«Αν συνεχίσουμε να δίνουμε μεγαλύτερη έμφαση στη στρατηγική σε βάρος της εφαρμογής, στο τέλος το μόνο που θα έχουμε θα είναι η στρατηγική» (Peter Dolan, πρώην CEO, Bristol-Myers Squibb Company).

Πιστεύετε ότι κάποιοι άνθρωποι πρέπει να πληρώνονται μόνο για να αναπτύσσουν στρατηγικές, ενώ κάποιοι άλλοι πρέπει μόνο να τις υλοποιούν; Είστε ένας από εκείνους τους μάνατζερ που πιστεύουν ότι πρέπει να διοικούν από ύψος 10.000 μέτρων; Αν ναι, προσέξτε! Όσο μεγαλύτερο είναι το ύψος από το οποίο πιστεύετε ότι διοικείτε, τόσο πιο οδυνηρό θα είναι το πλήγμα όταν πέσετε.

Πώς συνδέουν οι παραδοσιακοί μάνατζερ τη στρατηγική με την υλοποίηση;
Παραδοσιακά οι μάνατζερ διαχωρίζουν τη στρατηγική από την υλοποίηση, συνδέοντας ελάχιστα τα δύο. Αντιμετωπίζουν τη στρατηγική και την υλοποίηση σαν δύο διαφορετικά πράγματα που εφάπτονται μόνο τη στιγμή που από ιδέες μετατρέπονται σε πράξη. Αυτό το μοντέλο είναι συντηρητικό και παρακινδυνευμένο. Δεν μπορεί να πετύχει την ευθυγράμμιση μεταξύ στρατηγικής και υλοποίησης που απαιτείται για τη μέγιστη απόδοση. Το επίπεδο συνεργασίας υποχωρεί, παρασύροντας στην πτώση του και το επίπεδο απόδοσης.

Πώς αντιμετωπίζουν οι περισσότερες σύγχρονες εταιρείες τη στρατηγική και την υλοποίηση;
Οι περισσότερες εταιρείες αντιμετωπίζουν την υλοποίηση ως μέρος της στρατηγικής, ως το λειτουργικό ή εκτελεστικό της σκέλος. Τέτοιου είδους μοντέλα έχουν υπάρξει και μπορούν ακόμη να είναι επιτυχημένα, όχι όμως και μακροπρόθεσμα βιώσιμα. Καθώς το περιβάλλον μεταβάλλεται, οι έξυπνες εταιρείες τροποποιούν ανάλογα τον τρόπο με τον οποίο προσεγγίζουν τη στρατηγική. Η αντιμετώπιση της υλοποίησης μόνο σαν ένα σκέλος της στρατηγικής αντικατοπτρίζει το πρόσφατο παρελθόν, όπου η ανάπτυξη χαρακτήριζε αγορές και κλάδους. Έτσι ήταν οι περισσότερες αγορές -ως κλάδοι και ως γεωγραφία- μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990.

Οι στρατηγικές στρέφονταν είτε στην επίτευξη υψηλότερου ρυθμού ανάπτυξης είτε σε μεγαλύτερο μερίδιο ενός αναπτυσσόμενου τμήματος της αγοράς. Οι εταιρείες εστίαζαν στη στρατηγική και όχι στην υλοποίηση, απλώς γιατί όλες οι στρατηγικές έμοιαζαν να είναι αποτελεσματικές. Η ανάπτυξη στρατηγικών μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον μπορεί να είναι περισσότερο φουτουριστική, περισσότερο θεωρητική, περισσότερο τολμηρή και να δίνει λιγότερο βάρος στην υλοποίηση, απλώς γιατί τα αποτελέσματα προέρχονται από τους θετικούς παράγοντες της αγοράς και όχι αποκλειστικά από τις εταιρικές προσπάθειες.

Όμως, ο επιχειρηματικός κόσμος έχει αλλάξει για τις περισσότερες εταιρείες, τους κλάδους και τις αγορές. Η ανάπτυξη δεν είναι εύκολη και, όταν επιτυγχάνεται, αυτό γίνεται με μεγαλύτερο κόστος. Οι παράμετροι της ανάπτυξης, όπως η καινοτομία, η είσοδος σε νέες αγορές και η ανελαστικότητα των τιμών, βρίσκονται δύσκολα, είναι εξαιρετικά δύσκολο να διατηρηθούν και συνοδεύονται από υψηλό κόστος.


Πώς διαχειρίζονται οι προοδευτικοί μάνατζερ τη στρατηγική και την υλοποίηση;
Οι προοδευτικοί μάνατζερ εστιάζουν στην υλοποίηση. Κεντρικός άξονας των προσπαθειών τους είναι η υλοποίηση και η στρατηγική αποτελεί κομμάτι της. Μην παρερμηνεύσετε αυτή την ιδέα. Η στρατηγική ήταν, είναι και θα είναι σημαντική, αλλά από τη στιγμή που θα καθοριστεί, θα χαραχθεί, θα μεταδοθεί και θα γίνει κτήμα των ανθρώπων του οργανισμού, έρχεται η σειρά της υλοποίησης.

Η υλοποίηση γίνεται ευρύτερη από την εφαρμογή της στρατηγικής. Η υλοποίηση περιλαμβάνει στοιχεία των κεντρικών στρατηγικών οριζόντια και κάθετα στο πλαίσιο κάθε δραστηριότητας. Πρέπει λοιπόν να εμπλακείτε σε όλα τα ζητήματα της στρατηγικής και της υλοποίησης μέσω της πλατφόρμας που έχετε δημιουργήσει.

Ευθυγραμμίστε τους στόχους σας, ώστε να αντανακλούν την ευρύτερη στόχευση, καθορίστε τα κατάλληλα ορόσημα, ευθυγραμμίστε τους πόρους σας και μετρήστε κατάλληλα την απόδοση για να αυξήσετε την υπευθυνότητα και να παρακολουθήσετε την παραγωγικότητα. Δείξτε με σαφήνεια πώς συνδέεται ο ρόλος κάθε ατόμου με τη στρατηγική, τι περιμένετε από τον καθένα και γιατί ο ρόλος του είναι σημαντικός.

 Πίσω στο 1966, τρία χρόνια πριν ο πρώτος άνθρωπος περπατήσει στο φεγγάρι, πραγματοποιήθηκε μια έρευνα στη NASA για να διαπιστωθεί το επίπεδο αφοσίωσης στο όραμα, στο στόχο. Η πιο εντυπωσιακή απάντηση προήλθε από ένα μεγάλο σε ηλικία μέλος του συνεργείου καθαρισμού, το οποίο την ώρα της συνέντευξης σφουγγάριζε το πάτωμα. Όταν τον ρώτησαν ποιος ήταν ο ρόλος του στη NASA, τέντωσε το κορμί του και με όση υπερηφάνεια του επέτρεπε το κουρασμένο 60χρονο κορμί του απάντησε: «Ο ρόλος μου είναι ξεκάθαρος. Βοηθάω να στείλω έναν άνθρωπο στο φεγγάρι!».

Μπορείτε να σκεφτείτε μια πιο απλοποιημένη στρατηγική; Μπορείτε να σκεφτείτε καλύτερη σύνδεση μεταξύ του ρόλου κάθε εργαζόμενου και της στρατηγικής; Υπήρχε περίπτωση να αποτύχει ο στόχος της NASA;

Θεσμοθέτηση της Στρατηγικής και Οικοδόμηση Αισθήματος Ιδιοκτησίας και Εμπιστοσύνης
Για να είναι επιτυχημένη η στρατηγική και να επιβιώσει μακροπρόθεσμα, πρέπει να θεσμοθετηθεί.

Θεσμοθετημένες είναι οι στρατηγικές που ενσωματώνονται στην κουλτούρα της εταιρείας και αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των συστημάτων και των διαδικασιών μάνατζμεντ. Οι θεσμοθετημένες στρατηγικές προβάλλονται έντονα και συνεχώς, ώστε να δημιουργηθεί εμπιστοσύνη προς αυτές. «Αν μπορείς να θεσμοθετήσεις την εμπιστοσύνη, έχεις πετύχει το μέγιστο της στρατηγικής. Η στρατηγική θα είναι ισχυρή και θα συνεχίσει να αποδίδει ακόμη και όταν οι δημιουργοί της θα έχουν αποχωρήσει».


Πώς θεσμοθετείς τη στρατηγική;
Κατ’ αρχάς φροντίζεις ώστε η ευθυγράμμιση και η αφοσίωση προς τη στρατηγική να εδραιωθεί βαθιά σε όλα τα επίπεδα διοίκησης:
• Φροντίζεις ώστε οι άνθρωποι-κλειδιά να εμπλακούν ενεργά από τα πρώτα βήματα της συμμετοχής τους στο στρατηγικό σχεδιασμό ή στη διαδικασία κατάρτισης του προϋπολογισμού.
• Επιλέγεις προσεκτικά όσους θα συμμετέχουν σε κάθε φάση της διαδικασίας. Εξασφαλίζεις ότι ο ρόλος κάθε συμμετέχοντα ταιριάζει με τις καθημερινές του δράσεις.
• Φροντίζεις ώστε οι εργαζόμενοι να μην αντιμετωπίζουν τη συμμετοχή τους στη διαχείριση της στρατηγικής ως θεωρητικό έργο το οποίο επιτελείται στις αίθουσες συνεδριάσεων και στη συνέχεια επιστρέφουν στα γραφεία τους και στα καθημερινά τους καθήκοντα μένοντας πιστοί στο παρελθόν.
• Καθιερώστε φόρουμ μάνατζμεντ με στόχο την εδραίωση και την παρακολούθηση της στρατηγικής.

Δεύτερον, καθορίστε ορόσημα για τη θεσμοθέτηση κάθε μέρους της στρατηγικής διαδικασίας. Στη συνέχεια φροντίστε να πετύχετε κάθε ορόσημο με:
• Προσαρμογή του βαθμού επείγοντος και την εστίαση στα βασικά ορόσημα.
• Ανακατανομή πόρων με στόχο την αύξηση των πιθανοτήτων επίτευξης των ορόσημων.
• Προσαρμογή των στόχων, της στρατηγικής και της ροής πληροφοριών, αν διαπιστωθεί ότι ένα ορόσημο δεν πρόκειται να επιτευχθεί.
• Πανηγυρισμό της επίτευξης κάθε ορόσημου, αναγνωρίζοντας τη συνεισφορά ατόμων και ομάδων και τονίζοντας τη σημασία του ορόσημου στη μακροπρόθεσμη στρατηγική.
• Αντιμετωπίζοντας σκληρά τη μειωμένη απόδοση και την κατώτερη από το αναμενόμενο υλοποίηση.

Τρίτον, αυξήστε το αίσθημα ιδιοκτησίας με την κατάλληλη επικοινωνία. Με άλλα λόγια, επικοινωνία με την κατάλληλη συχνότητα και βάθος ώστε να εξασφαλίσετε αφοσίωση, ευθυγράμμιση και συνοχή της υλοποίησης. Ας δούμε ορισμένες συμβουλές:
• Χρησιμοποιείτε πάντα συνεπή ορολογία. Αποφύγετε αρνητικούς και παθητικούς όρους που ενισχύουν την υπάρχουσα κατάσταση. Αποφύγετε όρους όπως «διατήρηση» και «συνέχεια». Χρησιμοποιήστε ορολογία που παραπέμπει σε μάχη ή σε κανόνες παιχνιδιού, όπως «επίθεση», «άμυνα», «ξανά», «έδαφος», «δημιουργία μομέντουμ», «επιθετικό», «επέκταση» και «ρεαλιστικό».
• Προγραμματίστε κατάλληλα τη συχνότητα της επικοινωνίας και ακολουθήστε τη με θρησκευτική ευλάβεια.
• Εξασφαλίστε την υποστήριξη των ανωτέρων σας – του άμεσα προϊσταμένου σας και των βασικών εκτελεστικών στελεχών που βρίσκονται πάνω από εσάς.

Ορισμένες επιτυχημένες εταιρείες κατακτούν υψηλά επίπεδα σύνδεσης μεταξύ στρατηγικής και υλοποίησης, πηγαίνοντας τα πράγματα ένα βήμα παραπέρα – τη θέτουν ως όρο για τη λειτουργία τους.

Μήπως μια τέτοια στρατηγική έχει κόστος; Ασφαλώς και έχει, συνήθως με τη μορφή χαμένων ευκαιριών ή περιθωρίων, όμως αυτή η μακροπρόθεσμη προσαρμοστικότητα σε αξίες και ηθικές αρχές ενισχύει την αξία της εμπορικής ονομασίας και της εταιρείας.