Το 2021 θα είναι πολύ δύσκολο έτος για τις μόνιμες προσλήψεις σε όλη την Ευρώπη σύμφωνα με το Reuters, το οποίο επισημαίνει ότι οι εργοδότες βρίσκονται ακόμα υπό πίεση λόγω της  πανδημίας, ενώ τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης επιχειρήσεων και εργαζομένων στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης πλησιάζουν προς το τέλος τους, στοιχείο που εντείνει την αβεβαιότητα.
Γράφει ο Δημήτρης Κορδεράς, [email protected]

Αυτή η πραγματικότητα αποτελεί έναν ακόμη λόγο για την περαιτέρω στροφή των εταιρειών προς την προσωρινή απασχόληση, η οποία διαθέτει σημαντικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα ειδικά αυτή την περίοδο που ο χάρτης της εργασίας ανασχεδιάζεται εκ βάθρων. Όπως αναφέρει το Reuters, πολλές εταιρείες που δεν προχώρησαν σε περικοπές θέσεων εργασίας το προηγούμενο έτος, θα ξεκινήσουν το πρώτο τρίμηνο του 2021 προσπάθειες αναδιάρθρωσης, κάτι που σημαίνει ότι οι συνθήκες στην πρόσληψη στελεχών θα γίνουν πολύ δύσκολες.

ΤΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ
Η προσωρινή απασχόληση έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά από τη μόνιμη. Οι συμβάσεις της έχουν συγκεκριμένη ημερομηνία έναρξης και λήξης και οριοθετείται από συγκεκριμένους όρους, όπως είναι η ολοκλήρωση ενός συγκεκριμένου project ή το πέρασμα ενός συγκεκριμένου χρονικού διαστήματος. Είναι επίσης σαφές ότι έχει χαμηλότερο κόστος για τις εταιρείες, αφού μετά την ολοκλήρωσή της δεν απαιτεί αποζημιώσεις. Έτσι, οι εταιρείες που την αξιοποιούν έχουν τη δυνατότητα να ανταπεξέλθουν πιο εύκολα στις ανάγκες μιας συγκεκριμένης περιόδου ή ενός απαιτητικού project αφού αποκτούν πολυεπίπεδη ευελιξία. Μία ευρέως διαδεδομένη μορφή προσωρινής απασχόλησης είναι η άμεση πρόσληψη από την ίδια την επιχείρηση, με συμβάσεις ορισμένου χρόνου.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται όλο και πιο έντονα η εμφάνιση της προσωρινής απασχόλησης μέσω ειδικών Εταιρειών Προσωρινής Απασχόλησης (Temporary Agency Employment). Αυτό το είδος παρουσιάζει το χαρακτηριστικό της κατάτμησης της εργοδοτικής ιδιότητας, καθώς οι επιχειρήσεις προσωρινής απασχόλησης (άμεσος εργοδότης) προσλαμβάνουν για λογαριασμό τους προσωπικό και το παραχωρούν έναντι αμοιβής, για ορισμένο χρονικό διάστημα σε άλλες επιχειρήσεις (έμμεσο εργοδότη) προκειμένου να καλύψουν προσωρινές ανάγκες. Ο έμμεσος εργοδότης ουσιαστικά φέρει την εποπτεία για το διάστημα που απασχολείται σε αυτόν ο απασχολούμενος, ενώ ο εργαζόμενος έχει συνάψει με τον άμεσο εργοδότη είτε σύμβαση αορίστου, είτε ορισμένου χρόνου.

Αρχικά, η συγκεκριμένη μορφή εργασίας φαίνεται να δημιουργεί μια αίσθηση αβεβαιότητας για τους εργαζόμενους, η οποία όμως μπορεί να αποδειχθεί δημιουργική. Πρώτα από όλα διότι κυρίως για τους νέους, η εργασία σε μια θέση προσωρινής απασχόλησης τους προσφέρει μια ενδιαφέρουσα εμπειρία, η οποία μπορεί να ενισχύσει το βιογραφικό τους, αλλά και τις δεξιότητές τους. Ενδεχομένως ένας νέος εργαζόμενος να μην έχει ακόμα ξεκαθαρίσει μέσα του τον εργασιακό τομέα στον οποίο θα ήθελε να δραστηριοποιηθεί. Με την προσωρινή απασχόληση έχει τη δυνατότητα να το κάνει πολύ πιο εύκολα. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που οι θέσεις προσωρινής απασχόλησης είναι και θέσεις part-time, κάτι που σημαίνει δυνατότητα ευέλικτου προγράμματος για τον εργαζόμενο και περισσότερο διαθέσιμο χρόνο για επιπλέον δραστηριότητες και προσωπική ζωή. Από την άλλη πλευρά, πάντα υπάρχει η δυνατότητα η σχέση προσωρινής απασχόλησης να εξελιχθεί σε μόνιμη εάν αποδειχθεί παραγωγική τόσο για τον εργαζόμενο, όσο και για την εταιρεία.

ΚΑΙ Η ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ ΣΤΗΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗ
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιλέξει εδώ και καιρό να προωθήσει το μοντέλο της προσωρινής απασχόλησης. Είναι απόλυτα έμφυτη η άποψη στους ευρωπαϊκούς θεσμούς ότι με την προσωρινή απασχόληση εξυπηρετείται καλύτερα η κινητικότητα μεταξύ των θέσεων εργασίας και η είσοδος των ανέργων στην απασχόληση, εξαιτίας της πιο άμεσης πρόσληψης των απασχολούμενων στις επιχειρήσεις. Το πρόβλημα στις χώρες της Ε.Ε. είναι ότι εξαιτίας των διαφορών στους εθνικούς κανονισμούς, οι όροι «προσωρινή εργασία» ή «εταιρεία προσωρινής απασχόλησης» αναφέρονται σε ανόμοιες και όχι συγκρίσιμες μορφές απασχόλησης μεταξύ των τριών εταίρων στη τριμερή αυτή σχέση απασχολούμενου, Εταιρείας Προσωρινής Απασχόλησης και έμμεσου εργοδότη. Αυτό εξηγεί γιατί τα διαθέσιμα στοιχεία που χρησιμοποιούνται για να συγκρίνουν την προσωρινή απασχόληση στα κράτη της Ε.Ε. δεν είναι ιδιαίτερα αξιόπιστα.

ΑΛΛΑΓΗ ΝΟΟΤΡΟΠΙΑΣ ΚΑΙ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΣΕ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΥΣ ΚΑΙ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ
H δυνατότητα του να παραμένει κανείς ευέλικτος σε μια ρευστή οικονομία αποτελεί το κλειδί της επιτυχίας, σύμφωνα με τον Γιάννη Γκιμούση, Regional Manager, Staffing της Randstad Hellas. Σύμφωνα με τον ίδιο, η επόμενη ημέρα της πανδημίας θα βρει τις εταιρείες αντιμέτωπες με τη συνολική διαχείριση των ταλέντων τους, φέρνοντας στο προσκήνιο την ανάληψη προσωρινών λύσεων, ως την πιο κατάλληλη ολιστική προσέγγιση. Εκτιμά δε ότι σημαντικό ρόλο έχει και η επιλογή του κατάλληλου συνεργάτη όπου με κοινό όραμα θα δημιουργήσουν μαζί το πλάνο και την εμπειρία στελέχωσης, ενδυναμώνοντας τους ανθρώπους και τις επιχειρήσεις ώστε να ανακαλύψουν τις δυνατότητές τους. Σχολιάζοντας πρόσφατη έρευνα που δείχνει ότι περίπου το 70% αναμένει να χρησιμοποιήσει τη λύση της προσωρινής απασχόλησης στις επιχειρήσεις του περισσότερο από ότι στο παρελθόν, εστιάζει σε ένα από τα ευρήματα που δείχνει ότι 55% των επαγγελματιών είναι πλέον πιο ανοιχτοί σε μεσο-μακροπρόθεσμες συμβάσεις ορισμένου χρόνου από ότι στο παρελθόν. «Το να είσαι μόνιμος υπάλληλος σε μια εταιρεία δεν είναι πλέον η μοναδική επιλογή. Οι εργαζόμενοι ενδιαφέρονται και εκείνοι περισσότερο για ευελιξία, εκμεταλλευόμενοι τα νέα μοντέλα εργασίας, όπου μπορούν να αποκτήσουν πολύτιμες νέες δεξιότητες και στη συνέχεια να προχωρήσουν στην επόμενη ευκαιρία.

Ως απάντηση σε αυτή τη νέα τάση, οι εταιρείες επανεξετάζουν όχι μόνο τη στρατηγική προσλήψεών τους, αλλά και τον τρόπο διατήρησης των ταλέντων τους. Εκτός από την υιοθέτηση απομακρυσμένων και υβριδικών μοντέλων εργασίας, οι εταιρείες θα βασίζονται όλο και περισσότερο σε ένα μείγμα μόνιμων, αλλά και προσωρινά απασχολούμενων εργαζομένων, με τους τελευταίους να καλούνται να αντιμετωπίσουν είτε τις έκτακτες ανάγκες, είτε αντικαθιστώντας στελέχη για λόγους, ασθενείας, εγκυμοσύνης κ.ά.» επισημαίνει.

Η Βίκυ Παρώνη από την πλευρά της, Workforce Management & HR Director της Optimal HR Group, τονίζει ότι κύριος παράγοντας της προσωρινής απασχόλησης είναι η ενίσχυση της προσαρμοστικότητας της αγοράς εργασίας των επιχειρήσεων και των εργαζόμενων. «Οι εταιρείες επιλέγουν τη λύση της προσωρινής απασχόλησης για πολλαπλούς λόγους σύμφωνα με την στρατηγική και το κοινωνικό οικονομικό πλαίσιο. Από τους πιο βασικούς λόγους είναι τα πλεονεκτήματα που προσφέρονται στην άμεση διάθεση εξειδικευμένου προσωπικού και δεξιοτήτων (job matching), στη μείωση λειτουργικού και μισθοδοτικού κόστους, στην προσαρμογή και την ανταπόκριση των βραχυπρόθεσμων και μακροπρόθεσμων αναγκών, στην καθημερινή διαχείριση των μεταβολών στο εργασιακό περιβάλλον». Όπως αναφέρει, οι στόχοι που εξυπηρετεί η λύση της προσωρινής απασχόλησης είναι η ταχύτερη ανταπόκριση στις νέες και ευέλικτες μορφές απασχόλησης, η αντιστάθμιση της ανεπάρκειας μόνιμου προσωπικού ή της προσωρινής αύξησης φόρτου εργασίας, η δυνατότητα ανάθεσης μέρους του όγκου εργασιών των HR τμημάτων με γνώμονα τη γνώση και την εξειδίκευση, αλλά και η επίλυση της γραφειοκρατίας και των προβλημάτων headcount.

ΠΡΟΣΟΧΗ ΣΤΟ ΠΛΑΝΟ ΠΡΟΣΛΗΨΕΩΝ
Εστιάζοντας στον διεθνή χώρο, ο Γ. Γκιμούσης αναφέρει ότι με την παγκόσμια οικονομία να βλέπει ένα δεύτερο κύμα της πανδημίας στο 4ο τρίμηνο του περασμένου έτους, οι εταιρείες αντιμετώπισαν ξανά πρόσθετους περιορισμούς και μείωση της οικονομικής δραστηριότητας. «Υπό το πρίσμα αυτό, οι εταιρείες πρέπει να παραμείνουν ευέλικτες. Οργανισμοί όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπουν ρυθμό ανάπτυξης 4,2% για την οικονομία της ευρωζώνης το 2021, ενώ για το 2022 διατηρούν αμετάβλητη την πρόβλεψή τους για ανάπτυξη 3,6%» αναφέρει μεταξύ άλλων. Οι οργανισμοί αυτοί επισημαίνουν, όπως λέει, τους κινδύνους που περιβάλλουν τις προβλέψεις τους για την ανάκαμψη σημειώνοντας ότι έχουν αυξηθεί οι ελπίδες μιας θετικής αναστροφής της πορείας της πανδημίας αλλά εξακολουθούν να υπάρχουν ανησυχίες για τις προοπτικές. «Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτικές στο πλάνο προσλήψεών τους, διασφαλίζοντας πάντα τον απαραίτητο αριθμό ταλέντων τη στιγμή που θα επιστρέψει η ζήτηση. Έτσι, καθώς οι εταιρείες προσπαθούν να γίνουν πιο ευέλικτες το επόμενο έτος, η λύση της προσωρινής απασχόλησης γίνεται όλο και πιο επίκαιρη» υπογραμμίζει.

Ένα θεμελιώδες ερώτημα που έχει να κάνει με τον θεσμό της προσωρινής απασχόλησης είναι η σχέση του με την ανεργία. Η Β. Παρώνη εκτιμά ότι ο θεσμός αυτός θεωρείται αρωγός στην επίλυση της ανεργίας. Και εξηγεί: «Αυτή η μορφή απασχόλησης αποτελεί συχνά μέσο ένταξης στην αγορά εργασίας ή επανόδου σε αυτήν, ιδιαιτέρως για τους ανέργους και τους νέους. Σύμφωνα με τα στοιχεία από τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ποσοστό 24-52% των ατόμων που απασχολούνται για πρώτη φορά με προσωρινή εργασία ήταν προηγουμένως ανενεργά, επειδή ήταν άνεργα ή παρακολουθούσαν ακόμη κάποια αρχική κατάρτιση.

Προσφέρει τη δυνατότητα ευελιξίας εργασίας στον εργαζόμενο με επιλογή μερικής ή πλήρους απασχόλησης, εισόδημα για φοιτητές, μη καταρτισμένους, ή χαμηλόμισθους και διευκολύνει την ένταξη μεταναστών και προσφύγων στην αγορά εργασίας». Η Workforce Management & HR Director της Optimal HR Group στάθηκε και στο Ευρωπαϊκό και Ελληνικό Νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο εξασφαλίζει ότι οι απασχολούμενοι με σύμβαση προσωρινής απασχόλησης χρήζουν ίσης μεταχείρισης με τους άλλους εργαζόμενους της επιχείρησης και εξασφαλίζονται οι ίδιοι όροι στα θέματα αμοιβών/εργασιακών, και υγιεινής και ασφάλειας. «Οι εταιρείες ως έμμεσοι εργοδότες οφείλουν να παρέχουν και στους προσωρινά απασχολούμενους τις κατάλληλες ευκαιρίες κατάρτισης που παρέχονται στους μόνιμους εργαζόμενους, ώστε να ενισχύονται οι δεξιότητές τους και η εξέλιξη της επαγγελματικής τους σταδιοδρομίας» τονίζει χαρακτηριστικά.

ΒΑΣΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ;
Ωστόσο, κάπου εδώ υπεισέρχεται και ένα επιπλέον σημαντικό ερώτημα που αφορά στο εάν η προσωρινή απασχόληση μπορεί να επικρατήσει ως στρατηγική σε μια εταιρεία και να την οδηγήσει σε σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης. Σύμφωνα με τoν Γ. Γκιμούση αυτό είναι εφικτό. «Βασικός παράγοντας για πολλούς οργανισμούς τον τελευταίο χρόνο ήταν η ικανότητά τους να ανταποκρίνονται συνεχώς σε μεταβαλλόμενες ανάγκες και να λειτουργούν με τη μεγαλύτερη δυνατή ευελιξία. Αυτό φαίνεται ξεκάθαρα από το πόσο γρήγορα οι επιτυχημένες εταιρείες προσαρμόστηκαν στους περιορισμούς της πανδημίας. Οι εταιρείες που κατάφεραν να προσαρμοστούν στη μεταβαλλόμενη δυναμική της κρίσης COVID-19, προχώρησαν μέχρι και στην άμεση πρόσληψη ταλέντων, εναρμονίζοντας τα επιχειρηματικά τους μοντέλα στην αυξημένη έκτακτη ζήτηση. Με αυτό τον τρόπο αναδείχθηκαν νικητές κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου και έχοντας πάρει τα μαθήματα από όλη αυτή την πορεία, πολλές επιχειρήσεις έχουν συνειδητά αποφασίσει να παραμείνουν ευέλικτες όχι μόνο τους επόμενους μήνες αλλά για χρόνια».

Στο ίδιο μήκος κύματος και η Β. Παρώνη, επισημαίνει ότι «ο στρατηγικός ρόλος της προσωρινής απασχόλησης σε συνεργασία με τα εσωτερικά τμήματα HR περιλαμβάνει τη δραστηριότητα των ειδικών στη Διοίκηση Ανθρώπινων Πόρων ως “φορέων αλλαγής” (change agents), την παροχή εξειδικευμένης γνώσης όσον αφορά στην επίδραση των ζητημάτων ανθρώπινου δυναμικού στη συνολική απόδοση της επιχείρησης, και τον σχεδιασμό και την υιοθέτηση δράσεων για την ανάπτυξή του. Με βασικό άξονα την ποιοτική και ποσοτική ευελιξία των εργαζόμενων, καλλιεργεί την ισορροπία και τη διατήρηση της εσωτερικής κουλτούρας των εταιρειών». Ωστόσο, υπάρχουν και προϋποθέσεις οι οποίες αφορούν «στην επίτευξη υψηλού επιπέδου υπηρεσιών ποιότητας, με καθημερινή διεκπεραίωση των θεμάτων ΗR, επαφή με τους εργαζόμενους και τις εταιρείες, συμβολή στην ένταξη νέων στελεχών στο δυναμικό τους που θα επιφέρει αποφόρτιση του οργανισμού από υπέρμετρη αύξηση κόστους και γραφειοκρατίας».

Η κρίση της πανδημίας επηρεάζει πάνω από το 80% του παγκόσμιου ανθρώπινου δυναμικού, με τα στοιχεία να αναδεικνύουν ποσοστό 40% του δυναμικού αυτού να τελεί υπό τον κίνδυνο να περιέλθει στο καθεστώς της ανεργίας. Όπως υπογραμμίζει ο Γ. Γκιμούσης, στην Ελλάδα περίπου το 50% των εργαζόμενων εντάχθηκαν υπό καθεστώς αναστολής σύμβασης και των προγραμμάτων Συνεργασίας, επιδοτούμενα από το κράτος. «Η κρίση αυτή έχει επηρεάσει και την αγορά της προσωρινής απασχόλησης στους κλάδους με υποχρεωτικό κλείσιμο ή μερικώς απασχολούμενο όπως οι Τουρισμός/Εστίαση/Ψυχαγωγία» επισημαίνει, ενώ τονίζει ότι σύμφωνα με έκθεση του Eurofound η κρίση στην αγορά εργασίας λόγω Covid-19 θα συνεχιστεί για τα 2 επόμενα χρόνια. Και καταλήγει: «Ο θεσμός της Προσωρινής Απασχόλησης θα σταθεί ο ακρογωνιαίος λίθος στην συγκράτηση της ανεργίας με μέσο τις ευέλικτες μορφές εργασίας, συμβάλλοντας στην κάλυψη νέων θέσεων εργασίας με μείωση της ανεργίας στους κλάδους που πλήττονται σημαντικά και θα αποτελέσει και το επόμενο βήμα στην μόνιμη απασχόληση».

ΕΛΣΤΑΤ: ΑΥΞΗΣΗ 8,4% ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΗΣ ΤΟ Γ’ ΤΡΙΜΗΝΟ ΤΟΥ 2020

Παρά το γεγονός ότι η προσωρινή εργασία εμφανίζεται ως μια τάση που απαντά στις ανάγκες της εποχής, φαίνεται ότι η πανδημία «ανακάτεψε την τράπουλα» στην ελληνική αγορά εργασίας, σύμφωνα τουλάχιστον με τα στοιχεία που ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ στο πλαίσιο της Έρευνας Εργατικού Δυναμικού για το Γ΄ τρίμηνο του 2020, που είναι και η πλέον πρόσφατη. Παρά το γεγονός ότι είχε αρθεί η αναστολή λειτουργίας που ίσχυε τους προηγούμενους μήνες στο πλαίσιο εφαρμογής των μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας για την αντιμετώπιση της πανδημίας COVID-19, εφαρμόστηκαν ειδικοί κανόνες λειτουργίας στις επιχειρήσεις οι οποίοι επηρέασαν την κανονική λειτουργία της αγοράς.

Σύμφωνα λοιπόν με τα στοιχεία της έρευνας αυτής, το ποσοστό μόνιμης απασχόλησης ανέρχεται στο 61,5% και αυξάνεται από τρίμηνο σε τρίμηνο. Ωστόσο, η αύξηση της προσωρινής απασχόλησης το Γ’ τρίμηνο του 2020 είναι σημαντική και ανέρχεται στο 8,4%, έστω κι αν σε σχέση με το Γ’ τρίμηνο του 2019 είναι πολύ μειωμένη, κατά 26,7%. Σύμφωνα με δηλώσεις στελεχών του κλάδου της ΔΑΔ στο HR Professional, όσο απομακρυνόμαστε από τις συνέπειες της πανδημίας και «κάθεται η σκόνη», η προσωρινή απασχόληση θα συνεχίσει να αυξάνεται με ολοένα και μεγαλύτερους ρυθμούς.