Καθώς οι αναδιαρθρωτικές αλλαγές που προέκυψαν τα τελευταία χρόνια συνεχίζουν να δημιουργούν νέες προκλήσεις και κινδύνους ως προς την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων, η οικοδόμηση μίας θετικής κουλτούρας ΥΑΕ είναι ζωτικής σημασίας. Ποιος είναι ο ρόλος της, πώς μπορεί να διαμορφωθεί από τους οργανισμούς και πόσο αναγκαία είναι η εμπέδωσή της, τόσο από τους εργοδότες, όσο και από τους εργαζόμενους;

Σήμερα, ο όρος «θετική κουλτούρα ΥΑΕ» μοιάζει να είναι πιο επίκαιρος από ποτέ, καθώς η πανδημική κρίση και οι αλλαγές που αυτή επέφερε στο εργασιακό τοπίο απέδειξαν περίτρανα πως η ύπαρξή της είναι καθοριστικής σημασίας για την προστασία του εργασιακού περιβάλλοντος αλλά και για τη βιωσιμότητα κάθε οργανισμού.
Μπορεί τα παραπάνω να ώθησαν τις εταιρείες να επενδύσουν σημαντικά στις στρατηγικές ΥΑΕ, βάζοντας ψηλά στη λίστα και τα θέματα ψυχικής υγείας του ανθρώπινου δυναμικού τους, παρόλα αυτά, ο αριθμός των εργατικών ατυχημάτων αλλά και των προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την εργασία, παραμένει υψηλός και επομένως υπάρχουν ακόμα πολλά που οφείλουν να κάνουν οι οργανισμοί για να πετύχουν τον στόχο τους.

Ενδεικτικά είναι, άλλωστε, τα τελευταία στατιστικά στοιχεία της Eurostat, σύμφωνα με τα οποία οι Ευρωπαίοι εργαζόμενοι έχουν βιώσει πάνω από 3,4 εκατ. τραυματισμούς στον εργασιακό τους χώρο. Από την άλλη πλευρά, η έρευνα Workplace Health Report 2022, της Champion Health στο Ην. Βασίλειο δείχνει ότι ένα μεγάλο ποσοστό εργαζομένων πλήττεται από ψυχικά νοσήματα, με το 52% να υποστηρίζει ότι παρουσιάζει συμπτώματα κατάθλιψης, ενώ το 60% να νιώθει αγχωμένο. Μάλιστα, τα ποσοστά άγχους είναι υψηλότερα στις γυναίκες (62% των γυναικών έναντι 37% των ανδρών). Ταυτόχρονα, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες δηλώνουν ότι αισθάνονται «κουρασμένοι» ενώ το 53% αναφέρει ότι η κούραση επηρεάζει την παραγωγικότητά του.

Η θετική κουλτούρα ΥΑΕ δεν αναφέρεται μόνο στις συγκεκριμένες πολιτικές και το πρόγραμμα ασφάλειας που υιοθετεί κάθε εταιρεία. Αντίθετα, περικλείει τις νοοτροπίες, τις στάσεις και τις συμπεριφορές τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών, απέναντι στην ασφάλεια και την υγεία στον χώρο εργασίας.
Όπως, άλλωστε, τονίζει και η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, μία ισχυρή, θετική κουλτούρα ΥΕΑ, που συνδιαμορφώνεται από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, μπορεί να οδηγήσει στην εξεύρεση κατάλληλων, αποτελεσματικών και βιώσιμων λύσεων. Αυτό περιλαμβάνει ουσιαστική συμμετοχή των κυβερνήσεων, των εργοδοτών, των εργαζομένων και των φορέων δημόσιας υγείας, σε εθνικό αλλά και επιχειρησιακό επίπεδο και απαιτεί ανοιχτή επικοινωνία και διάλογο, που βασίζεται στην εμπιστοσύνη και τον αμοιβαίο σεβασμό.

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΥΑΕ
Τι είναι, όμως, στην πραγματικότητα η κουλτούρα υγείας και ασφάλειας και σε ποιες αξίες βασίζεται; Όπως σημειώνεται στην έκθεση World day for Health and Safety at work 2022, με θέμα «Enhancing social dialogue towards a culture of safety and health», που συνέταξε η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας, μία θετική κουλτούρα ΥΑΕ είναι εκείνη στην οποία τα στελέχη της διοίκησης και οι εργαζόμενοι σέβονται, εκτιμούν και υπολογίζουν το δικαίωμα όλων σε ένα ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον και συμμετέχουν ενεργά, από κοινού, προς αυτή την κατεύθυνση. Βασίζεται, δε, στην ανοικτή επικοινωνία και τον διάλογο μεταξύ εργαζομένων και εργοδοτών, προάγοντας τη δυνατότητα του ανθρώπινου δυναμικού να μοιράζεται ανοιχτά τις σκέψεις και τις ανησυχίες του, σε θέματα που αφορούν στην υγεία και την ασφάλεια στην εργασία του.

Εύλογα, για τη (συν)δημιουργία θετικής κουλτούρας ΥΑΕ είναι απαραίτητη -πρωτίστως- η δέσμευση από τους εργοδότες και τα διοικητικά στελέχη κάθε οργανισμού. Στην πραγματικότητα, ο τρόπος με τον οποίο οι ίδιοι αντιλαμβάνονται τις έννοιες της ασφάλειας και της υγείας στο εργασιακό περιβάλλον και δρουν με βάση αυτόν, αποτελεί τη βάση για τη συμπεριφορά των εργαζομένων και, συνεπώς, για τις επιδόσεις της επιχείρησης σε θέματα ΥΑΕ. Η ηγεσία οφείλει να θέτει την ασφάλεια ως προτεραιότητα για τη διατήρηση ενός υγιούς και ασφαλούς εργασιακού περιβάλλοντος και να αναγνωρίζει την αναγκαιότητα παροχής ενός διαχρονικού συστήματος υποστήριξης του ανθρώπινου δυναμικού.

ΟΙ ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ
Η εμφάνιση του κορονοϊού κατέστησε το θέμα της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία πρώτη προτεραιότητα για το σύνολο των οργανισμών, τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, αναγκάζοντάς τους να λάβουν άμεσα μέτρα. «Στην πρωτόγνωρη κατάσταση που δημιούργησε η πανδημία, οι επιχειρήσεις προσπάθησαν να προσαρμοστούν στα νέα δεδομένα, λαμβάνοντας υπόψη τις συστάσεις της Πολιτείας και τις προτάσεις του δικτύου Συμβούλων Τεχνικών Ασφάλειας και Ιατρών Εργασίας», επιβεβαιώνει ο Ηλίας Σπηλιόπουλος, Διευθυντής Ανάπτυξης Δικτύου Τεχνικών Ασφαλείας και Ιατρών Εργασίας, Ergonomia.

Με την πανδημία να αναδεικνύει την υγεία των εργαζομένων σε απόλυτο πρωταγωνιστή, η ευθυγράμμιση των αναγκών του ανθρώπινου δυναμικού σε θέματα ασφάλειας με τη στρατηγική των επιχειρήσεων, αποτέλεσε το μεγάλο «στοίχημα». «Τα τελευταία δύο χρόνια, η πανδημία έφερε ριζικές αλλαγές στις συνθήκες εργασίας όλων, φέρνοντας στο προσκήνιο την υγεία και ασφάλεια στον χώρο εργασίας. Η συμμόρφωση σε νέους κανόνες και πρακτικές ήταν μία διαρκής πρόκληση, αφού η νομοθεσία αλλά και τα μέτρα προστασίας συνεχώς μεταβάλλονταν. Αυτό το κλίμα αστάθειας συνέβαλε μαζί με την ίδια την κρίση σε μία αίσθηση αυξημένης επικινδυνότητας και ανασφάλειας, την οποία οι εργαζόμενοι καλούνταν να διαχειριστούν σε καθημερινή βάση.

Βέβαια, ίσως η σημαντικότερη πρόκληση της τελευταίας διετίας ήταν η αλλαγή στο μοντέλο εργασίας, από τον χώρο εργασίας της επιχείρησης στο σπίτι, με ένα νέο υβριδικό μοντέλο τηλεργασίας να φαίνεται ότι έχει έρθει για να μείνει και να υιοθετηθεί σε πολλούς οργανισμούς και επιχειρήσεις», τονίζει, από την πλευρά του, ο Δρ Κυριάκος Κοκλώνης, PhD, Head of Quality and Research, Biosafety S.A. Έτσι, η πλειοψηφία των επιχειρήσεων στόχευσε στη συνεχή επένδυση στον τομέα υγείας και ασφάλειας, την παροχή υποστηρικτικών μέσων στο ανθρώπινο δυναμικό αλλά και στην ενθάρρυνση των εργαζομένων να χρησιμοποιούν αυτές τις διαθέσιμες πηγές υποστήριξης. Όλες οι παραπάνω πολιτικές είχαν στόχο να διασφαλίζουν την ασφάλεια, την υγεία και την ευημερία των εργαζομένων, αλλά και την επιχειρησιακή βιωσιμότητα. Όπως υποστηρίζει, άλλωστε, και ο Νικόλαος Καρανίκας, Διευθυντής Τεχνικών Έργων, ErgoProlipsis: «Σε ό,τι αφορά στην Υ&Α των εργαζόμενων, ημίμετρα και μεσοβέζικες λύσεις δεν χωρούν».

Κατά πόσο, όμως, αυτά τα μέτρα ήταν επαρκή; «Αν και, εκ των υστέρων, πάντοτε εντοπίζονται κενά και ελλείψεις, γρήγορα, συντάχθηκαν συγκεκριμένες οδηγίες για τους χώρους εργασίας και την τηλεργασία», τονίζει ο Η. Σπηλιόπουλος. Παράλληλα, ο ίδιος κάνει λόγο για ορισμένα επιπλέον μέτρα που συνέβαλλαν σε αυτήν την κατεύθυνση, αναφερόμενος στην ειδική τηλεφωνική γραμμή που προσφέρθηκε στους εργαζόμενους για να ενημερώνονται απ’ ευθείας από ιατρούς, καθώς και στους καταξιωμένους λοιμωξιολόγους που απαντούσαν στις ανησυχίες εργαζομένων μέσω Webinars. Τέλος, αναφέρει πως ιδιαίτερα χρήσιμη αποδείχθηκε η αποστολή ειδικής ενημέρωσης κάθε Σαββατοκύριακο, ώστε οι επιχειρήσεις και το δίκτυο ΤΑ-ΙΕ να γνωρίζουν από τη Δευτέρα το πρωί τα μέτρα προφύλαξης εργαζομένων και κοινού, που θέσπιζε κάθε φορά η Πολιτεία.

Από την πλευρά του, ο Ν. Καρανίκας, εστιάζει σε ένα εξίσου σημαντικό ζήτημα. «Σίγουρα, το κομβικό ζητούμενο τα τελευταία δύο χρόνια είναι η προστασία των εργαζομένων και του κοινωνικού συνόλου από τον κορονοϊό. Ωστόσο, η πανδημία ανέδειξε και άλλες πτυχές της υγείας των εργαζομένων, όπως η προάσπιση και ενίσχυση της ψυχικής υγείας, που ήταν -μπορούμε να πούμε- σε δεύτερο πλάνο έως τώρα». Τι σημαίνει αυτό πρακτικά; Πλέον, βασικό ζητούμενο για τους οργανισμούς αποτελεί το wellbeing του ανθρώπινου δυναμικού τους και, επομένως, πρωταρχική πρόκλησή τους είναι η ολιστική αντιμετώπιση των θεμάτων ΥΑΕ. «Η νέα τάση είναι οι εταιρείες να επικεντρώνονται σε δράσεις και πρωτοβουλίες που στόχο έχουν να αναδείξουν την προτεραιότητα της συνολικής ευημερίας των ανθρώπων τους, με την ψυχική τους υγεία να κατέχει πλέον πολύ σημαντικό ρόλο», καταλήγει ο Ν. Καρανίκας.

ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΟΝΤΑΣ ΘΕΤΙΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ ΥΑΕ
Οι νέες συνθήκες που δημιουργήθηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημικής κρίσης και διατηρήθηκαν και στη σημερινή, post covid εποχή, επιβάλλουν στους οργανισμούς την επένδυση στην υγεία και την ασφάλεια στον εργασιακό χώρο, αλλά και τη μεγαλύτερη προσοχή τους σε ό,τι αφορά στην ψυχική υγεία του ανθρώπινου δυναμικού. Σε αυτό το πλαίσιο, η διασφάλιση μίας θετικής κουλτούρας ασφάλειας είναι κρίσιμη, ώστε η συνολική προσπάθεια των οργανισμών να έχει πραγματικό αντίκρισμα. Όπως εξηγεί και ο Γιώργος Λαμπρινός, CEO, GEP Group: «Η διαμόρφωση και διατήρηση μίας θετικής κουλτούρας Υγείας και Ασφάλειας αποτελεί διαχρονικά μία σημαντική πρόκληση για κάθε οργανισμό, καθώς είναι συνυφασμένη με τη συνολική του κουλτούρα». Σε παρόμοιο πλαίσιο, ο Ηλίας Μπανούτσος, Ιδρυτής & CEO, Ergonomia, εξηγεί πως «Η πανδημία αποτέλεσε την αφορμή να αντιληφθούμε τις μεγάλες αλλαγές που συντελούνται, λόγω εκθετικής τεχνολογικής εξέλιξης, κλιματικής αλλαγής αλλά και πρόσφατα, γεωπολιτικών κρίσεων. Για να αντέξει μια επιχείρηση τις μεγάλες ‘‘αναταράξεις’’ που έρχονται, χρειάζονται στέρεες εργασιακές σχέσεις, προϋπόθεση των οποίων είναι η οικοδόμηση θετικής κουλτούρας».

Με ποιους, όμως, τρόπους μπορεί μία εταιρεία να οικοδομήσει μία θετική κουλτούρα ΥΕΑ; «Τα βήματα που πρέπει να ακολουθήσουμε είναι εκείνα που αποφασίζονται για κάθε ζήτημα στρατηγικής σημασίας, δηλαδή: στοχοθεσία, συγκεκριμένο πρόγραμμα βελτίωσης των συνθηκών ΥΑΕ, δέσμευση των απαιτούμενων πόρων, επιλογή μετρήσιμων δεικτών, παρακολούθηση της προόδου και αναπροσαρμογή των στόχων όποτε αυτό κριθεί αναγκαίο», υποστηρίζει ο Η. Μπανούτσος. Επιπλέον, εξηγεί πως μέσω των ενοποιημένων συστημάτων διαχείρισης, εταιρικών δεδομένων και δεικτών, η ΥΑΕ πρέπει να εντάσσεται στην καθημερινή θεματολογία, με την συμμετοχή όλων των στελεχών και των εργαζομένων.

Από την πλευρά του, ο Γ. Λαμπρινός αναφέρει πως οι οργανισμοί έχουν στη διάθεσή τους πληθώρα μεθόδων για τη βελτίωση της κουλτούρας ασφάλειας στον χώρο εργασίας. «Οι μέθοδοι αυτοί έχουν ως κύριο στόχο την εξάλειψη ανασταλτικών τρόπων σκέψης και αναχρονιστικών αντιλήψεων που εμποδίζουν την καλλιέργεια ατομικής και συνακόλουθα συλλογικής δέσμευσης για την ασφάλεια» τονίζει ο CEO της GEP Group. «H ανάπτυξη συστημάτων διαχείρισης Υγείας και Ασφάλειας, η εκπόνηση διαδικασιών, η οργάνωση και παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των προγραμμάτων εκπαίδευσης, η συμμόρφωση εξοπλισμού και εγκαταστάσεων με τεχνικά πρότυπα και προδιαγραφές, η επιβράβευση αναφορών και προτάσεων βελτιωτικών ενεργειών, ο καθορισμός και παρακολούθηση προληπτικών και όχι διορθωτικών δεικτών απόδοσης, αποτελούν μεθόδους στη φαρέτρα κάθε οργανισμού» επεξηγεί ο ίδιος.

Αναφερόμενος στο ίδιο θέμα, ο Ν. Καρανίκας, σημειώνει πως «μελετώντας κάποιος το σύνολο των επιχειρήσεων στη χώρα μας, μπορεί να διαπιστώσει ότι η πλειοψηφία δεν πληροί τις κατάλληλες προϋποθέσεις για την προάσπιση της Υγείας και Ασφάλειας στην εργασία. Σκοπός είναι χιλιάδες επιχειρήσεις να ενσωματώσουν στο λειτουργικό τους μοντέλο νέες πρακτικές που θα δίνουν έμφαση στην πρόληψη και θα θέτουν την υγεία και ασφάλεια του ανθρώπινου δυναμικού πάνω από όλα». Μάλιστα, σύμφωνα με τον Διευθυντή Τεχνικών Έργων της ErgoProlipsis: «Για να επιτευχθεί αυτό θα πρέπει να υπάρξει άμεση, ριζική αλλαγή της νοοτροπίας, καθώς και εφαρμογή της δια βίου εκπαίδευσης των στελεχών πάνω σε θέματα Υ&Α στην εργασία, ώστε να κατανοήσουν πρωτίστως τη σημασία και την υπεραξία της, τόσο για τους εργαζόμενους όσο και για την ίδια την επιχείρηση».

Ποιες είναι, όμως, οι βέλτιστες πρακτικές υγείας & ασφάλειας στην εργασία; Ο Δρ Κ. Κοκλώνης αναφέρει πως οι πρακτικές που έχουν στη διάθεσή τους οι εταιρείες, μπορούν να συνοψιστούν σε τρεις πυλώνες.
1. Ο πρώτος αφορά στην επικοινωνία & συμμετοχή των εργαζομένων, μέσα από τακτικές καμπάνιες και χρήση υλικού πέραν της έντυπης μορφής, την τακτική διοργάνωση συναντήσεων και την εκπαίδευση (θεωρητική και βιωματική/πρακτική).
2. Ο δεύτερος πυλώνας αφορά στην αναγνώριση πηγών κινδύνων και εκτίμηση επικινδυνότητας, τις ενέργειες λήψης μέτρων κατά των κινδύνων, όπως η σήμανση με χρήση οπτικοακουστικού υλικού, τον επαρκή συντονισμό και καταμερισμό ενεργειών και τη διενέργεια σχεδίου κρίσης/έκτακτης ανάγκης.
3. Τέλος, ο τρίτος πυλώνας περιλαμβάνει την αξιολόγηση των ληφθέντων μέτρων και της υφιστάμενης συμμόρφωσης, όπως και την επιβράβευση συμπεριφορών που προάγουν την ορθή διαχείριση θεμάτων υγείας & ασφάλειας στην εργασία.

ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ Η ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΟΥ ΑΝΘΡΩΠΙΝΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ
Η εκπαίδευση σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας Εργασίας είναι ζωτικής σημασίας για την αποφυγή εργατικών ατυχημάτων και χρόνιων ψυχικών και σωματικών νοσημάτων. Και αυτό γιατί, πέραν της πληροφόρησης για τις σωστές πρακτικές εργασίας που παρέχει, προτρέπει τους εργαζόμενους να υιοθετήσουν ασφαλείς συμπεριφορές στο εργασιακό περιβάλλον τους. «Η επαρκής και δια βίου κατάρτιση του ανθρώπινου δυναμικού μίας εταιρείας αποτελεί θεμέλιο λίθο στην αποτελεσματική εμπέδωση της κουλτούρας Υγείας & Ασφάλειας. Οι επιχειρήσεις που προσδοκούν να επιβιώσουν αλλά και να εξελιχθούν, οφείλουν να επενδύουν συνεχώς στην κατάρτιση των στελεχών τους. Όπως, άλλωστε, τονίζει ο Διευθυντής Τεχνικών Έργων της ErgoProlipsis, «ένα άρτια εκπαιδευμένο προσωπικό που αισθάνεται και είναι υγιές και ασφαλές, είναι το μεγαλύτερο και σημαντικότερο asset που μπορεί να έχει μία επιχείρηση» τονίζει ο Ν. Καρανίκας.

Οι εκπαιδεύσεις του ανθρώπινου δυναμικού, λοιπόν, αποτελούν το πρώτο βήμα στην ανάπτυξη κοινής αντίληψης μέσα στον οργανισμό, που στοχεύει στην επιτυχή διαχείριση της Υγείας και Ασφάλειας για την προστασία των εργαζομένων. «H οργάνωση και εφαρμογή προγράμματος εκπαίδευσης σε θέματα Υγείας και Ασφάλειας αποτελεί μία από τις πιο σημαντικές εκφάνσεις της δέσμευσης ενός οργανισμού, προκειμένου να διαμορφώσει μια θετική κουλτούρα Υγείας και Ασφάλειας», πιστοποιεί ο Γ. Λαμπρινός, ενώ τον σημαντικό ρόλο της εκπαίδευσης εξήρει και ο Γιώργος Μπανούτσος, Business Development & Training Manager, Ergonomia: «Η ανάπτυξη και η καλλιέργεια νοοτροπίας πρόληψης των κινδύνων στους χώρους εργασίας προϋποθέτει δράσεις ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και κυρίως εκπαίδευσης του ανθρώπινου δυναμικού. Αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο σε επίπεδο επιχείρησης».

Οι εκπαιδεύσεις που σχεδιάζονται σύμφωνα με τις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε εταιρείας και με βάση τη δραστηριότητά της, δίνουν όλα τα γνωστικά εφόδια στους εργαζόμενους, προκειμένου να έχουν την κατάλληλη αντίδραση σε κάθε περίσταση και να εφαρμόσουν αυθόρμητα την ενδεδειγμένη διαδικασία που διδάχθηκαν. «Ένα αποτελεσματικό πρόγραμμα εκπαίδευσης, προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες ανάγκες κάθε ιεραρχικής βαθμίδας του προσωπικού ενός οργανισμού, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα εμπέδωσης θετικής κουλτούρας, καθώς συνδράμει στη συνειδητοποίηση του ρόλου του εκάστοτε εργαζόμενου και τη σύνδεσή του με το συλλογικό όραμα και σκοπό του οργανισμού», υποστηρίζει ο Γ. Λαμπρινός και συνεχίζει: «Επιπλέον, βοηθά τη διοίκηση ενός οργανισμού να συνειδητοποιήσει ότι αυτή καθορίζει την εγκαθίδρυση ασφαλούς κουλτούρας και την αναγνώριση της σημασίας της ΥΑΕ, μέσω των αποφάσεων που λαμβάνονται και τη συνεπή εφαρμογής τους». Παράλληλα, όπως εξηγεί ο CEO της GEP Group, καθιστά πιο δεκτική την υπόλοιπη στελέχωση του οργανισμού, μέσω της συνειδητοποίησης των κινδύνων και την αναγκαιότητα συνεχούς τήρησης των κανόνων που έχουν θεσπιστεί.

Από την πλευρά του, ο Γ. Μπανούτσος, αναφέρει: «Απαιτείται η ενσωμάτωση των βασικών αρχών της ΥΑΕ σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης: στην αρχική επαγγελματική κατάρτιση, στη μαθητεία και στη δια βίου μάθηση. Χρειάζονται δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης εκπαιδευτικών και μαθητών στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Για την εξασφάλιση της ποιότητας απαιτείται πιστοποιημένη εκπαίδευση ΥΑΕ, τόσο για εργαζόμενους όσο και για Τεχνικούς και Συντονιστές Ασφάλειας». Τέλος, ο Business Development & Training Manager της Ergonomia έκανε ειδική αναφορά στην ανάγκη αξιοποίησης στην εκπαίδευση των δυνατοτήτων της νέας τεχνολογίας, όπως η ασύγχρονη εκπαίδευση (e-learning), η σύγχρονη (webinars) και η εικονική πραγματικότητα (virtual reality).

ΟΙ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΙ ΣΥΜΜΑΧΟΙ
«Μπορεί η ιδέα αλλαγής κουλτούρας να μοιάζει ανέφικτη εξαιτίας όλων των εδραιωμένων μοτίβων που προϋπάρχουν στον χώρο εργασίας, η διατήρηση όμως λανθασμένων πρακτικών και συνηθειών στον τομέα της υγείας και ασφάλειας μπορεί να έχει καταστροφικές συνέπειες, όπως ατυχήματα, τραυματισμούς, ασθένειες, ακόμη και απώλεια ζωής», υποστηρίζει ο Δρ Κ. Κοκλώνης.
Αναμφισβήτητα, λοιπόν, η υγεία και ασφάλεια στην εργασία αποτελεί μία πολύπλευρη πρόκληση για τις επιχειρήσεις, οι οποίες καλούνται να προστατεύσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο το ανθρώπινο δυναμικό τους. Για τη διαμόρφωση θετικής κουλτούρας ΥΑΕ, οι οργανισμοί, εκτός από τις δικές τους ενέργειες, συχνά απευθύνονται και σε εξειδικευμένους εξωτερικούς «συμμάχους», οι οποίοι συμβάλλουν προς αυτή την κατεύθυνση. Όπως τονίζει ο Κ. Κοκλώνης «Είναι επιτακτική η ανάγκη να ενισχυθεί η αλλαγή προς μια θετική κουλτούρα υγείας & ασφάλειας. Μια αλλαγή, όμως, που φτάνει στην εμπέδωση από τους εργαζόμενους, πέρα από θεωρητικά σχήματα, η οποία πραγματοποιείται μέσα από ένα σύνολο δράσεων της επιχείρησης σε συνεργασία με εξειδικευμένες εταιρείες συμβούλους Υγείας & Ασφάλειας».

Αυτό ισχύει ιδιαίτερα σε θέματα ψυχικής υγείας, όπου η συμβολή εξειδικευμένων συνεργατών που έχουν την επιστημονική κατάρτιση και τις κατάλληλες γνώσεις για τη διαχείριση και την αντιμετώπιση των θεμάτων ψυχικής υγείας, ευεξίας και στρες που επηρεάζουν την ασφάλεια στον εργασιακό χώρο, είναι (σχεδόν) επιβεβλημένη. Όπως, άλλωστε, τονίζει ο Γ. Λαμπρινός «Ο ρόλος ενός εξειδικευμένου συνεργάτη στη διαμόρφωση θετικής κουλτούρας ΥΑΕ είναι καταλυτικός».
O ξεκάθαρος προσδιορισμός των αναγκών και η κατανόηση των προσδοκιών από τον εξωτερικό συνεργάτη είναι το πρώτο βήμα, προκειμένου η εταιρεία να δεχθεί την απαιτούμενη υποστήριξη.

Οι έμπειροι και πιστοποιημένοι συνεργάτες χρησιμοποιούν σύγχρονες μεθόδους και μπορούν να βοηθήσουν κάθε οργανισμό να επισημάνει τις ακριβείς ανάγκες για την εκπαίδευση του προσωπικού του πάνω σε ζωτικής σημασίας θέματα. «Κάθε οργανισμός έχει διαφορετικά εγγενή χαρακτηριστικά που καθιστούν αναλόγως αναγκαία και τη διαφορετική προσέγγιση διαμόρφωσης θετικής κουλτούρας ΥΑΕ. Ο εξειδικευμένος και έμπειρος συνεργάτης μπορεί να βοηθήσει έναν οργανισμό να αναγνωρίσει το σημείο ωριμότητας της υφιστάμενης κουλτούρας ΥΑΕ, να βοηθήσει τον οργανισμό να αναγνωρίσει τις προτεραιότητες που θα χρειαστεί να τεθούν και να συνδράμει στο έργο που θα χρειαστεί να επιτελεστεί, τόσο σε τεχνικό όσο και σε διοικητικό επίπεδο» επισημαίνει ο CEO της GEP Group. «Αποτελεί, με τον τρόπο αυτόν, το όχημα του οργανισμού στο ταξίδι του μετασχηματισμού του, εκπληρώνοντας τη σοφή ρήση “Πες μου και θα το ξεχάσω. Δείξε μου και θα το θυμάμαι. Κάνε με να το ζήσω και θα το καταλάβω”», καταλήγει ο ίδιος.

Ως προς τα κριτήρια που πρέπει να εξετάζει μία εταιρεία πριν επιλέξει τον συνεργάτη που θα της παρέχει την εξωτερική βοήθεια, ενδεικτικά είναι αν αυτός διαθέτει τα απαιτούμενα στοιχεία που αποδεικνύουν τη σχετική κατάρτιση/γνώσεις που διαθέτει, όπως είναι τα επίσημα προσόντα, αν έχει πρακτική εμπειρία στον κλάδο δραστηριοποίησης της εταιρείας, κ.ά.
«Η καλλιέργεια μίας τέτοιας θετικής κουλτούρας Υγείας & Ασφάλειας είναι, λοιπόν, αναγκαία αλλά και εφικτή, όταν δεν μένει στη θεωρία, αλλά περνά στην πράξη μέσα, όμως, από ένα σύνολο δράσεων και δεσμεύσεων όλων, διοίκησης και προσωπικού», καταλήγει ο Κ. Κολώνης.

Η ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ
Ποια είναι η εικόνα στη χώρα μας, όσον αφορά στον αριθμό των εργατικών ατυχημάτων αλλά και των προβλημάτων υγείας που σχετίζονται με την εργασία; Αναλύοντας σε βάθος τα στοιχεία της Eurostat, η claims.co.uk κατέγραψε πως:
Η Ελλάδα βρίσκεται στην 28η θέση της ευρωπαϊκής κατάταξης σε σχέση με τον αριθμό των συνολικών τραυματισμών ανά 100.000 εργαζομένων, αριθμώντας 134 τραυματισμούς. Στην πρώτη θέση βρίσκεται η Πορτογαλία, με 2.848 τραυματισμούς ανά 100.000 εργαζόμενους.
Κατατάσσεται στην 11η θέση για τραυματισμούς που έχουν ως αποτέλεσμα τον ακρωτηριασμό (3 ανά 100.000).
Όσον αφορά στους επιφανειακούς τραυματισμούς στους χώρους εργασίας (51 ανά 100.000), η Ελλάδα κατατάσσεται στην 26η θέση.
Για τους τραυματισμούς που αφορούν σε κατάγματα στον χώρο εργασίας (43 ανά 100.000), καταλαμβάνει την 24η θέση.

ΕΙΠΑΝ ΣΤΟ WORKFORCE
Η 28η Απριλίου έχει καθιερωθεί από τα Ηνωμένα Έθνη (ΟΗΕ) ως «Παγκόσμια Ημέρα για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία». Σε αυτό το πλαίσιο, όπως κάθε χρόνο, το Workforce «φιλοξένησε» ειδικό αφιέρωμα την ημέρα εκείνη, όπου στελέχη και επαγγελματίες του κλάδου μίλησαν για το θέμα της Υγείας και Ασφάλειας στην εργασία.
«Με την Υγεία και την Ασφάλεια ως σταθερή προτεραιότητά μας, επιδίωξή μας είναι να εφαρμόζουμε πρακτικές που αφενός θα εγγυόνται την ασφάλεια των ανθρώπων μας και αφετέρου θα ενισχύουν ακόμα περισσότερο την κουλτούρα μηδενικών ατυχημάτων στους χώρους εργασίας. Η Υγεία και η Ασφάλεια πρέπει να αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της φιλοσοφίας και στρατηγικής των εταιρειών και βέβαια έναν από τους σημαντικότερους τομείς ενεργοποίησής τους.»
Στράτος Γεωργόπουλος, Health & Safety Supervisor, Ολυμπιακή Ζυθοποιία

«Η σωστή πρακτική και συμμόρφωση με τους κανόνες Υγείας και Ασφάλειας είναι η συνθήκη που μας επιτρέπει να μπορούμε να γυρίσουμε σπίτι μας και να αγκαλιάσουμε την οικογένειά μας, όπως κάναμε και χθες. Δεν είναι απλά μια νομική υποχρέωση ή η εργασία ενός Τεχνικού Ασφαλείας, αλλά είναι μια ισχυρή δέσμευση όλων μας.»
Άλκης Διολίτσης, QHSE Engineer,
Θεοπούλα Πάνου, HR Business Partner, Hellenic Cables

ΤΑ ΟΦΕΛΗ ΤΗΣ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑΣ ΥΑΕ
Τα οικονομικά οφέλη της καλής διαχείρισης των πρακτικών ΥΑΕ για τις εταιρείες, μικρές και μεγάλες, είναι σημαντικά: Οι οργανισμοί με ισχυρή κουλτούρα ασφάλειας και υγείας είναι πιο επιτυχημένοι και πιο βιώσιμοι, υποστηρίζουν οι ειδικοί, ενώ, σύμφωνα με μελέτες, κάθε 1 ευρώ που επενδύεται στην ΥΕΑ αποφέρει κέρδος 2,2 ευρώ.
Φυσικά, τα οφέλη της δεν περιορίζονται μόνο στα οικονομικά κέρδη. Μία θετική κουλτούρα ΥΑΕ, μπορεί ακόμα να οδηγήσει σε:

  • Μείωση της απουσίας των εργαζόμενων: Αν το ανθρώπινο δυναμικό είναι υγιές, δεν απουσιάζει συχνά από την εργασία του.
  • Χαμηλότερα μισθολογικά κόστη: Οι οργανισμοί δεν επωμίζονται επιπλέον κόστος για να καλύψουν τόσο τους εργαζόμενους που απουσιάζουν λόγω ατυχήματος ή ασθένειας όσο και εκείνους που απαιτούνται για την αντικατάστασή τους.
  • Πιο ευτυχισμένο ανθρώπινο δυναμικό: Αν το ανθρώπινο δυναμικό αισθάνεται ασφαλές στην εργασία του, θα είναι πιο ευτυχισμένο και άρα πιο παραγωγικό.
    Μικρότερη πιθανότητα αποχωρήσεων: Όταν οι εργαζόμενοι αισθάνονται ικανοποιημένοι από το εργασιακό περιβάλλον τους, είναι λιγότερο πιθανό να αποχωρήσουν. Επομένως, μειώνονται τα κόστη για την αντικατάστασή τους, καθώς και για την πρόσληψη και την εκπαίδευση νέων εργαζομένων.
  • Χαμηλότερες ασφαλιστικές αποζημιώσεις: Οι αποζημιώσεις, τόσο για τους τραυματισμούς και τις ασθένειες όσο και για τις υλικές ζημιές και τη διακοπή των εργασιών, είναι ιδιαίτερα κοστοβόρες για τους οργανισμούς. Η επένδυση σε μία ισχυρή κουλτούρα ΥΑΕ οδηγεί στη μείωση των αποζημιώσεων, εξοικονομώντας χρήματα μακροπρόθεσμα.
  • Υψηλότερη παραγωγικότητα, ποιότητα & κερδοφορία: Η ύπαρξη θετικών αντιλήψεων και συναισθημάτων στον χώρο εργασίας συνδέεται με υψηλότερη αφοσίωση των πελατών, υψηλότερη κερδοφορία, υψηλότερη παραγωγικότητα και χαμηλότερα ποσοστά εναλλαγής προσωπικού.

ΣΤΟ «ΚΑΔΡΟ» η ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ
Το νέο στρατηγικό πλαίσιο της Ε.Ε. για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία, που θα αφορά στην περίοδο 2021-2027, επικεντρώνεται στα ζητήματα που θα απασχολήσουν τους προσεχείς μήνες και χρόνια τη δημόσια συζήτηση, με την προστασία και την προώθηση της ψυχικής υγείας να αποτελούν ένα από αυτά. Όπως ανέφεραν, στο πλαίσιο του σχετικού αφιερώματος, στο Workforce, αξιωματούχοι από τις Βρυξέλλες, επιφορτισμένοι με θέματα εργασίας και ανθρώπινου δυναμικού, στο «κάδρο» του νέου στρατηγικού πλαισίου μπαίνει και η αξιολόγηση και διαχείριση των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία, ενώ τονίζουν πως η Ε.Ε. θα πρέπει να αναπτύξει ψυχοκοινωνικά μέτρα. Το πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή, θα είναι η έναρξη ενός ευρύτατου κύκλου διαβούλευσης με τους κοινωνικούς εταίρους, που θα οδηγήσει στη δημιουργία μίας νέας οδηγίας σχετικά με τους ψυχοκοινωνικούς κινδύνους και την ευεξία στην εργασία, με στόχο την αποδοτική πρόληψη των κινδύνων αυτών (όπως είναι πιο συγκεκριμένα η ανησυχία, η κατάθλιψη, η εξουθένωση και το άγχος), αλλά και οι κίνδυνοι που προκαλούνται από διαρθρωτικά προβλήματα, όπως η οργάνωση της εργασίας (π.χ. κακή διαχείριση, κακός σχεδιασμός της εργασίας ή ανεπαρκής αντιστοίχιση των γνώσεων και των ικανοτήτων των εργαζομένων με τα καθήκοντα που τους ανατίθενται).