Ο εμπνευστής της «Συναισθηματικής Νοημοσύνης» και καθηγητής του Yale, Peter Salovey, θα είναι κεντρικός ομιλητής του 14ου Συμποσίου Ανθρώπινου Δυναμικού που διοργανώνει η KPMG στις 16 & 17 Φεβρουαρίου. Στο άρθρο που ακολουθεί, ο καθηγητής P. Salovey θέτει τη σημασία της Συναισθηματικής Νοημοσύνης στον εργασιακό χώρο σε ρεαλιστικές βάσεις, μακριά από υπερβολές και δογματισμούς.

Στην πορεία των χρόνων, οι φιλόσοφοι και οι σοφοί έχουν διαφωνήσει για το αν θα πρέπει να ακολουθούμε τη λογική μας ή την «καρδιά» μας. Τις περισσότερες φορές, σε αυτή τη διαφωνία, έχει επικρατήσει η λογική ως σημαντικότερο κριτήριο, άποψη που είναι κυρίως εδραιωμένη στο δυτικό πολιτισμό. Υπάρχουν βέβαια και θέσεις που θέτουν την «καρδιά» ή αλλιώς το συναίσθημα στο επίκεντρο για τη λήψη κάθε απόφασης.

Και αυτή τη θέση θα ήταν λάθος να τη δεχτεί κανείς μονομερώς. Θεωρώ ότι η λογική και το συναίσθημα αποτελούν αναπόσπαστα κομμάτια της ανθρώπινης συμπεριφοράς και δεν μπορούν να υπάρχουν μεμονωμένα. Πιστεύω πως αν βασιζόμαστε σε ένα μόνο από αυτά, δημιουργείται μια «ανισορροπία» στην ανθρώπινη συμπεριφορά, η οποία αντανακλάται και στον τρόπο που δρούμε ή παίρνουμε αποφάσεις.

Το ορθότερο είναι να υπάρχει μια λειτουργική «συνένωση» των δύο αυτών ψυχολογικών λειτουργιών, είτε αυτό είναι στο χώρο εργασίας είτε στην καθημερινή ζωή γενικότερα. Υπό αυτό το πρίσμα, η ψυχική ενέργεια – ένας συνδυασμός κινήτρων και συναισθημάτων – «συνεργάζεται» με την προσαρμοστική σκέψη και οδηγεί σε αποτελεσματικές συμπεριφορές. Την ίδια ώρα, η διαδικασία αυτή εποπτεύεται, καθοδηγείται και ελέγχεται από την «ενσυναίσθηση», όπου αυτό κρίνεται σκόπιμο.

Ωστόσο, έχει καταστεί προφανές ότι ορισμένα άτομα έχουν μια αυξημένη ικανότητα σε σχέση με κάποιους άλλους να διενεργούν μια πιο περίπλοκη και «εξελιγμένη» επεξεργασία συναισθηματικών πληροφοριών και ερεθισμάτων και να χρησιμοποιούν αυτές τις πληροφορίες ως οδηγό της σκέψης και της συμπεριφοράς τους. Αυτή η επεξεργασία είναι πια γνωστή σε όλους ως «συναισθηματική νοημοσύνη» (ΕΙ).

Μέσα από έρευνες με αρκετούς ακαδημαϊκούς του χώρου, έχουμε ανακαλύψει πως τα άτομα με υψηλό δείκτη ΕΙ δίνουν προσοχή, χρησιμοποιούν, κατανοούν και διαχειρίζονται τα συναισθήματά, τους πιο αποτελεσματικά. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να μπορούν να επωφελούνται οι ίδιοι αλλά και οι γύρω τους από εποικοδομητικές συμπεριφορές, αλλά και από μια ανθρώπινη επαφή περισσότερο ισορροπημένη και αποτελεσματική.

Αναφορικά τώρα με τη σχέση που υπάρχει ανάμεσα στις επαγγελματικές επιδόσεις και στη συναισθηματική νοημοσύνη, οι δημοσιογραφικές αναφορές για το θέμα έχουν περιγράψει μια αρκετά εξωπραγματική κατάσταση, όπου «το 90% της διαφοράς» των πιο αποδοτικών στελεχών και των υπόλοιπων εργαζόμενων οφείλεται στη συναισθηματική νοημοσύνη ή ότι «το 85% της επαγγελματική επιτυχίας» οφείλεται σε αυτή.

Κατά την άποψή μου, αυτές οι περιγραφές είναι παραπλανητικές και δεν υποστηρίζονται ερευνητικά. Πρέπει να είναι σαφές ότι η συναισθηματική νοημοσύνη είναι μόνο μια μεταβλητή μεταξύ πολλών άλλων διανοητικών ικανοτήτων, γνωστικών στυλ και κοινωνικό-συναισθηματικών χαρακτηριστικών.

Βέβαια, οι έρευνες αποδεικνύουν ότι οι άνθρωποι με υψηλό δείκτη συναισθηματικής νοημοσύνης τείνουν να είναι πιο επιδέξια άτομα σε κοινωνικές καταστάσεις, να έχουν καλύτερη ποιότητα στις σχέσεις τους και να φαίνονται πιο ευαίσθητα στις διαπροσωπικές τους σχέσεις από αυτούς με χαμηλότερο ΕΙ.

Όπως και το υψηλότερο ΕΙ μπορεί να συνεπάγεται καλύτερες επιδόσεις στις κοινωνικές σχέσεις, έτσι και το χαμηλότερο ΕΙ μπορεί να σημαίνει μεγαλύτερη ευκολία στις διαπροσωπικές συγκρούσεις και δυσκολία στην προσαρμογή σε καταστάσεις που χρειάζεται να υπάρχει αλληλεπίδραση με άλλους. Το παραπάνω σχήμα λειτουργεί με τον ίδιο τρόπο και στο εργασιακό περιβάλλον. Τα στελέχη με υψηλότερο δείκτη ΕΙ είναι σε θέση να «καλλιεργήσουν» πιο παραγωγικές σχέσεις με τους άλλους και να επιδείξουν ενισχυμένη εντιμότητα στο πώς αξιολογούν τους υφισταμένους τους.

Ο υψηλός δείκτης ΕΙ βοηθάει, επίσης, τα στελέχη να δρουν ευθυγραμμισμένα με τους στόχους του κάθε οργανισμού. Το 2007 διεξήχθη μια έρευνα για την επιχειρηματική και ηγετική απόδοση μιας ομάδας δημοσίων υπαλλήλων στις Ηνωμένες Πολιτείες και τα αποτελέσματα από το MSCEIT – το τεστ που χρησιμοποιείται στη μέτρηση του δείκτη ΕΙ – έδειξαν ότι ο δείκτης ΕΙ σχετίζεται άμεσα με την αξιολόγηση των υπαλλήλων αυτών από τους προϊσταμένους τους.

Φάνηκε ότι τα άτομα αυτά «εστιάζουν στρατηγικά», «διεκπεραιώνουν αποτελεσματικά τα θέματά τους», «επιδιώκουν τα επιθυμητά αποτελέσματα». Επίσης, οι ίδιοι μάνατζερ έδειξαν πως «καθοδηγούν, διδάσκουν και αναπτύσσουν τους ανθρώπους τους» και «επικοινωνούν με ξεκάθαρο τρόπο».

Ομοίως, σε μια μικρότερη μελέτη εργαζόμενων στο οικονομικό τμήμα μιας ασφαλιστικής εταιρείας, υψηλότερες βαθμολογίες στο MSCEIT αφορούσαν εργαζομένους οι οποίοι είχαν θετικές αξιολογήσεις συμπεριφοράς στον εργασιακό χώρο και είχαν λάβει και συστάσεις για τις μεγαλύτερες αυξήσεις μισθού.

Συνολικά, τα στοιχεία δείχνουν ότι, η συναισθηματική νοημοσύνη συχνά συμβάλλει σε καταστάσεις κοινωνικής αποτελεσματικότητας εκτός και πέρα από τις συνηθισμένες μεθόδους που αφορούν στην προσωπικότητα ή τη νοημοσύνη γενικότερα. Αυτό μας βοηθά να καταλάβουμε λίγο περισσότερο το γιατί κάποιοι άνθρωποι – αυτοί που σκοράρουν υψηλότερα στο δείκτη ΕΙ – είναι πιο επιτυχείς στις διαπροσωπικές σχέσεις τους τόσο στο σπίτι όσο και στην εργασία τους. Τα άτομα που έχουν υψηλότερο ΕΙ είναι σε θέση να αναγνωρίσουν καλύτερα τα συναισθήματά τους και να τα εκλογικεύουν και μπορούν να προβλέψουν καλύτερα τις συναισθηματικές συνέπειες των αποφάσεών τους για αυτούς και τους άλλους.

Τα εμπειρικά και θεωρητικά στοιχεία μαζί συμβάλλουν στο να αποδείξουν ότι αν και η υψηλή νοημοσύνη μπορεί να μας βοηθήσει να έχουμε αυξημένες θετικές ικανότητες στο εργασιακό περιβάλλον, δεν μπορεί ωστόσο από μόνη της να χρησιμοποιηθεί ως πανάκεια για την επιτυχία.


Λίγα λόγια για τον Peter Salovey
Ο Peter Salovey, είναι καθηγητής Ψυχολογίας της έδρας Chris Argyris και κοσμήτορας του πανεπιστημίου του Yale. Είναι γνωστός σε ακαδημαϊκούς κύκλους ανά τον κόσμο για το γεγονός ότι πρώτος όρισε την έννοια της «Συναισθηματικής Νοημοσύνης» και κατέδειξε τη σημασία της στη Διοίκηση Ανθρώπινου Δυναμικού. Βάσει της θεωρίας του οι άνθρωποι εκτός από ένα ευρύ φάσμα διανοητικών δυνατοτήτων  διαθέτουν και μετρήσιμες συναισθηματικές δεξιότητες που επιδρούν σημαντικά στον τρόπο που σκέφτονται και δρουν.

Ο καθηγητής P. Salovey είναι συγγραφέας 13 βιβλίων, τα οποία έχουν μεταφραστεί σε 11 γλώσσες και έχει εκδώσει πάνω από 350 άρθρα και εκθέσεις, τα οποία εστιάζουν πρωτίστως στα ανθρώπινα συναισθήματα και στην ανθρώπινη συμπεριφορά γύρω από την υγεία.

Έχοντας αποκτήσει A.B. και A.M. από το Πανεπιστήμιο του Stanford και Ph.D. από το Πανεπιστήμιο του Yale, o καθηγητής P. Salovey ανέλαβε καθήκοντα Αναπληρωτή Καθηγητή στο Yale στις σχολές Διοίκησης και Δημοσίας Υγείας, αλλά και στο Ίδρυμα Κοινωνικών και Πολιτικών Σπουδών. Έχοντας διατελέσει Πρύτανης της Σχολής Επιστημών και Τεχνών και Πρύτανης του Κολλεγίου Yale, ορίστηκε Κοσμήτορας του Yale το 2008. Είναι μέλος ιδρυμάτων, συμβουλίων και άλλων οργανισμών, έχει λάβει πολυάριθμες διδακτικές και ερευνητικές διακρίσεις, καθώς και υποτροφίες για το έργο του όλα αυτά τα χρόνια.

Η ταυτότητα του συνεδρίου
Τίτλος:
14ο Συμπόσι Ανθρώπινου Δυναμικού 
Θέμα: «Entering a new age in people management»
Ημερομηνία: 16 & 17 Φεβρουαρίου 2011
Διοργανωτής: KPMG
Τοποθεσία: Αίγλη Ζαππείου
Key-note speakers: Prof. Peter Salovey & Dr. John Sullivan
Πληροφορίες: www.kpmg.gr / Ιωάννα Γιαννακοπούλου, 210 60 62257.