Με τη μάχη για ταλέντα να μεταφέρεται από τις ώριμες αγορές στις αναπτυσσόμενες περιοχές του πλανήτη, όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ρωσία και οι χώρες του Κόλπου και το διαθέσιμο ανθρώπινο δυναμικό να μειώνεται θεαματικά στην Ευρώπη, οι επιχειρήσεις αρχίζουν να επιλέγουν για εκπατρισμό τα διαθέσιμα στελέχη τους...τις γυναίκες. Κατά πόσο, όμως, οι γυναίκες στη χώρα μας είναι πρόθυμες και έτοιμες να αντιμετωπίσουν μια αποστολή στο εξωτερικό;

Το 2010 το 55% του ευρωπαϊκού πληθυσμού θα έχει ηλικία άνω των 40 ετών. Την ίδια στιγμή, ο αριθμός των εργαζομένων άνω των 40 θα είναι μειωμένος κατά 30%. Τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο δύσκολα αν αναλογιστεί κανείς ότι το 50% των ανωτάτων στελεχών θα αποσυρθούν τα επόμενα πέντε χρόνια. Πάντως, μέχρι ενός σημείου, το πρόβλημα αντισταθμίζεται με τη μαζική είσοδο των γυναικών στην αγορά εργασίας.

Άλλωστε, διεθνείς έρευνες έχουν αποδείξει ότι το «ασθενές φύλο» είναι, τελικά, ισχυρό, καθώς υπερτερεί σε ορισμένα ηγετικά προσόντα έναντι των ανδρών. Για όλους αυτούς τους λόγους, οι οργανισμοί διεθνώς, αρχίζουν σταδιακά να ξεπερνούν τα ταμπού και τις αναστολές τους, σε σχέση με τον εκπατρισμό γυναικών. Και οι ίδιες οι εργαζόμενες έχουν μεταβάλει τη στάση τους σχετικά με τις αποστολές στο εξωτερικό.

Πιο συγκεκριμένα, οι ελληνίδες εργαζόμενες φαίνεται ότι όχι μόνο έχουν υψηλές προσδοκίες από την εργασία τους, αλλά είναι ιδιαίτερα πρόθυμες να περάσουν τα σύνορα για εργασιακούς λόγους σύμφωνα με τη νέα έρευνα της εταιρείας Stanton Chase, στην οποία συμμετείχαν 890 γυναίκες στελέχη.

Η εργαζόμενη του σήμερα
Η συντριπτική πλειοψηφία όσων συμμετείχαν στην έρευνα (71%) δήλωσε ότι στοχεύει στην κατάκτηση της ανώτατης θέσης της επιχείρησης για την οποία εργάζεται. Εννιά στις δέκα συμμετέχουσες αποδίδουν την, έως τώρα, επαγγελματική τους καταξίωση κυρίως στην προσωπική τους θέληση και αποφασιστικότητα. Ακολουθούν ως παράγοντες επιτυχίας η ανάπτυξη ικανοτήτων μέσα από την επαγγελματική εμπειρία (84%), η εκπαίδευση (60%), η κουλτούρα του χώρου εργασίας (53%) και η εμπειρία σε διεθνές περιβάλλον (45,4). (βλ. Πίνακα 1).

Σύμφωνα με την εν λόγω έρευνα, οι γυναίκες επιδιώκουν να ισχυροποιηθούν στον επαγγελματικό τους χώρο μέσω των αποτελεσμάτων τους, της ανάπτυξης ικανοτήτων και της δημιουργίας συναινετικού κλίματος. Λιγότερο δημοφιλή μέσα αποδεικνύονται η αύξηση του αριθμού των αναφορών και ο άμεσος ανταγωνισμός.


«Η έξοδος των γυναικών»
Εντυπωσιακό είναι το γεγονός ότι, παρά τα όσα πιστεύαμε μέχρι σήμερα για τη σχέση γυναικών εκπατρισμού, ένα πολύ μεγάλο ποσοστό των ερωτωμένων δήλωσαν διατεθειμένες να αναλάβουν θέσεις στο εξωτερικό. Πιο συγκεκριμένα, το 68% των γυναικών δήλωσαν ότι δε θα δίσταζαν να κάνουν το βήμα πέρα από τα σύνορα. Μάλιστα, μία στις τέσσερις από αυτές οι οποίες θα αρνούνταν τον εκπατρισμό έχουν ήδη κάνει αυτή την κίνηση στο παρελθόν και δεν είναι διατεθειμένες να την επαναλάβουν, τουλάχιστον στο άμεσο μέλλον.

Το πιο σημαντικό κίνητρο πίσω από αυτή την προθυμία είναι η φιλοδοξία για την ανάληψη ρόλου με μεγάλες προκλήσεις. Εξίσου σημαντικό, είναι και το οικονομικό ζήτημα αφού οι ερωτώμενες υποστήριξαν ότι θα έφευγαν εκτός Ελλάδος εξαιτίας ενός ελκυστικού πακέτου αμοιβών και παροχών. Η απόκτηση πολυεθνικής εμπειρίας είναι ο τρίτος σημαντικότερος λόγος για τη μετάβαση στο εξωτερικό (Πίνακας 2).

«Μια θέση στο εξωτερικό θα είναι μεγάλη ευκαιρία, τόσο για την εξέλιξη της καριέρας μου όσο και για την ανάπτυξη της προσωπικότητας μου» απάντησε μια γυναίκα συμπληρώνοντας μάλιστα χαρακτηριστικά:«η επαφή με διαφορετικές κουλτούρες και λαούς σε κάνει πιο ανοιχτόμυαλη».

Όπως είναι αναμενόμενο, οι γυναίκες που είναι περισσότερο πρόθυμες να μπουν στη διαδικασία της διεθνούς καριέρας είναι, κατά κύριο λόγο, ανύπαντρες και ηλικίας 31 – 40 ετών. Πιο συγκεκριμένα, μόνο μια στις τρεις γυναίκες που δέχονται να αναλάβουν θέση στο εξωτερικό έχουν παιδιά, ενώ αντίθετα δύο στις τρεις από όσες απαντούν αρνητικά έχουν. Ίσως, όμως είναι λάθος να συνδέουμε απευθείας τα παιδιά με την άρνηση εκπατρισμού αφού η ύπαρξη παιδιών σε μεγάλο βαθμό είναι απλώς αντανάκλαση της μεγαλύτερης ηλικίας και ωριμότητας στην καριέρα.

Ποια είναι τα στοιχεία που κρίνονται απαραίτητα για να στεφθεί με επιτυχία η διαδικασία του εκπατρισμού; Σύμφωνα με τις εκπροσώπους του «ασθενούς φύλου» που συμμετείχαν στην έρευνα, οι τρεις βασικότεροι παράγοντες είναι η ηγετική ικανότητα, η καλή προετοιμασία – υποστήριξη από το management της επιχείρησης και η συμπαράσταση από την οικογένεια και το σύντροφό τους.

Οι ίδιες οι γυναίκες πιστεύουν ότι διαθέτουν ορισμένα χαρακτηριστικά, τα οποία τις θέτουν σε προνομιακή θέση για την επιτυχή πραγμάτωση αποστολών στο εξωτερικό, σε σχέση με τους άνδρες συναδέλφους τους. Οι ιδιότητες που τις κάνουν αποτελεσματικότερες, όπως πιστεύουν οι ίδιες, είναι: η μεγαλύτερη ευελιξία και προσαρμοστικότητα, το πιο ανοικτό μυαλό και η μεγαλύτερη ικανότητα για επικοινωνία και δημιουργία συναινετικού κλίματος. Οι παράγοντες αυτοί αξιολογήθηκαν με 6.29, 5.84 και 5.54 αντίστοιχα με υψηλότερο το 8.

Γιατί αρνούνται;
Αν και είναι ευχάριστο το γεγονός ότι σχεδόν επτά στις δέκα μάνατζερ θα συμμετείχαν σε μια αποστολή εκτός Ελλάδος κάποιες αρνούνται. Οι σημαντικότεροι παράγοντες για την άρνηση αυτή είναι η έλλειψη υποστήριξης από το σύντροφό τους, η νοσταλγία για την οικογένεια και τους φίλους που θα μείνουν πίσω, η έλλειψη υποστήριξης των μελών της οικογένειας τους αλλά και η ανησυχία για τον επαναπατρισμό. Οι λόγοι είναι, δηλαδή, περισσότερο ψυχολογικοί και λιγότερο πρακτικοί.
Τα συχνά ταξίδια που συνδέονται άμεσα με τη διεθνή καριέρα δε φαίνεται να συνιστούν στοιχείο αποτρεπτικό για τη μετάβαση στο εξωτερικό, αφού εμφανίζονται ως αντικίνητρο μόνο για μία στις τρεις Ελληνίδες. Αντιθέτως, αποτέλεσαν κίνητρο για τουλάχιστον μια στις τέσσερις που επιθυμούν μια θέση στο εξωτερικό.