Ένα κοινωνικό φαινόμενο που υπονομεύει τη συνεργασία, «πλήττει» την παραγωγικότητα και τη λειτουργία του συνόλου, ενώ επιδρά αρνητικά στο ηθικό και την ψυχική υγεία των εργαζομένων.

Αναμφισβήτητα, η συνεργατική εργασία, όπου όλοι συνεισφέρουν ισότιμα για έναν κοινό σκοπό, μπορεί να αποτελέσει πολύτιμο μέσο για την ενίσχυση της παραγωγικότητας σε οποιοδήποτε οργανισμό. Ωστόσο, ενώ οι περισσότεροι εργαζόμενοι συνήθως προσπαθούν να προσφέρουν τον καλύτερό τους εαυτό, ορισμένοι έχουν την τάση να καταβάλουν την ελάχιστη προσπάθεια όταν συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες. Αυτό το φαινόμενο είναι γνωστό ως social loafing.

ΕΝΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ
To social loafing αποτελεί ένα από τα πιο τεκμηριωμένα φαινόμενα στην κοινωνική ψυχολογία. Σύμφωνα με αυτό, οι άνθρωποι τείνουν να καταβάλλουν λιγότερη προσπάθεια για την επίτευξη στόχων όταν εργάζονται σε ομαδικό περιβάλλον, καθώς θεωρούν πώς κάποιος άλλος «θα κάνει τη δουλειά για αυτούς», χωρίς οι ίδιοι να χρειαστεί να καταβάλουν καμία προσπάθεια. Έτσι, επαναπαύονται και αφήνουν τα άλλα μέλη της ομάδας να επωμιστούν το μεγαλύτερο μέρος και βάρος των καθηκόντων και των ευθυνών.
Αυτό έχει ως αποτέλεσμα αφενός οι εργαζόμενοι που εφαρμόζουν την πρακτική του social loafing να μην έχουν κανένα ενδιαφέρον και έμπνευση για την εργασία τους και αφετέρου, οι εργαζόμενοι που επωμίζονται περισσότερη δουλειά και ευθύνες να αισθάνονται εξαντλημένοι και δυσαρεστημένοι, με αποτέλεσμα να οδηγούνται πιο συχνά σε burnout.

ΟΙ ΠΗΓΕΣ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ
To social loafing συμβαίνει για διάφορους λόγους. Ορισμένοι από αυτούς είναι δυσδιάκριτοι, ενώ άλλοι είναι πιο προφανείς. Μερικές από τις πιο συνηθισμένες αιτίες περιλαμβάνουν:

Έλλειψη σαφών αρμοδιοτήτων: Κατά τη συμμετοχή ενός εργαζομένου σε μία ομάδα, είναι κρίσιμο να καθορίζονται με σαφήνεια οι ρόλοι και οι ευθύνες του κάθε μέλους της. Αυτό επιτρέπει σε όλους να συνεισφέρουν αποτελεσματικά προς την επίτευξη των ομαδικών στόχων. Σε αντίθετη περίπτωση, όταν δεν υπάρχει σαφής κατανομή ρόλων, υπάρχει ο κίνδυνος να παρουσιαστεί ανισοκατανομή ευθυνών, με έναν εργαζόμενο να αναλαμβάνει περισσότερες ευθύνες από τα υπόλοιπα μέλη, προκαλώντας ανισορροπίες και αποτυχία στη συνεργασία.

Έλλειψη μέτρων ατομικής απόδοσης: Είναι σημαντικό να θεσπίζονται ατομικά μέτρα που καθορίζουν τις ατομικές επιδόσεις αλλά και τις ευθύνες, ακόμη και όταν οι εργαζόμενοι συμμετέχουν σε ομάδες. Αν και αυτή η διαδικασία μπορεί να είναι περίπλοκη, ειδικά σε μεγάλες ομάδες, η ενίσχυση της ατομικής ευθύνης μπορεί να ωθήσει τα άτομα να αποδίδουν καλύτερα, καθώς γνωρίζουν ότι θα υποβληθούν σε αξιολόγηση για τις επιδόσεις τους.

«Κακή» δυναμική στην ομάδα: Η συμβολή του κάθε μέλους της ομάδας στο σύνολό της εξαρτάται συχνά από το πόσο καλά σχετίζεται και συνεργάζεται με όλους τους άλλους. Για να έχουν πράγματι ουσιαστικό αποτέλεσμα οι ομαδικές εργασίες ή οι ομαδικές συναντήσεις, πρέπει να υπάρχει η αίσθηση του ανήκειν και της συντροφικότητας μεταξύ των μελών, καθώς και ενισχυμένο αίσθημα συνεργασίας.

ΥΠΑΡΧΕΙ ΛΥΣΗ;
Τι μπορεί να κάνει ένας οργανισμός για να περιορίσει ή και να εξαλείψει το φαινόμενο; Καταρχάς, οι επικεφαλής της ομάδας πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι ρόλοι και οι αρμοδιότητες κάθε μέλους είναι σαφώς καθορισμένοι.
Επιπλέον, είναι εξίσου σημαντικό να υπάρχουν σαφή μέτρα παρακολούθησης και καταγραφής της επίδοσης για κάθε άτομο που συμμετέχει στην ομάδα. Αυτό περιλαμβάνει αναλυτικά reports σχετικά με την απόδοσή του, τον αριθμό των εργασιών που ολοκλήρωσε, τη συνεισφορά του σε κάθε έργο και κάθε άλλο στοιχείο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τη μέτρηση των επιδόσεών του.
Παράλληλα, η αναγνώριση των ατομικών επιτευγμάτων κάνει κάθε μέλος της ομάδας να αισθάνεται ότι η εργασία του εκτιμάται, γεγονός που μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο στο σύνολο. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για όσους έχουν την τάση να επαναπαύονται, καθώς είναι λιγότερο πιθανό να το ξανακάνουν όταν οι προσπάθειές τους εκτιμώνται και αναγνωρίζονται. Ως εκ τούτου, είναι ζωτικής σημασίας για τους οργανισμούς να αφιερώνουν χρόνο για να αναγνωρίζουν και να επιβραβεύουν τα ατομικά επιτεύγματα των εργαζομένων τους, προκειμένου να ενισχύσουν ένα παραγωγικό ομαδικό περιβάλλον.