Το σημαντικότερο και συγκριτικό πλεονέκτημα για ένα αξιόλογο στέλεχος της αγοράς είναι η επαφή του με τις νέες τάσεις του χώρου, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. Μέσα σε όλες τις τάσεις που κερδίζουν όλο και περισσότερο έδαφος στον επιχειρηματικό κόσμο, είναι και η έννοια του mentoring.

Αρχαίο ή μη, προερχόμενο από τον Οδυσσέα ή όχι, το mentoring αποτελεί πλέον ένα δυνατό χαρτί στα χέρια του τμήματος Ανθρωπίνου Δυναμικού. Αν αξιοποιηθεί, μπορεί να προσφέρει πολλά και σε πολλούς τομείς μιας εταιρείας, από την μικρότερη Ελληνική εταιρεία έως και την μεγαλύτερη πολυεθνική. Αξιοποιώντας το στο κομμάτι του recruiting, της εκπαίδευσης ή του outplacement, το mentoring είναι ένας τρόπος να στηρίξουμε και να αναπτύξουμε τους εργαζομένους. Έχουμε την ευκαιρία να εκπαιδεύσουμε, να επικοινωνήσουμε μαζί τους και να δημιουργήσουμε έναν θεσμό που μόνο θετικά έχει να προσφέρει στο εργασιακό περιβάλλον του κάθε οργανισμού.

Στα πλαίσια διπλωματικής εργασίας του Μεταπτυχιακού προγράμματος Διοίκησης Ανθρωπίνων Πόρων του ΟΠΑ, μελετήσαμε την αξία του mentoring και την σύνδεσή του με το Θετικό Ψυχολογικό Κεφάλαιο αξιοποιώντας την πλατφόρμα του Job-Pairs, η οποία φέρνει σε επαφή αποφοίτους ΑΕΙ/ΤΕΙ με αξιόλογα στελέχη του επιχειρηματικού κόσμου. Στόχος της είναι η ομαλότερη είσοδος των πρώτων στην αγορά εργασίας. Αποτελεί την πρώτη οργανωμένη δομή mentoring στην χώρα μας, και για το λόγο αυτό ήταν ένα πρόσφορο έδαφος μελέτης του θεσμού αυτού.

Αυτό που μελετήσαμε ουσιαστικά, είναι το πώς οι άνθρωποι αξιοποιούν το mentoring ανάλογα με το Θετικό Ψυχολογικό Κεφάλαιο, και πως αυτό τους οδηγεί επιτυχημένα στην αγορά εργασίας. Τα αποτελέσματα τα οποία προέκυψαν είναι εξαιρετικά χρήσιμα και σημαντικά για εμάς ώστε να μπορέσουμε να αξιολογήσουμε τη χρησιμότητα του θεσμού του mentoring. Μας ενδιαφέρει να εξετάσουμε πως η προσωπικότητα του κάθε ατόμου επηρεάζει τη διάδραση του ζευγαριού που δημιουργείται στα πλαίσια του. Ο καλύτερος τρόπος για να πείσουμε για την αξία του mentoring είναι να παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της έρευνας, αναλύοντας τα αποτελέσματα του mentoring και ποιοι παράγοντες επηρεάζουν την ποιότητα της διάδρασης.

Οι δύο διαστάσεις του mentoring
Σύμφωνα με την βιβλιογραφία, η διαδικασία του mentoring μπορεί να πάρει δύο κατευθύνσεις. Είτε αυτήν της ανάπτυξης καριέρας είτε της ψυχοκοινωνικής. Στην πρώτη περίπτωση στόχος της διάδρασης είναι η συμβουλευτική καριέρας, οι οδηγίες προς επίτευξη στόχων, η προαγωγή κ.λπ. Από την άλλη πλευρά, στην ψυχοκοινωνική διάσταση δίνεται περισσότερο βαρύτητα στην ψυχολογική υποστήριξη του mentee, στην ανάπτυξη του networking και στην αναγνώριση προτύπων. Ταυτόχρονα, η έναρξη μίας τέτοιας σχέσης mentoring μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε επίσημα είτε ανεπίσημα. Επίσημα θεωρείται μία διαδικασία όπως αυτή του Job-Pairs. Το ζευγάρι ορίζεται μέσω μίας συγκεκριμένης διαδικασίας και υπάρχουν χρονικά ορισμένα περιθώρια περάτωσης. Ανεπίσημα από την άλλη πλευρά, είναι η σχέση που όλοι μας έχουμε αναπτύξει ή θα αναπτύξουμε στο μέλλον με κάποιο άτομο πιο έμπειρο από εμάς, το οποίο θα μας δίνει συμβουλές και κατευθύνσεις για την επίτευξη των στόχων μας. Το Θετικό Ψυχολογικό Κεφάλαιο τώρα, αποτελείται από έννοιες όπως η ελπίδα, η αισιοδοξία, η ανθεκτικότητα και η αυτεπάρκεια.

Συνεργασία
Αναλύοντας τα αποτελέσματα της έρευνας στα πλαίσια του Job-Pairs, προκύπτουν κάποια εξαιρετικά συμπεράσματα για την αξία του mentoring και το πως αυτό μπορεί να καταστεί επιτυχημένο. Αρχικά, φαίνεται πως τις περισσότερες φορές τα ζευγάρια κατά τη διάρκεια της συνεργασίας τους δεν επιλέγουν μία από τις δύο διαδικασίες mentoring, ούτε αποκλειστικά την ανάπτυξη καριέρας ούτε αποκλειστικά την ψυχοκοινωνική. Το υβρίδιο που προκύπτει από αυτές τις δύο διαδικασίες φαίνεται να είναι πολύ πιο χρήσιμο στους mentees. Αυτό είναι λογικό, καθώς αναζητώντας κάποιος εργασία δεν χρειάζεται στήριξη μόνο στη διαδικασία της αναζήτησης και τη βελτιστοποίηση αυτής, αλλά κυρίως ψυχολογική υποστήριξη και αναπτέρωση του ηθικού.

Σκοπός είναι να συνεχίσει την προσπάθεια παρά τις αντίξοες συνθήκες. Παρόλα αυτά, φαίνεται η επίσημη διαδικασία να έχει πιο ξεκάθαρα και άμεσα αποτελέσματα από την ανεπίσημη διαδικασία mentoring, καθώς υπάρχουν προκαθορισμένοι στόχοι, χρονοδιάγραμμα και συνεχής έλεγχος των διαδικασιών. Η δημιουργία μιας μακροπρόθεσμης σχέσης ωστόσο, είναι πιο πιθανό να αναπτυχθεί μέσω της ανεπίσημης διαδικασίας mentoring, γιατί η επιλογή του συνεργάτη mentor/mentee γίνεται με προσωπική βούληση.

Ένα εξίσου σημαντικό αποτέλεσμα της έρευνας είναι πως η μάθηση που θεωρούν ότι λαμβάνουν και τα δύο μέρη, φαίνεται να έχει θετική συσχέτιση. Δηλαδή, όσο θεωρεί ο mentee ότι μαθαίνει μέσω της διαδικασίας, άλλο τόσο θεωρεί ο μέντορας ότι μαθαίνει και αυτός. Είτε αυτό αφορά μία νέα οπτική, είτε μία εικόνα για το πώς σκέφτεται η νέα γενιά, είτε το πως μπορεί ο μέντορας να προσεγγίσει καλύτερα τη δική του ομάδα και τους δικούς του συνεργάτες. Αυτή η σχέση μάθησης, φαίνεται να επηρεάζεται από τη διαδικασία mentoring που έχει ακολουθήσει το ζευγάρι. Η ανάπτυξη καριέρας ως διαδικασία βοηθάει και τις δύο πλευρές να εξελιχθούν και να μάθουν.

Ποιότητα του mentoring
Είναι επίσης χρήσιμο, να δούμε πώς ο mentee θεωρεί ότι λαμβάνει ποιοτικό mentoring και ποιοι είναι αυτοί οι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν την ποιότητα. Φαίνεται λοιπόν, ότι η ποιότητα του mentoring εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη μάθηση την οποία λαμβάνει ο mentee. Εάν νιώθει ότι λαμβάνει γνώση, θεωρεί ποιοτική και την σχέση του με τον μέντορά του. Θεωρώντας όμως την σχέση αμφίδρομη, θα μπορούσαμε να υποστηρίξουμε ότι, εφόσον ο mentee θεωρεί εξαρχής ότι η ποιότητα του mentoring είναι υψηλή, θα φανεί πιο δεκτικός στην μάθηση.

Πώς μπορούν όμως όλα τα παραπάνω να αξιοποιηθούν από ένα τμήμα HR και κυρίως τι έχει να κερδίσει από το mentoring; Ας αναγάγουμε το Job-Pairs σε μία μικρή, μεγάλη ή πολυεθνική εταιρεία. Το mentoring δίνει τη δυνατότητα στα πιο junior άτομα της εταιρείας ή στα άτομα τα οποία μόλις προστέθηκαν στο ανθρώπινο δυναμικό σας, να προσαρμοστούν γρηγορότερα, να αποκτήσουν έναν σύμμαχο, ένα role model και μία εικόνα οικειότητας για τον οργανισμό. Η μάθηση θα διαχέεται, ενώ η επικοινωνία μεταξύ των τμημάτων θα βελτιωθεί δημιουργώντας ροή mentees/mentors από τμήμα σε τμήμα. Και όλα τα παραπάνω, με ελάχιστο κόστος, εάν θεωρήσουμε κόστος τις ελάχιστες «χαμένες» εργατοώρες ανά εβδομάδα σε σύγκριση με το κέρδος της ανάπτυξης μίας νέας κουλτούρας.

Μία σύνοψη όλων των παραπάνω είναι το ποσοστό των mentees που κατάφεραν κατά τη διάρκεια ή με την ολοκλήρωση των συναντήσεών τους με τον μέντορα να βρουν εργασία στο αντικείμενό τους. Η σύνοψη αυτή μας επιτρέπει να αξιολογήσουμε τα αποτελέσματα του mentoring στα πλαίσια του Job-Pairs. Το ποσοστό αυτό, λοιπόν, φτάνει σχεδόν το 60% του δείγματος των mentees. Επομένως, είτε εθελοντικά στα πλαίσια του Job-Pairs, είτε ενδοεταιρικά, το mentoring αποτελεί ένα πολλά υποσχόμενο εργαλείο προσφοράς αλλά και ανάπτυξης με μικρό, αν όχι ελάχιστο κόστος.