Ζούμε σε μια εποχή όπου τα πάντα στην αγορά αλλάζουν με αστραπιαία ταχύτητα. Μεγάλες ανατροπές συμβαίνουν στην οικονομία, τις επιχειρήσεις, την παραγωγή. Οι εξαγορές, οι συγχωνεύσεις εταιρειών, η μείωση της επιχειρηματικής δραστηριότητας, οι ευέλικτες μορφές εργασίας αποτελούν καθημερινή πρακτική.

Είναι γεγονός ότι βιώνουμε μια βαθιά κρίση, μια κρίση η οποία, όπως δείχνουν τα πράγματα, θα γίνει εντονότερη τα επόμενα χρόνια. (Αυτή τη στιγμή που αποτυπώνω τις σκέψεις μου, έχουν μόλις ανακοινωθεί τα νέα μέτρα της δημοσιονομικής πολιτικής που «αξιώνει» το ΔΝΤ για τη χώρα μας).

Αποτέλεσμα αυτής της κρίσης είναι, από τη μια πλευρά, να βλέπουμε εργαζόμενους να προσέρχονται στην εργασία τους γεμάτοι ανασφάλεια για το τι θα ακολουθήσει την επόμενη ημέρα, εργαζόμενους να απολύονται και να ψάχνουν απεγνωσμένα να βρουν μιαν άλλη εργασία, εργαζόμενους να καταφεύγουν σε ανήθικες ενέργειες με στόχο να διατηρήσουν τη θέση τους, εργαζόμενους που σε κοιτάνε στα μάτια και ρωτάνε «τι πρόκειται να γίνει με εμένα;».

«Καυτά» ερωτήματα
Από την άλλη πλευρά, βλέπουμε τη Διοίκηση της εταιρείας να προσπαθεί απεγνωσμένα πολλές φορές, να βρει τρόπους αντιμετώπισης της κρίσης, μετόχους να ζητούν επίμονα τη διατήρηση της κερδοφορίας, στελέχη να βρίσκονται στα όρια νευρικής κρίσης, ατελείωτα συμβούλια τα οποία, τις περισσότερες φορές, δεν καταλήγουν σε κάποιες αποφάσεις.

Τα ερωτήματα λοιπόν που τίθεται είναι: Πώς θα μπορέσουμε να διατηρήσουμε την ποιότητα του Ανθρώπινου Δυναμικού σε υψηλά επίπεδα; Πώς θα μπορέσουμε να εξασφαλίσουμε τη δέσμευσή του απέναντι στους επιχειρησιακούς στόχους; Πώς θα πετύχουμε υψηλή παραγωγικότητα και πώς θα προσαρμοστούμε στις αλλαγές που ακολουθούν; Ποιος και πώς μπορεί να διαχειριστεί το φόβο, την ανασφάλεια, τα θέλω και τα πρέπει και των δύο πλευρών, εργαζομένων και μετόχων;


Υπάρχει τρόπος
Πιστεύω ότι η Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού μπορεί να διαδραματίσει καταλυτικό ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση και να συμβάλει ενεργά στην αντιμετώπιση της κρίσης. Ας μοιραστούμε λοιπόν κάποιες σκέψεις μου για το πώς μπορεί να πάρει σάρκα και οστά ο συγκεκριμένος ρόλος Επικοινωνήστε με τους εργαζόμενους, ακούστε και μιλήστε μαζί τους, προσπαθήστε να μειώσετε την ανασφάλειά τους τονίζοντας ότι η συμβολή τους στο ξεπέρασμα της κρίσης είναι καθοριστική και ότι η κακή ψυχολογική διάθεση, ως αποτέλεσμα της ανασφάλειας, μόνο κακό μπορούν να κάνουν τόσο στους ίδιους όσο και στην εταιρεία.
Εκπαιδεύστε τους εργαζόμενους με στόχο να βελτιώσουν τις υπάρχουσες δεξιότητές τους, να αποκτήσουν νέες και να αναλάβουν διευρυμένους ρόλους.

Έτσι, καθίστανται multi task employees, βελτιώνουν την απασχολησιμότητά τους και συμβάλλουν αποτελεσματικότερα στην επίτευξη των επιχειρησιακών στόχων.
Υιοθετήστε θετική στάση απέναντι στην κρίση, οπλιστείτε με αισιοδοξία και προσπαθήστε αυτή σας την εικόνα να την μεταφέρετε στους εργαζόμενους σε κάθε στιγμή επαφής μαζί τους.

Διαχειριστείτε με ψυχραιμία και βάλτε στη θέση τους όσους διαδίδουν «ψιθύρους» και «σενάρια», τα οποία είναι αναπόφευκτα ειδικά στις περιόδους κρίσης, μπορούν όμως να παραπλανήσουν τους εργαζόμενους μειώνοντας έτσι τόσο το αίσθημα της εργασιακής τους ασφάλειας όσο και το ηθικό τους.

Λάβετε τα μέτρα σας απέναντι στους εργαζόμενους εκείνους που χρησιμοποιούν αθέμιτες πρακτικές για να διατηρήσουν τις θέσεις τους. Μεταδώστε ξεκάθαρα το μήνυμα στον οργανισμό ότι κρίση δεν σημαίνει κατάλυση της ηθικής, των αξιών, της ευγενούς άμιλλας και της ανταγωνιστικότητας.

Δημιουργήστε και διατηρήστε ένα λειτουργικό και ευχάριστο εργασιακό περιβάλλον, συμβάλλοντας έτσι στην αύξηση της αποδοτικότητας κάθε εργαζόμενου. Ενημερώνετε τακτικά το προσωπικό, μέσω τυπικής / άτυπης αξιολόγησης για την απόδοσή του. Η ανασφάλεια που αισθάνεται την περίοδο της κρίσης αυξάνεται όταν δεν γνωρίζει τη γνώμη της εταιρείας σχετικά με την απόδοσή του.

Αποφύγετε να κατηγορείτε το ανθρώπινο δυναμικό για την πορεία της επιχείρησης διότι υπάρχει ο κίνδυνος διαρροής εργαζομένων, γεγονός το οποίο μπορεί να αποβεί επιζήμιο για την εταιρεία. Μοιραστείτε μαζί του με ειλικρίνεια τόσο τα καλά όσο και τα άσχημα νέα ενισχύοντας έτσι τη δύναμη της ομάδας ενώ, παράλληλα, οι εργαζόμενοι αισθάνονται αξιοπρόσεκτα μέλη του οργανισμού.

Ενθαρρύνετε την ομαδική εργασία διότι τα άτομα όταν εργάζονται σε ομάδες δημιουργούν συνέργειες, οι οποίες αποβαίνουν προς όφελος τόσο της εταιρείας όσο και των ιδίων.

Κάντε εμφανή την παρουσία σας εντός της εταιρείας και μάλιστα σε μια περίοδο όπου οι περισσότεροι managers αποφεύγουν τις δημόσιες εμφανίσεις και κρατούν χαμηλούς τόνους. Κατά την περίοδο της κρίσης, οι εργαζόμενοι νιώθουν ασφάλεια όταν αισθάνονται κοντά τους όχι μόνο τον άμεσο προϊστάμενό τους, αλλά, κυρίως, τον Διευθυντή Ανθρώπινου Δυναμικού, «τον δικό τους άνθρωπο», όπως συχνά τον αποκαλούν.

Προσπαθήστε να αποφύγετε την «εύκολη λύση» των περικοπών θέσεων εργασίας διότι αυτή η στρατηγική έχει, συνήθως, αρνητικές συνέπειες για την εταιρεία, όπως απώλεια γνώσης και εμπειρίας, δημιουργία «συνδρόμου αυτών που επιβίωσαν» (κλονισμός του αισθήματος εργασιακής ασφάλειας όσων παραμένουν), δημιουργία κακής εταιρικής φήμης στην αγορά, με αποτέλεσμα η εταιρεία να μη μπορεί να προσελκύσει ταλαντούχους υποψήφιους, κόστος απομάκρυνσης εργαζομένων κ.ο.κ.

Σεβαστείτε την προσωπικότητα του συναδέλφου, ειδικά αν χρειαστεί να φτάσετε στο έσχατο σημείο της απόλυσης. Κατανοήστε τα συναισθήματά του, αναγνωρίστε την αξία του και προσπαθήστε να τονώσετε την αυτοεκτίμησή του, η οποία τις περισσότερες φορές είναι ιδιαίτερα χαμηλή τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Μιλήστε του με ειλικρίνεια, σεβασμό και αγάπη. Κάποιες εταιρείες αξιοποιούν υπηρεσίες outplacement προκειμένου να συμβάλουν στην ταχύτερη και αποτελεσματικότερη απορρόφησή του σε νέα θέση.

Λάβετε σοβαρά υπόψιν σας και κάποια κοινωνικά κριτήρια (ηλικία, προσόντα, δυνατότητες εύρεσης εργασίας κ.λ.π.) βάσει των οποίων θα προβείτε σε μείωση ανθρώπινου δυναμικού και μην στηριχθείτε μόνον σε δείκτες και νούμερα. Με αυτό τον τρόπο προστατεύετε ενώ παράλληλα προβάλλετε και τον ευρύτερο κοινωνικό ρόλο της εταιρείας σας.
Προσπαθήστε να βρείτε όσο το δυνατόν γρηγορότερα τον κατάλληλο, για κάλυψη θέσης, υποψήφιο, δεδομένου ότι δεν υπάρχει ούτε λεπτό χρόνος για χάσιμο, αλλά ούτε και περισσεύουν οικονομικοί πόροι για λάθος επιλογές. Μείνετε σταθεροί στα κριτήρια επιλογής και τις προδιαγραφές της θέσης και βρείτε τον καλύτερο υποψήφιο.

Διεξάγετε τακτικές συναντήσεις με τους προϊστάμενους των τμημάτων, εκπαιδεύστε τους και ευαισθητοποιήστε τους στις παραπάνω κατευθύνσεις έτσι ώστε να υπάρχει ενιαία πολιτική αντιμετώπισης των σχετικών θεμάτων, όταν προκύπτουν. Ανοίξτε ένα δημιουργικό κανάλι επικοινωνίας μαζί τους και τονίστε το σημαντικό τους ρόλο στην καθημερινή διαχείριση της ομάδας τους.

Ενημερώνετε σε τακτά χρονικά διαστήματα την Ανώτατη Διοίκηση για τα συμπεράσματα τα οποία εξάγετε από τη γενικότερη επικοινωνία σας με τους εργαζόμενους και ταυτόχρονα ζητάτε να ενημερώνεστε επακριβώς για τις επόμενες κινήσεις και τους στόχους που τίθενται. Κάντε προτάσεις για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η κρίση και σε περίπτωση αποδοχής τους από την Διοίκηση εξασφαλίστε τη δέσμευση και την ενεργή συμμετοχή της.

Παρακολουθείτε τις εξελίξεις του χώρου σας και του κλάδου στον οποίο ανήκει η εταιρεία σας, μαθαίνετε από τις βέλτιστες πρακτικές δεδομένου ότι η αγορά χαρακτηρίζεται σήμερα ως «κινούμενη άμμος» έτοιμη να καταπιεί όποιον δεν προβλέψει και δεν αντιδράσει κατάλληλα τόσο σε προσωπικό όσο και σε επιχειρηματικό επίπεδο.


Ουσιαστικές προϋποθέσεις
Για να μπορεί όμως η Διεύθυνση Ανθρώπινου Δυναμικού να εκπληρώσει τον σημαντικό και καταλυτικό της ρόλο, όχι μόνο στην περίοδο της κρίσης αλλά συνεχώς, θα πρέπει να πληρούνται ορισμένες προϋποθέσεις όπως:

Στελέχη Δ.Α.Δ. με γνώσεις διαχείρισης του ανθρώπινου παράγοντα, γνώση του business, υψηλό δείκτη συναισθηματικής νοημοσύνης, επιμονή, αγάπη για το συνάνθρωπο, ηθική, αξιοπιστία, ικανότητα ανάληψης πρωτοβουλιών.

Από την πλευρά της η Ανώτατη Διοίκηση, θα πρέπει να δεσμευτεί και να ενισχύσει την ανάπτυξη ανθρωποκεντρικής εταιρικής κουλτούρας, να δείξει έμπρακτη εμπιστοσύνη στα στελέχη της Δ.Α.Δ. και ικανότητα προσαρμογής στις έντονα μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της εποχής.

Η αντιμετώπιση της κρίσης αποτελεί για τη Δ.Α.Δ. μια πρόκληση. Τα στελέχη της καλούνται να συμμετέχουν στο σχεδιασμό της επιχειρησιακής στρατηγικής, να συμβάλουν στην επίτευξη των στόχων, να διαχειριστούν αποτελεσματικά εργαζόμενους, μετόχους και διοίκηση, να κρατήσουν, όταν χρειάζεται, λεπτές ισορροπίες, να προετοιμάσουν τον οργανισμό για την επόμενη ημέρα. Και όλα αυτά μέσα σε ένα εντελώς αβέβαιο επιχειρηματικό περιβάλλον.

Η επιτακτική ανάγκη επιτυχούς έκβασης όλων των παραπάνω αναδεικνύει τον ιδιαίτερα σημαντικό και καταλυτικό ρόλο της Δ.Α.Δ. στις σημερινές και όχι μόνο κρίσιμες μέρες που περνάμε.