Οι αλλαγές στις εργασιακές συνθήκες έχουν δημιουργήσει προβλήματα προσδιορισμού του τόπου παροχής εργασίας στις ατομικές συμβάσεις. Τι προβλέπει ο νόμος;

Οι νέες μορφές απασχόλησης και συνθήκες εργασίας ως αποτέλεσμα των ραγδαίων τεχνολογικών εξελίξεων, η ελευθερία κινήσεως του εργαζομένου στo πλαίσιo της Ευρωπαϊκής ‘Ενωσης και η επιτακτική ανάγκη για εξασφάλιση ευελιξίας στη σύναψη των συμβάσεων εργασίας, δημιουργούν, συχνά, ζητήματα σχετικά με τον τρόπο προσδιορισμού του τόπου παροχής εργασίας. Ως «έδρα» απασχόλησης του εργαζομένου, εννοούμε το συγκεκριμένο τόπο στον οποίο κατά τη συμφωνία των συμβαλλομένων ο εργαζόμενος παρέχει την εργασία του κατά τρόπο μόνιμο και σταθερό.

Μάλιστα, ο εργοδότης υποχρεούται να ενημερώνει γραπτώς το μισθωτό του εντός δύο μηνών από την πρόσληψη σχετικά με τον όρο αυτό, αφού αποτελεί έναν εκ των «ουσιωδών όρων» της σύμβασης εργασίας γιατί συνδέεται με το σύνολο των βιοτικών αναγκών του εργαζομένου. Άλλωστε, η επιλογή εργασίας γίνεται κατ’ αρχήν σε συνάρτηση με συγκεκριμένο τόπο.

Προσδιορισμός έδρας εργασίας
Στην πλειοψηφία των συμβάσεων εργασίας, ως έδρα της εργασίας προσδιορίζεται η έδρα της εργοδοτικής επιχείρησης ή οι περιφερειακές της εγκαταστάσεις. Αυτή, μάλιστα, θεωρούμε ως έδρα της απασχόλησης του μισθωτού και στην περίπτωση που η ατομική του σύμβαση εργασίας δεν κάνει μνεία του σχετικού όρου.

Σήμερα, όμως, νέες μορφές, όπως η «κατ’ οίκον εργασία» και η τηλεργασία, μεταφέρουν τον τόπο απασχόλησης σε χώρο που ανήκει στον ίδιο το μισθωτό, αλλά και σε χώρους που ανήκουν σε τρίτους ή σε κοινόχρηστους χώρους, στις περιπτώσεις των «περιοδευόντων μισθωτών». Πρόκειται για μισθωτούς οι οποίοι μετακινούνται σε μία συμφωνημένη με τη σύμβαση εργασίας ευρύτερη ή στενότερη περιοχή για να προωθήσουν εμπορεύματα ή υπηρεσίες του εργοδότη -π.χ. παραγωγοί πωλήσεων, ασφαλίσεων αλλά και περιοδεύοντες τεχνικοί συντήρησης-επισκευής μηχανημάτων, επιθεωρητές διαφόρων εκμεταλλεύσεων της επιχείρησης ή συνεργάτες της επιχείρησης που δρουν σε ολόκληρη την περιοχή.

Ετσι, εμφανίζονται, σήμερα, περιπτώσεις συμβάσεων εργασίας όπου ως συμβατική έδρα ορίζεται η περιοχή μιας ευρύτερης διοικητικής περιφέρειας ή ακόμα και ολόκληρη η επικράτεια ή ακόμα και το έδαφος περισσότερων χωρών.

Μεταξύ όλων αυτών των δυνατοτήτων, όμως, ο σημερινός εργοδότης πρέπει με ιδιαίτερη προσοχή να επιλέξει ποιον τόπο θα καθορίσει στην ατομική σύμβαση εργασίας ως έδρα απασχόλησης του μισθωτού του. Ο τόπος που θα ορίσει με την αρχική ή τυχόν μεταγενέστερη σύμβαση εργασίας, θα πρέπει να δικαιολογείται από το είδος και τη φύση της παρεχόμενης εργασίας και να εξετάζεται ad hoc η προσωρινότητα ή μη της αποστολής του μισθωτού του σε άλλους τόπους. Δεν μπορεί να καθορίζει, δηλαδή, μια ευρεία περιοχή ως έδρα απασχόλησης του μισθωτού του, αν στόχος του είναι απλά και μόνο να εξασφαλίσει τη δυνατότητα να τον απασχολεί ορισμένες φορές και εκτός ενός ορισμένου τόπου απασχόλησης, ούτε και να ορίζει ως έδρα τον τόπο που αυτός εργάζεται κάθε φορά.

Κίνδυνος ακυρότητας σύμβασης εργασίας
Ο εργαζόμενος τον οποίο ο εργοδότης αποστέλλει να απασχοληθεί πρόσκαιρα σε τόπο διαφορετικό από αυτόν που έχει συμβατικά ορισθεί ως τόπος απασχόλησής του, δικαιούται, εκτός από τα οδοιπορικά έξοδα και πρόσθετη αποζημίωση. Για αυτό, λοιπόν, ο προσδιορισμός ως έδρας εργασίας του μισθωτού μιας ιδιαίτερα ευρείας γεωγραφικής περιφέρειας, που δε δικαιολογείται από τη φύση της εργασίας, μπορεί να ισοδυναμεί με καταστρατήγηση των διατάξεων για την πρόσθετη αμοιβή του εργαζομένου, οι οποίες αφορούν στην απασχόληση εκτός έδρας, και, κατ’ επέκταση, με ακυρότητα της σύμβασης εργασίας.

Μια τέτοια ακυρότητα θα μπορούσε να αποφευχθεί με το συνυπολογισμό στο συμφωνημένο μηνιαίο μισθό του και των πραγματοποιούμενων από πλευράς του εξόδων διανυκτέρευσης και διατροφής εκτός έδρας, υπερεργασίας, παράνομης υπερωριακής εργασίας, εργασίας Κυριακών και αργιών, νυχτερινής εργασίας κ.ά.

Απαραίτητη η νομική συμβουλή
Σε κάθε περίπτωση, λοιπόν, θα ήταν σκόπιμο ο εργοδότης να καταφεύγει στη νομική συμβουλή πριν τον προσδιορισμό του σχετικού όρου στις ατομικές συμβάσεις εργασίας, ειδικά όταν πρόκειται για θέσεις εργασίας στις οποίες εμφανίζεται συχνά η ανάγκη αποστολής του μισθωτού σε τόπους διαφορετικούς της έδρας εργασίας του, προκειμένου να εξετάζεται η προσωρινότητα ή μη των σχετικών μετακινήσεων και να αποφεύγονται φαινόμενα ακυρότητας των συμβάσεων εργασίας, λόγω καταστρατήγησης προστατευτικών των εργαζομένων διατάξεων.