Η αναγνώριση αλλά και η ανταμοιβή των προσπαθειών και των επιτευγμάτων των εργαζομένων δημιουργεί ένα περιβάλλον, όπου τα άτομα αισθάνονται ότι χαίρουν εκτίμησης και σεβασμού. Η αλυσιδωτή αντίδραση που δημιουργείται, οδηγεί σε θετικά αποτελέσματα, όπως η αύξηση της εργασιακής δέσμευσης και της ικανοποίησης των πελατών, ενισχύοντας, σε κάθε επίπεδο, τη φήμη ενός οργανισμού.

Τα προγράμματα Rewards, Recognition & Incentives στον χώρο εργασίας είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία και τη βιωσιμότητα μίας επιχείρησης. Αποτελώντας βασικό στοιχείο μίας θετικής οργανωσιακής κουλτούρας, τα εν λόγω προγράμματα επηρεάζουν σημαντικά το ηθικό, την παραγωγικότητα και την αφοσίωση του ανθρώπινου δυναμικού. Όταν οι εργαζόμενοι νιώθουν ότι το έργο τους αναγνωρίζεται και ανταμείβεται, η δέσμευσή τους προς τον οργανισμό αυξάνεται, γεγονός που μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερο ηθικό. Ένα τέτοιο περιβάλλον καλλιεργεί ισχυρότερα κίνητρα, προτρέποντας τους εργαζομένους να εργάζονται με ενθουσιασμό και αφοσίωση. Τα κίνητρα, όπως τα μπόνους και οι επιβραβεύσεις, ενισχύουν την παρακίνηση, οδηγώντας σε υψηλότερη παραγωγικότητα.

Σε μία εποχή όπου η διακράτηση ταλέντων αποτελεί μεγάλη πρόκληση για τους οργανισμούς, τα προγράμματα αυτά συμβάλλουν στη μείωση του ποσοστού αποχωρήσεων. Οι εργαζόμενοι που αισθάνονται ότι αναγνωρίζεται το έργο τους και ανταμείβονται σχετικά έχουν περισσότερους λόγους να παραμείνουν και να συμμετάσχουν ενεργά στην εταιρεία. Επιπλέον, τα προγράμματα Rewards, Recognition & Incentives μπορούν να δημιουργήσουν και να ενισχύσουν το κλίμα ομαδικότητας, οδηγώντας σε καλύτερη συνεργασία και επικοινωνία εντός της ομάδας, γεγονός που συμβάλλει στη συνοχή και την αλληλοϋποστήριξη.

Επιπρόσθετα, οι εργαζόμενοι που αισθάνονται ότι εκτιμώνται, είναι πιο πιθανό να μεταφέρουν αυτή τη θετική στάση στους πελάτες και τους συνεργάτες, συμβάλλοντας στην καλή φήμη της εταιρείας. Επίσης, όταν νιώθουν ότι οι ιδέες τους αναγνωρίζονται και επιβραβεύονται, είναι πιο πιθανό να προτείνουν καινοτόμες λύσεις και να συμμετέχουν ενεργά στη βελτίωση των διαδικασιών. Αυτό ενισχύει τη δημιουργικότητα και τη συνεχή εξέλιξη της εταιρείας.

Συνολικά, τα προγράμματα Rewards, Recognition & Incentives είναι κρίσιμα για τη διαμόρφωση ενός υγιούς, παραγωγικού και δημιουργικού χώρου εργασίας. Η σωστή εφαρμογή τους μπορεί να οδηγήσει σε σημαντικά οφέλη, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για την ίδια την επιχείρηση.

ΕΙΛΙΚΡΙΝΕΙΑ ΚΑΙ ΑΥΘΕΝΤΙΚΟΤΗΤΑ
Πρόσφατες μελέτες αναδεικνύουν την αυξανόμενη σημασία των προγραμμάτων ανταμοιβών και αναγνώρισης στον εργασιακό χώρο. Ειδικά στον απόηχο της πανδημίας, η σπουδαιότητα αυτών των προγραμμάτων ως προς την παραγωγικότητα και τη διακράτηση του ανθρώπινου δυναμικού έχει γίνει πιο εμφανής.

Σύμφωνα με ανάλυση της Gallup, μόνο ένας στους τρεις εργαζόμενους στις ΗΠΑ συμφωνεί απόλυτα ότι έλαβε αναγνώριση ή έπαινο για την καλή δουλειά κατά τη διάρκεια μίας εβδομάδας. Τα δεδομένα της Gallup αποκαλύπτουν ότι η πιο αποτελεσματική αναγνώριση είναι ειλικρινής, αυθεντική και εξατομικευμένη προς κάθε εργαζόμενο. Βάσει έρευνας που διενεργήθηκε από την εταιρεία, ζητήθηκε από τους συμμετέχοντες να αναφέρουν ποιος τους έχει προσφέρει την πιο ουσιαστική και «αξέχαστη» αναγνώριση. Τα στοιχεία αποκάλυψαν ότι μία τέτοια αναγνώριση προέρχεται πιο συχνά από τον ίδιο τον manager του εργαζόμενου (28%), ακολουθεί ο CEO ή/και ανώτατο στέλεχος (24%), ο Manager του Manager (12%), ένας πελάτης (10%) και ο συνάδελφος (9%). Τα ευρήματα δείχνουν ότι οι εργαζόμενοι θυμούνται την προσωπική ανατροφοδότηση που λαμβάνουν από τον Διευθύνοντα Σύμβουλο, γεγονός που αποδεικνύει ότι ακόμα και ο ελάχιστος χρόνος που αφιερώνει ένας ηγέτης για να δείξει την εκτίμησή του, μπορεί να δημιουργήσει θετική εντύπωση σε έναν εργαζόμενο.

Μία άλλη έρευνα της Gallup και της Workhuman το 2022, με τίτλο «Wellbeing and Workplace Study», εξέτασε πώς η αναγνώριση στον χώρο εργασίας μπορεί να βοηθήσει στην αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της αποχώρησης του ανθρώπινου δυναμικού και της μειωμένης παραγωγικότητας. Διαπίστωσε ότι η «σωστή» αναγνώριση μπορεί να αυξήσει την ευεξία των εργαζομένων και να μετριάσει το στρες και την εξουθένωση που νιώθουν. Η μελέτη διαπίστωσε ότι οι εργαζόμενοι που συμφωνούν ότι η αναγνώριση είναι σημαντική για την υγεία τους, έχουν έως και 91% περισσότερες πιθανότητες να είναι ευτυχισμένοι στη ζωή τους. Επιπλέον, οι εργαζόμενοι με υψηλής ποιότητας εμπειρίες αναγνώρισης έχουν έως και επτά φορές περισσότερες πιθανότητες να αισθάνονται ότι έχουν δημιουργήσει ουσιαστικές «σχέσεις» στον χώρο εργασίας.

Παράλληλα, η έκθεση «State of the Workplace Study 2021-2022» της Society for Human Resource Management (SHRM), έδειξε ότι το 74% των εργαζομένων που έλαβε αναγνώριση για την απόδοσή του, αισθάνεται πιο αφοσιωμένο στον οργανισμό του, ενώ μόνο το 38% των εργαζομένων που δεν έλαβε αναγνώριση δήλωσε το ίδιο. Η αντίστοιχη έκθεση για το 2023-2024, επιβεβαιώνει ότι οι επιχειρήσεις που προσφέρουν προγράμματα αναγνώρισης έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να διατηρήσουν το ανθρώπινο δυναμικό τους και να δημιουργήσουν ένα πιο θετικό εργασιακό περιβάλλον. Αυτά τα στοιχεία επικυρώνουν την ανάγκη για συνεχή και αυθεντική αναγνώριση που θα οδηγήσει σε αύξηση της εργασιακής δέσμευσης. Περαιτέρω μελέτες αποκαλύπτουν, επίσης, ότι η έλλειψη αναγνώρισης μπορεί να οδηγήσει στο φαινόμενο του «quiet quitting», όπου οι εργαζόμενοι εκπληρώνουν μόνο τα βασικά καθήκοντά τους, ή σε «loud quitting», όπου αποχωρούν ενεργά από την επιχείρηση. Τα δεδομένα δείχνουν ότι το 59% των εργαζομένων μπορεί να εμπίπτει στην πρώτη κατηγορία, ενώ το 18% στη δεύτερη.

ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΣ ΕΝΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ REWARDS, RECOGNITION & INCENTIVES

Η εφαρμογή ενός αποτελεσματικού προγράμματος ανταμοιβών, αναγνώρισης και κινήτρων (Rewards, Recognition, Incentives) είναι καθοριστική για την ενίσχυση της απόδοσης και της ικανοποίησης των εργαζομένων, όπως έχει αναφερθεί. Ακολουθούν τα βήματα για τον σχεδιασμό και την υλοποίηση ενός τέτοιου προγράμματος:

  1. Καθορίστε τους στόχους του προγράμματος: Αρχικά, ο οργανισμός οφείλει να καθορίσει ποιος είναι ο στόχος, δηλαδή τι αποσκοπεί να επιτύχει και να βελτιώσει μέσα από αυτή τη διαδικασία. Η αύξηση της παραγωγικότητας, η βελτίωση του ηθικού, η ενίσχυση της ομαδικότητας ή η διακράτηση του ταλέντου; Κάθε στόχος απαιτεί διαφορετική προσέγγιση, καθώς «one size doesn’t fit all».
  2. Αξιολογήστε την υφιστάμενη κατάσταση: Πριν τον οποιαδήποτε σχεδιασμό, κρίνεται σκόπιμο να επανεξεταστεί η τρέχουσα κατάσταση προκειμένου να εντοπιστούν τα «τυφλά σημεία». Η καταγραφή του αντίκτυπου σε ό,τι -έως τώρα- μπορεί να προσφέρετε, είναι κατευθυντήρια για το πώς να προχωρήσετε. Σε αυτή την κατεύθυνση, η έρευνα και τα focus groups στους ίδιους τους εργαζόμενους, μπορούν να προσφέρουν σημαντικά δεδομένα που θα βοηθήσουν έτσι ώστε να προσδιοριστούν οι τομείς που θα στρέψετε το ενδιαφέρον σας.
  3. Προσδιορίστε τον προϋπολογισμό: Ένας καλά σχεδιασμένος προϋπολογισμός θα καθορίσει το μέγεθος και την εμβέλεια του προγράμματος. Συμπεριλάβετε όλα τα πιθανά κόστη, όπως μπόνους, δώρα, προωθητικές εκδηλώσεις και κόστη επικοινωνίας.
  4. Ευθυγραμμίστε το πρόγραμμα με τις εταιρικές αξίες: Σε κάθε περίπτωση, είναι μείζονος σημασίας οι ανταμοιβές κ.ά. να υποστηρίζουν τις αξίες του οργανισμού. Εάν το transparency αποτελεί αξιακό στοιχείο ή η βιωσιμότητα είναι κεντρικό στοιχείο της αποστολής σας, οι ανταμοιβές και τα κίνητρα οφείλουν να αντικατοπτρίζουν αυτή τη δέσμευση.
  5. Επικοινωνήστε ανοιχτά και με διαφάνεια: Οι εργαζόμενοι καλούνται να ενημερωθούν ολιστικά για τον τρόπο λειτουργίας ενός τέτοιου προγράμματος. Εξίσου σημαντικό, ο οργανισμός να είναι διαφανής ως προς τον τρόπο που οι ανταμοιβές και τα όποια «οφέλη», θα αποκτηθούν. Η σαφής επικοινωνία είναι το κλειδί για την επιτυχία και πρέπει να διασφαλιστεί ότι οι εργαζόμενοι κατανοούν τους στόχους του προγράμματος, τους τρόπους για να κερδίσουν ανταμοιβές και κίνητρα, αλλά και τα οφέλη της αναγνώρισης. Η ανατροφοδότηση είναι εξίσου σημαντική.
  6. Εξατομικεύστε, όπου χρειάζεται: Η δυνατότητα επιλογής εκ μέρους των εργαζομένων για τα κίνητρα που προσφέρει ο οργανισμός, μπορεί να «κάνει τη διαφορά». Παρατηρείται όλο και περισσότερο ότι είναι σημαντικό να μπορούν να εξατομικεύσουν τις ανταμοιβές που θα λάβουν με βάση τις ανάγκες και τις προτιμήσεις τους.
  7. Αξιολογήστε την πρόοδο: Η παρακολούθηση του προγράμματος κινήτρων και ανταμοιβών είναι καταλυτικής σημασίας για την επιτυχία. Ανταποκρίνεται στους στόχους που έχουν τεθεί; Εάν όχι, ποιες είναι οι απαραίτητες προσαρμογές που πρέπει να γίνουν; Είναι σημαντικό οι εν λόγω προσπάθειες να είναι συνεχείς ή προγραμματισμένες σε κρίσιμες περιόδους για έναν οργανισμό.

Καταληκτικά, είναι μείζονος σημασίας ο οργανισμός να διαχωρίσει τους τρεις τομείς ενός τέτοιου προγράμματος, τις ανταμοιβές, την αναγνώριση και τα κίνητρα, και να προσδιορίσει πώς θα λειτουργούν μεμονωμένα, αλλά και συνδυαστικά. Στο πλαίσιο αυτό, καταγράψτε τι μπορεί να έχει αξία για τους εργαζόμενους (Reward), ενθαρρύνετε την αναγνώριση από managers και συναδέλφους (Recognition) και δημιουργήστε συστήματα που προάγουν την επιτυχία και την ευγενή άμιλλα, όπως προγράμματα πόντων και διαγωνισμούς (Incentive).

REWARD, RECOGNITION, INCENTIVE: ΟΜΟΙΟΤΗΤΕΣ & ΔΙΑΦΟΡΕΣ
Οι όροι Reward, Recognition, Incentive «ακούγονται» συχνά στον χώρο της εργασίας, για να ενισχύσουν την απόδοση και την ικανοποίηση των εργαζομένων. Αν και έχουν άμεση συσχέτιση μεταξύ τους και ενίοτε χρησιμοποιούνται εναλλάξ, ως όροι έχουν διαφορετικό σκοπό και εφαρμογή. Ειδικότερα:

Reward (Ανταμοιβή): Οι ανταμοιβές αναφέρονται σε συγκεκριμένα οφέλη ή παροχές που λαμβάνει ένας εργαζόμενος ως αποτέλεσμα της επίτευξης στόχων ή της εκπλήρωσης συγκεκριμένων απαιτήσεων. Είναι συνήθως απτές και μπορεί να έχουν χρηματική υπόσταση ή μη. Παραδείγματα αποτελούν τα bonuses στο τέλος του έτους, για την επίτευξη των στόχων πωλήσεων, αλλά και οι επιπλέον ημέρες άδειας για το ανθρώπινο δυναμικό που εργάζεται, για παράδειγμα, πάνω από 5 χρόνια στην εταιρεία ή καταγράφει υψηλή απόδοση. Η αύξηση του μισθού ή η προαγωγή αποτελούν, επίσης, αντιπροσωπευτικές μορφές ανταμοιβών.

Recognition (Αναγνώριση): Η αναγνώριση σχετίζεται με την έκφραση εκτίμησης για τα επιτεύγματα, τις ικανότητες ή τις προσπάθειες ενός εργαζομένου. Σε αντίθεση με τις ανταμοιβές, η αναγνώριση δεν χρειάζεται να είναι υλική και συχνά περιλαμβάνει δημόσιο έπαινο ή άλλες μορφές εκτίμησης. H ανακοίνωση σε μία εβδομαδιαία συνάντηση για έναν εργαζόμενο που υλοποίησε με επιτυχία ένα απαιτητικό Project ή ένα email από τον εκάστοτε Manager ή/και CEO με ευχαριστίες για τη συμβολή του, αποτελούν αντιπροσωπευτικά παραδείγματα αναγνώρισης.

Incentive (Κίνητρo): Τα κίνητρα είναι μέθοδοι ή συστήματα που έχουν σχεδιαστεί για να ενθαρρύνουν τους εργαζομένους να πετύχουν συγκεκριμένα αποτελέσματα ή να βελτιώσουν την απόδοσή τους. Συνήθως, καθορίζονται εκ των προτέρων και στοχεύουν στη δημιουργία επιπλέον ενθουσιασμού ή συμμετοχής. Εφαρμογές των Incentives αποτελούν τα προγράμματα πόντων, όπου οι εργαζόμενοι κερδίζουν πόντους για κάθε πώληση που πραγματοποιούν, τους οποίους μπορούν να εξαργυρώσουν σε διάφορα δώρα. Η προσφορά, επίσης, ενός ταξιδιού ή ενός άλλου δώρου σε ομάδες ή/και άτομα που έχουν επιτύχε,ι αλλά και η παροχή ευελιξίας στην εργασία και η συμμετοχή σε σεμινάρια, αποτελούν μορφές κινήτρου. Ταυτόχρονα, η προσφορά πρόσθετων υπηρεσιών, όπως γυμναστήριο ή παροχές υγείας, μπορούν να λειτουργήσουν ως κίνητρο και να αυξήσουν την εργασιακή δέσμευση.

Σε γενικές γραμμές, οι ανταμοιβές και τα κίνητρα έχουν συχνά υλική φύση και προσφέρονται ως μέσο για να ενθαρρυνθεί η απόδοση, ενώ η αναγνώριση σχετίζεται περισσότερο με το ηθικό και την ενίσχυση του συναισθήματος εκτίμησης και ανήκειν. Εντούτοις, υπάρχουν περιπτώσεις όπου μία ενέργεια μπορεί να θεωρηθεί ως ανταμοιβή (reward) ή ως κίνητρο (incentive), ανάλογα με το πλαίσιο και τον σκοπό της παροχής της, όπως συμβαίνει με τις περιπτώσεις της επιπλέον γονικής άδειας που προσφέρουν οι οργανισμοί.

Τι σημαίνει αυτό στην προκειμένη; Αν η επιπλέον γονική άδεια δίνεται ως ανταμοιβή για μακροχρόνια εργασία ή για επιτυχημένες επιδόσεις, τότε εντάσσεται στην κατηγορία των ανταμοιβών. Σε αυτή την περίπτωση, η άδεια αποτελεί μία επιβράβευση για τους εργαζόμενους που έχουν αποδείξει την αφοσίωσή τους στον οργανισμό. Από την άλλη, αν η επιπλέον γονική άδεια προσφέρεται ως μέσο για να προσελκύσει ή να διατηρήσει ταλέντο, ή ως κίνητρο για τους εργαζομένους να παραμείνουν στην εταιρεία, τότε θεωρείται κίνητρο. Σε αυτό το πλαίσιο, η άδεια χρησιμοποιείται για να δημιουργήσει ένα πιο φιλικό προς την οικογένεια περιβάλλον εργασίας, ενθαρρύνοντας την εργασιακή ισορροπία.

Όπως και να έχει, και τα τρία στοιχεία -Reward, Recognition & Incentive- είναι σημαντικά για ένα θετικό περιβάλλον εργασίας και μπορούν να συνδυαστούν για να ενισχύσουν την ικανοποίηση και την παραγωγικότητα των εργαζομένων.

ΕΥΕΛΙΞΙΑ, ΠΡΟΟΔΕΥΤΙΚΗ ΣΚΕΨΗ & ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ
«Η αξιολόγηση και προσαρμογή ενός προγράμματος ανταμοιβής και κινήτρων είναι ζωτικής σημασίας για την επιτυχία της εταιρείας. Τα HR στελέχη πρέπει να ισορροπούν τις ανάγκες και προσδοκίες των εργαζομένων με τους στρατηγικούς στόχους και τις ανάγκες της επιχείρησης. Η κατανόηση του κλάδου και της αγοράς εργασίας είναι καθοριστικής σημασίας, ενώ οι επιπλέον παροχές, όπως προγράμματα ευεξίας, ομαδικές ασφάλειες υγείας, μπορούν να ενισχύσουν την εργασιακή εμπειρία. Η ορθή επιλογή παροχών είναι απαραίτητη για τη δημιουργία ολοκληρωμένων και ελκυστικών προγραμμάτων που θα προσελκύουν και θα διατηρούν τους εργαζομένους. Η βέλτιστη προσέγγιση προϋποθέτει ευελιξία και προοδευτική σκέψη, προσαρμοσμένη στην εξέλιξη του περιβάλλοντος».
Άννα Καλλινίκου, HR Manager Europe, Fleet Complete

FOOD FOR THOUGHT
Η ντοπαμίνη είναι ένας νευροδιαβιβαστής, μία οργανική ουσία του εγκεφάλου που σχετίζεται με την αίσθηση της ευχαρίστησης και της ανταμοιβής. Όπως εξηγεί ο καθηγητής Robert Sapolsky στο βιβλίο του «Behave: The Biology of Humans at Our Best and Worst», η ντοπαμίνη απελευθερώνεται ως απόκριση ευχάριστων εμπειριών, όπως η μουσική και το φαγητό και το επίπεδό της μπορεί να ποικίλλει ανάλογα με τις περιστάσεις και το ιστορικό του ατόμου. Ως παράδειγμα, ο R. Sapolsky αναφέρει ότι εάν δείξουμε μία φωτογραφία με ένα milkshake σε κάποιον που μόλις έχει πιει ένα, δεν θα υπάρξει μεγάλη ενεργοποίηση της ντοπαμίνης, επειδή το άτομο είναι ήδη ικανοποιημένο. Ωστόσο, αν το ίδιο άτομο βρισκόταν σε δίαιτα, η ανταπόκριση της ντοπαμίνης θα ήταν πολύ μεγαλύτερη. Αυτό δείχνει ότι η ντοπαμίνη συνδέεται με την προσδοκία της ευχαρίστησης, και όχι αποκλειστικά με την ίδια την εμπειρία.

Η ντοπαμίνη συνδέεται επίσης με το σύστημα ανταμοιβής του εγκεφάλου, το οποίο μπορεί να μειώσει την απόκρισή του σε επαναλαμβανόμενα ερεθίσματα. Σε ένα πείραμα που περιγράφει ο R. Sapolsky, ένας πίθηκος μαθαίνει να πατάει έναν μοχλό δέκα φορές προκειμένου να λάβει ένα σταφύλι ως ανταμοιβή, με αποτέλεσμα να απελευθερωθούν δέκα μονάδες ντοπαμίνης. Όταν ο πίθηκος λαμβάνει ξαφνικά δύο σταφύλια, η ντοπαμίνη διπλασιάζεται. Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, η ντοπαμίνη επανέρχεται στα προηγούμενα επίπεδα, και εάν μειωθεί η ανταμοιβή σε ένα μόνο σταφύλι, τα επίπεδα ντοπαμίνης πέφτουν. Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της διαφοροποίησης των ανταμοιβών για να παραμείνει το ενδιαφέρον και το κίνητρο υψηλά, τόσο σε προσωπικό επίπεδο όσο και στο πλαίσιο ενός εργασιακού περιβάλλοντος. Τα ίδια ερεθίσματα μπορεί να χάσουν την αποτελεσματικότητά τους με την επανάληψη, επομένως απαιτείται μία στρατηγική ανταμοιβής που λαμβάνει υπόψη τις μεταβαλλόμενες αντιδράσεις του εγκεφάλου στη ντοπαμίνη.
(Πηγή: extu.com)