Περίπου το 30% του παγκοσμίου ΑΕΠ παράγεται από έργα (projects) και το υπόλοιπο 70% από λειτουργίες (operations ή Business as Usual – ΒΑU). Και στις δύο κατηγορίες, η πλειοψηφία του ΑΕΠ παράγεται από ομάδες (teams). Ομάδες που συνεργάζονται μεταξύ τους για τον κοινό σκοπό (project ή BAU).

Όμως η εύρυθμη λειτουργία των ομάδων δεν είναι, ούτε εύκολη, ούτε δεδομένη, ούτε εγγυημένη. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό που ακούς είναι: «Δεν παράγουν, καθυστερούν, διαφωνούν μεταξύ των, κ.λπ.». Τι φταίει όμως και οι ομάδες δεν είναι αποτελεσματικές; Ο συγγραφέας Patrick Lencioni έχει γράψει ένα εκπληκτικό βιβλίο με τίτλο: «Οι Πέντε Δυσλειτουργίες μιας Ομάδας (The Five Dysfunctions of a Team)» http://www.tablegroup.com/books/dysfunctions. Σε αυτό το βιβλίο περιγράφονται σε ιεραρχική μορφή οι 5 δυσλειτουργίες μια ομάδας:

1. Absence of Trust (Έλλειψη Εμπιστοσύνης)
2. Fear of Conflict (Φόβος Σύγκρουσης)
3. Lack of Commitment (Έλλειψη Δέσμευσης)
4. Avoidance of Accountability (Αποφυγή Λογοδοσίας)
5. Inattention to Results (Αδυναμία Εστίασης στα Αποτελέσματα)

Οι δυσλειτουργίες είναι γραμμένες με βαθμό ιεράρχησης από τη βάση της πυραμίδας (TRUST) στην κορυφή της πυραμίδας. Αυτό που βλέπουμε εμείς βέβαια είναι η κορυφή της πυραμίδας (Αδυναμία Εστίασης στα Αποτελέσματα). Το πρόβλημα όμως βρίσκεται αλλού: στη βάση της πυραμίδας, στην (Έλλειψη Εμπιστοσύνης).

1. Η εμπιστοσύνη είναι η συνεκτική κόλλα που ενώνει τις μονάδες και τις κάνει ομάδες. Χωρίς την ύπαρξη εμπιστοσύνης, υπάρχει ο φόβος ότι τα μέλη της ομάδας είναι ευάλωτα και αυτό δεν επιτρέπει την οικοδόμηση της εμπιστοσύνης μέσα στην ομάδα.

2. Ομάδες που έχουν αποτύχει στην οικοδόμηση εμπιστοσύνης οδηγούνται στον φόβο σύγκρουσης (Fear of Conflict) μεταξύ των μελών της ομάδας έργου. Αυτές οι ομάδες δεν συζητάνε με πάθος ιδέες για το τι πρέπει να γίνει. Αντίθετα καταλήγουν σε κεκαλυμμένες συζητήσεις και συγκρατημένα σχόλια

3. Έτσι οδηγούμαστε στην επόμενη δυσλειτουργία, την έλλειψη δέσμευσης (Lack of Commitment). Η έλλειψη δέσμευσης αποτρέπει την ομάδα από τη λήψη αποφάσεων στις οποίες η ομάδα θα δεσμευθεί και θα υλοποιήσει.

4. Η αποφυγή δέσμευσης καταλήγει στην αποφυγή λογοδοσίας (Avoidance of Accountability). Κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να κάνει κάτι. Ακόμη και τα πιο εστιασμένα άτομα αποφεύγουν να ζητήσουν από τα υπόλοιπα μέλη της ομάδας να κάνουν «πράγματα» και οδηγούμαστε σε «μη παραγωγικές» συμπεριφορές.

5. Τελικά η αποτυχία των μελών της ομάδας έργου να καταστήσουν υπόλογους όλα τα μέλη της ομάδας έργου, δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η πέμπτη δυσλειτουργία μπορεί να ευδοκιμήσει. Η αδυναμία εστίασης στα αποτελέσματα (Inattention to Results) έχει σαν αποτέλεσμα τα μέλη της ομάδας θέτουν τις ατομικές τους ανάγκες (εγώ, η εξέλιξη της σταδιοδρομίας μου, το τμήμα μου) πάνω από τις ανάγκες της ομάδας όπου συμμετάσχουν.

Η έλλειψη εμπιστοσύνης τελικά είναι αυτό που οδήγησε και τη χώρα σε πρόβλημα. Τη δεκαετία του ’80 κάποιος Ελληνοαμερικανικός 2ης γενιάς, παρατήρησε ότι μια ανιψιά του στην Ελλάδα έγραφε με στυλό αντί για μολύβι. Όταν ρώτησε γιατί δεν χρησιμοποιεί μολύβι, έλαβε την αποστομωτική απάντηση: «αν γράψω με μολύβι φοβάμαι μήπως μου αλλάξει ο δάσκαλός μου αυτά που γράφω…». Ο Ελληνοαμερικανός σχολίασε σκωπτικά: «χώρα όπου οι μαθητές της δεν εμπιστεύονται τους δασκάλους της είναι καταδικασμένη…».

Πληροφορίες: 12 PM Consulting Θεοφάνης Γιώτης, MSc, Ph.D C, PMP®, MCT
E: [email protected]
S: www.12pm.org