, ευέλικτη και αποτελεσματική διαχείριση των θεμάτων του προσωπικού.
  • Παροχές που έχουν νόημα κατά περίπτωση και διαφορετικές επιλογές.
  • Ανθρώπινη προσέγγιση και δίκαιη διαχείριση.
  • Συστήματα φιλικά για το χρήστη και εργαλεία υποστήριξης της προσπάθειας.

Κοντά στους ανθρώπους…
Λαμβάνοντας υπ’ όψη όλα τα παραπάνω, βλέπω στο ρόλο μας και μια άλλη πτυχή, μια προσέγγιση πιο ενδιαφέρουσα και πιο αναγκαία από κάθε άλλη χρονική περίοδο. Το να σταθούμε κοντά στους ανθρώπους μας, σε κάθε στιγμή! Είναι βέβαιο ότι αυτή την εποχή ζητάμε τη μεγαλύτερη δυνατή προσπάθεια από όλους, χωρίς όμως να υπάρχει η ίδια δυνατότητα παροχών και ανταπόδοσης αυτών των προσπαθειών, όπως στο παρελθόν. Αυτό κάποιοι το δέχονται πιο εύκολα, άλλοι αντιδρούν περισσότερο, όλοι όμως το αντιλαμβάνονται.

Γνωρίζοντας και αναγνωρίζοντας ότι στους δύσκολους καιρούς όλοι έχουμε περίσσια ανάγκη για μια καλή κουβέντα, ένα αυτί που θα ακούσει και θα συμβουλεύσει και από κάποιον που θα μας διευκολύνει στο μέτρο του επιτρεπτού και δυνατού, μπορούμε και πρέπει να εστιάσουμε σε αυτό την προσπάθειά μας.

Είναι, δηλαδή, απαραίτητο να σταθούμε κοντά στα στελέχη και τους εργαζόμενούς μας, προκειμένου να προσφέρουμε τη μέγιστη συμπαράσταση και υποστήριξη, στο μέτρο που επιτρέπουν οι δυνατότητες της κάθε εταιρείας. Ο ρόλος της Διεύθυνσης Ανθρώπινου Δυναμικού μας δίνει όχι μόνο αυτή τη θαυμάσια ευκαιρία αλλά και την πλατφόρμα για αυτού του είδους την προσέγγιση. Δε βλέπω, λοιπόν, κανένα λόγο γιατί να μην προσεγγίσουμε αυτή την πρόκληση θετικά, με δύναμη, ανθρωπιά και πολύ μεράκι!

CV
Η Εύχαρις Περπινιά από το Νοέμβριο 2008 ανέλαβε Διευθύντρια Ανθρώπινου Δυναμικού και Διοικητικών Υπηρεσιών του Ομίλου ANTENNA. Από το 2003 ήταν Διευθύντρια Ανθρώπινου Δυναμικού στην ΑΘΗΝΑΙΚΗ ΖΥΘΟΠΟΙΙΑ Α.Ε., στην οποία εργάσθηκε σε διάφορους ρόλους στην Ελλάδα και το Εξωτερικό.

Απέκτησε σφαιρική εμπειρία στον ευρύτερο χώρο του HR μέσα από τη συμμετοχή της σε διεθνείς ομάδες εργασίας και την εκτεταμένη επιμόρφωση. Έχει παρακολουθήσει πολλά σεμινάρια, εκπαιδευτικά προγράμματα και συνέδρια, σε αρκετά από τα οποία έχει συμμετάσχει και σαν εισηγήτρια ή προσκεκλημένη ομιλήτρια. Είναι μέλος της ΕΕΔΕ, του Διοικητικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Μάνατζμεντ Ανθρώπινου Δυναμικού (ΙΜΑΔ) και του Reputation Management Institute.

Επίσης, είναι μέλος του Συνδέσμου Στελεχών Διοίκησης Προσωπικού (ΣΣΔΠ) από το 1995 και υπήρξε μέλος του Διοικητικού του Συμβουλίου. Κατέχει πτυχία στη Διοίκηση Επιχειρήσεων & Οργανωτική Συμπεριφορά και σε Πληροφοριακά Συστήματα Διοίκησης (MIS).