Στην ανεπαρκή προετοιμασία, στον τρόπο σκέψης, ανάλυσης και λήψης αποφάσεων οφείλονται κατά κύριο λόγο οι χαμηλές αποδόσεις των οργανισμών θέτοντας στο επίκεντρο την ανάγκη ώστε περισσότερα στελέχη να διαθέτουν τη δυνατότητα αλλά και την ικανότητα να λαμβάνουν αποφάσεις με τον πλέον βέλτιστο, αποδοτικό και δίκαιο τρόπο.

Πιθανώς, ξοδεύουμε περισσότερο χρόνο στη λήψη και εφαρμογή αποφάσεων, από οτιδήποτε άλλο στη ζωή μας, πέραν του ύπνου. Ταυτόχρονα, πολλοί άνθρωποι σπαταλούν επιπλέον χρόνο συμπληρώνοντας ή διορθώνοντας διαδικασίες, οι οποίες βασίστηκαν σε λανθασμένες ή «κατώτερες του ιδανικού» (sub-optimal) αποφάσεις. Διαμορφώνοντας ωστόσο το πλαίσιο εκείνο λήψης αποφάσεων που βασίζεται σε Αρχές και Αξίες, οι οργανισμοί είναι σε θέση να ξεπεράσουν τις σχετικές δυσκολίες και προκλήσεις που εμφανίζονται.

Εκπαίδευση και πλαίσιο
Εκπαιδεύοντας τους ανθρώπους να εξετάζουν προσεκτικά και ολιστικά όλες τις πιθανές πτυχές ενός ηθικού ή επιχειρηματικού διλήμματος, έχει παρατηρηθεί ότι στο πλαίσιο μικρών ομάδων, τα στελέχη καταλήγουν σε περισσότερο ισορροπημένες αποφάσεις. Η διαχείριση των οργανωσιακών κινδύνων σχετίζεται σε μεγάλο βαθμό με την ικανότητα των ανθρώπων να λαμβάνουν βέλτιστες αποφάσεις. Ωστόσο, η λήψη αποφάσεων δεν επηρεάζεται μονάχα από την ευρύτερη στρατηγική και τακτική που ακολουθείται από τον ίδιο τον οργανισμό, αλλά κυρίως από τις αποφάσεις και τη συμπεριφορά των ανθρώπων που βασίζεται στις προσωπικές Αξίες και Αρχές που διαθέτουν.

Οι σύγχρονοι οργανισμοί καλούνται να αναπτύσσουν και να προωθούν:

  • Ένα σαφώς καθορισμένο Ηθικό Σκοπό (Moral Purpose), ο οποίος αντικατοπτρίζει τις πραγματικές Αξίες (και όχι τα επιθυμητά αποτελέσματα).
  • Τη λήψη αποφάσεων βασιζόμενη στις Αξίες αυτές.
  • Τη δημιουργία περιβάλλοντος που ενισχύει το αίσθημα του «ανήκειν»
  • Τη διαμόρφωση εκείνου του εταιρικού πλαισίου που ενσωματώνει σε όλες τις βαθμίδες ένα ευρύ φάσμα ηγετικών δεξιοτήτων και στυλ ηγεσίας κ.ά.

Η Κουλτούρα που εντοπίζεται στο Διοικητικό Συμβούλιο και την ανώτατη βαθμίδα στελεχών ενός οργανισμού καθορίζει τον τρόπο διαχείρισης και τη διάθεση ανάληψης κινδύνου (risk apettite). Οι άνθρωποι γενικά επιθυμούν να κάνουν το σωστό, για το λόγο αυτό οι οργανισμοί οφείλουν να δημιουργήσουν την κουλτούρα εκείνη που χαρακτηρίζεται από σεβασμό και αξιοπρέπεια επιτρέποντας ταυτόχρονα στα στελέχη τους να αλληλεπιδρούν στο εργασιακό περιβάλλον όπως ακριβώς θα έκαναν και στο αντίστοιχο κοινωνικό. Αυτοί είναι και οι οργανισμοί που μετριάζουν το ρίσκο και ενθαρρύνουν την υψηλότερη απόδοση των εργαζομένων ενισχύοντας την κερδοφορία των επιχειρήσεων και αναπτύσσοντας ταυτόχρονα ένα ηθικό και βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο.

Risk Culture
Η κουλτούρα ρίσκου αποτελεί μέρος της κουλτούρας ενός οργανισμού και θα πρέπει να μην διαχωρίζεται από τα υπόλοιπα γενικά πρότυπα και συμπεριφορές που διαμορφώνονται μέσα σε ένα εργασιακό περιβάλλον. Ταυτόχρονα, αποτελεί το σύνολο των αξιών, των πεποιθήσεων, των γνώσεων και της κατανόηση του ρίσκου, την οποία ενστερνίζεται το σύνολο των ανθρώπων ή μία ομάδα με κοινό σκοπό. Από την άλλη πλευρά, θα πρέπει να αποφεύγεται η υπερβολική έμφαση των οργανισμών στο negative risk, καθώς μια τέτοια πρακτική τείνει να αυξήσει τον εστιασμό στο φόβο, ο οποίος αν λάβει δεσπόζουσα θέση στο εργασιακό περιβάλλον ενδέχεται να πλήξει την Καινοτομία και τη Δημιουργικότητα.

MoralDNA™
Μπορούμε ωστόσο να μετρήσουμε την κουλτούρα και την κουλτούρα ρίσκου; Η απάντηση είναι Ναι μέσω του MoralDNA™ (MDNA). To MDNA αποτελεί ένα επικυρωμένο ψυχομετρικό εργαλείο που μετρά τόσο σε προσωπικό όσο και σε εταιρικό επίπεδο, τον τρόπο που οι άνθρωποι αξιολογούν αυτόνομα 10 Γενικές Ηθικές Αξίες λαμβάνοντας υπόψη τις ακόλουθες παραμέτρους:

  • Πώς προτιμούμε να λαμβάνουμε Ηθικές αποφάσεις και
  • ποιες ηθικές αξίες χρησιμοποιούμε όταν λαμβάνουμε τις αποφάσεις αυτές.

Πιο συγκεκριμένα το MDNA μετράει:
4 Θεμελιώδεις Αρετές (Cardinal Virtues): Σοφία (γνωστή επίσης ως φρόνηση), Δικαιοσύνη (Αμεροληψία, Ευσπλαχνία κ.ά.), Αυτοπειθαρχία (επίσης γνωστή ως εγκράτεια) και Θάρρος.
3 Πνευματικές Αξίες (Spiritual Values): Εμπιστοσύνη, Ελπίδα και Αγάπη (φροντίδα, ενσυναίσθηση, καλοσύνη κ.λπ.)
3 Βασικές Ανθρώπινες Αξίες (Core Human Values): Ταπεινοφροσύνη (απουσία υπερηφάνειας), Τιμιότητα (Αυθεντικότητα κ.ά.) και Αριστεία (δίνουμε τον καλύτερό μας εαυτό).

Μέσα από ποια διαδικασία λοιπόν, μπορούμε να διαμορφώσουμε το πλαίσιο εκείνο λήψης αποφάσεων, όταν ερχόμαστε αντιμέτωποι με Ηθικά Διλήμματα ή αποφάσεις που εμπεριέχουν ρίσκο; Πώς μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι λαμβάνουμε σωστές (Right) αποφάσεις; Χρησιμοποιώντας την ίδια τη λέξη RIGHT και δίνοντας απαντήσεις στα εξής:

R – ules: Γνωρίζουμε τους κανόνες και λειτουργούμε στο πλαίσιο που διαμορφώνουν;
I – Integrity: Δρούμε βάσει των δέκα Ηθικών αξιών που διαμορφώνουν τον όρο Ακεραιότητα;
G – ood: Η λήψη αποφάσεων τείνει να πραγματοποιείται με στόχο το «καλό»;
H – arm: Η λήψη της απόφασής μας μπορεί να επιφέρει ακούσια βλάβη σε κάποιον κι εάν ναι, σε ποιον;
T – ruth & T – ransparency: Μπορούμε να στηρίξουμε τη λήψη της απόφασής μας με καθαρή συνείδηση;

Όλα τα παραπάνω θα αναλύσει σε βάθος ο Peter Neville Lewis στο συνέδριο «2nd Governance, Risk and Compliance Conference» με θέμα «How to increase your Risk Intelligence in the Extended Enterprise» που διοργανώνει το περιοδικό Netweek και η Fidel & Fortis στις 29 Ιανουαρίου, ως ένας από τους διεθνείς keynote speakers. Πληροφορίες: www.grcforum.gr