Η Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία, που εορτάζεται κάθε χρόνο στις 28 Απριλίου, τη φετινή χρονιά εστιάζει στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης στην επαγγελματική υγεία και ασφάλεια. Και όχι τυχαία, αφού το κλίμα έχει ήδη αλλάξει, οι εποχές είναι πλέον δύο ουσιαστικά και οι μεταβαλλόμενες καιρικές συνθήκες έχουν αξιοσημείωτες επιπτώσεις στον κόσμο της εργασίας, επηρεάζοντας ιδιαίτερα την ασφάλεια και την υγεία των εργαζομένων.

Η θερμική καταπόνιση, η υπεριώδης ακτινοβολία, η ατμοσφαιρική ρύπανση, τα βιομηχανικά ατυχήματα μεγάλης έκτασης, τα ακραία καιρικά φαινόμενα, η αύξηση των μεταδιδόμενων ασθενειών από φορείς όπως έντομα, η αυξημένη έκθεση σε χημικές ουσίες, δημιουργούν ένα εξαιρετικά σύνθετο και επικίνδυνο εργασιακό περιβάλλον, μέσα στο οποίο οι εργαζόμενοι θα πρέπει όχι απλά να επιβιώσουν, αλλά να αποδειχθούν παραγωγικοί, αποτελεσματικοί και δημιουργικοί. Ποτέ άλλοτε στην ιστορία του κόσμου της εργασίας, οι εργαζόμενοι δεν ήταν αντιμέτωποι με τόσες πολλές προκλήσεις, κάθε μία με τη δική της σημασία και επικινδυνότητα. Ουσιαστικά, το περιβάλλον που δημιουργείται στην αγορά εργασίας από την κλιματική κρίση είναι αχαρτογράφητο και το χειρότερο είναι πως δεν υπάρχει πλέον χρόνος για καθυστερήσεις στην αντιμετώπιση των νέων συνθηκών, αφού το πρόβλημα είναι ήδη εδώ. Η εξασφάλιση ικανοποιητικών συνθηκών ασφάλειας και υγείας στην εργασία πρέπει να γίνει άμεσα, για την ακρίβεια θα έπρεπε να είχε ήδη γίνει. Οι καλές συνθήκες εργασίας θα συμβάλλουν καθοριστικά στην ποιότητα ζωής, στην εργασιακή ειρήνη και κατ’ επέκταση στην παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και τις συνολικές επιδόσεις των επιχειρήσεων.

ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΣΦΑΛΕΙΑ ΣΤΗΝ ΕΡΓΑΣΙΑ: Η ΕΝΝΟΙΑ
Μιλώντας για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία (ΥΑΕ) αναφερόμαστε στον διεπιστημονικό τομέα που στοχεύει στην προστασία της ασφάλειας, της υγείας και της ευημερίας των ανθρώπων στο εργασιακό τους περιβάλλον, μέσω της βελτίωσης των συνθηκών εργασίας, της μείωσης των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών και της καλλιέργειας και προαγωγής νοοτροπίας πρόληψης των επαγγελματικών κινδύνων. Σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ILO), η ΥΑΕ συμπεριλαμβάνει την κοινωνική, ψυχική και σωματική ευεξία/ευημερία των εργαζομένων, αντιμετωπίζοντας το «άτομο ως ενιαίο σύνολο». Ως εκ τούτου, η ΥΑΕ δεν συμβάλλει μόνο στη μείωση των εργατικών ατυχημάτων και των επαγγελματικών ασθενειών, αλλά διερευνώντας τις αιτίες τους (υπαρκτοί παράγοντες κινδύνου, ή αλλιώς πηγές κινδύνου, στο εργασιακό περιβάλλον), συμβάλλει και στον προσδιορισμό και την εφαρμογή των κατάλληλων μέτρων πρόληψης και προστασίας. Για την επίτευξη αυτού του στόχου, είναι απαραίτητο να αλληλοεπιδρά με άλλους επιστημονικούς τομείς, όπως η ιατρική της εργασίας, η δημόσια υγεία, η βιομηχανική μηχανική, η εργονομία, η ψυχολογία, η φυσική, η χημεία, η βιολογία κ.ά.

JOB QUALITY: ΝΕΟΣ ΟΡΟΣ, ΝΕΟ ΖΗΤΟΥΜΕΝΟ
Πρόσφατη έρευνα του Εurofound ανέδειξε ως προφανή την ανάγκη να αναδειχθεί εμπράκτως σε ύψιστη προτεραιότητα η ποιότητα στην εργασία (job quality). Η έρευνα έγινε μέσω απευθείας συνεντεύξεων σε 70.000 εργαζόμενους από 36 ευρωπαϊκές χώρες το 2021 (European Working Conditions Survey 2021) και δημοσιεύθηκε στις αρχές 2023 (www.eurofound.eu/ job quality/17-1-2023). Από αυτήν προκύπτει ξεκάθαρα ότι η ποιότητα στην εργασία ενδιαφέρει τους εργαζόμενους. Καταδείχθηκε επίσης ότι ένα ποιοτικό εργασιακό περιβάλλον συμβάλλει, για παράδειγμα, στην αύξηση της αποδοτικότητας του ανθρώπινου δυναμικού, την εργασιακή ειρήνη, αλλά και την ενίσχυση της ατομικής και δημόσιας υγείας (σωματικής και ψυχικής). Πέρα από όλα αυτά ωστόσο, το αναμφισβήτητα μεγάλο κόστος εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών, ανεξάρτητα από στατιστικές αναλύσεις, είναι συχνά δυσαναπλήρωτο και μάλλον ανυπολόγιστο, αν ληφθεί υπόψη ότι ένα ποσοστό τους δεν δηλώνεται καν. Εξάλλου, η βελτίωση των όρων εργασίας των εργαζομένων συνδέεται και με τη συμφιλίωση επαγγελματικής και προσωπικής-οικογενειακής ζωής. Ήδη με την Οδηγία 2019/1152 ΕΕ αναδεικνύεται ρητά η ανάγκη για διαφανείς και προβλέψιμους όρους εργασίας σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, δεδομένου μάλιστα ότι το φαινόμενο απασχόλησης στην άτυπη οικονομία, συχνά υπό αντίξοες από πλευράς υγιεινής και ασφάλειας συνθήκες, είναι υπαρκτό όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αλλά και σε παγκόσμια κλίμακα.

Ε.Ε: 12 ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΔΕΝ ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΝ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥΣ
Σύμφωνα με το Syndicat European Trade Union, κάθε εργάσιμη μέρα σε όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση, δώδεκα εργαζόμενοι δεν επιστρέφουν σπίτι από τη δουλειά τους, γεγονός που έχει μη αναστρέψιμες αρνητικές επιπτώσεις για τις οικογένειές τους και τον κοινωνικό τους περίγυρο. Από την άλλη, εκτός από τα θανατηφόρα ατυχήματα, υπάρχουν και οι επαγγελματικές ασθένειες που αυξάνονται. Περίπου 100.000 εργαζόμενοι πεθαίνουν κάθε χρόνο από επαγγελματικό καρκίνο λόγω έκθεσης σε επικίνδυνες ουσίες. «Η εντατικοποίηση της εργασίας και η ψυχολογική πίεση προκαλούν επίσης καρδιακές παθήσεις, εγκεφαλικά επεισόδια, κατάθλιψη και αυτοκτονίες. Η κακή στάση του σώματος, οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις και η άρση βαρών προκαλούν οσφυαλγία και άλλες μυοσκελετικές διαταραχές που με τη σειρά τους προκαλούν ανικανότητα εργασίας και κατάθλιψη» αναφέρει το Syndicat European Trade Union. Η κατάσταση, ωστόσο, δεν φαίνεται να βελτιώνεται από τη στιγμή που εμφανίζονται διαρκώς νέες προκλήσεις για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία, από τις ακραίες καιρικές συνθήκες και θερμοκρασίες από την κλιματική αλλαγή και τις νέες μορφές εργασίας, όπως η ταχέως αυξανόμενη εργασία από το σπίτι και η εργασία σε ψηφιακές πλατφόρμες (τηλεργασία). Παράλληλα, η πανδημία του Covid-19 έδειξε με τον πλέον σκληρότερο και αναμφισβήτητο τρόπο ότι ο χώρος εργασίας είναι μια σημαντική πηγή μετάδοσης ιών και ασθενειών και έχει οδηγήσει στον θάνατο πολλές χιλιάδες εργαζομένους. «Για αυτόν τον λόγο απαιτείται ολοκληρωμένη και πλήρης προετοιμασία για την αντιμετώπιση των μελλοντικών πανδημιών στους χώρους εργασίας», καταλήγει το Syndicat European Trade Union.

ΓΑΛΛΙΑ: ΜΙΑ ΚΑΛΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ
Μία καλή πρακτική σε οργανωτικό επίπεδο στο κρίσιμο ζήτημα της βελτίωσης των εργασιακών συνθηκών, που επηρεάζει και την κατάσταση της υγείας των εργαζομένων, προέρχεται από τη Γαλλία, η οποία δημιούργησε έναν επίσημο φορέα με αποστολή τη βελτίωση των όρων εργασίας (Agence nationale pour l ‘amelioration des conditions de travail). Ο φορέας αυτός διαθέτει και περιφερειακές δομές, ενώ αναπτύσσει αξιόλογη και συστηματικά ανανεωνόμενη δραστηριότητα σε διάφορες θεματικές ενότητες μεταξύ των οποίων η τηλεργασία, η υγιεινή και ασφάλεια στην εργασία, η εργονομία, οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης. Φυσικά δεν είναι μόνο η Γαλλία που επενδύει με συγκεκριμένη στρατηγική και σταθερά στην διαφύλαξη της ΥΑΕ, αφού και άλλες χώρες στο εγγύς παρελθόν έχουν εφαρμόσει ανάλογες πρακτικές, όπως οι Σουηδία, Δανία, Φινλανδία, Καναδάς, Νέα Ζηλανδία κ.ά. Όσον αφορά στην Ευρωπαϊκή Ένωση, τον ρόλο αυτό έχει αναλάβει το Ευρωπαϊκό Ίδρυμα για τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίας, το Eurofound.

ΕΛΛΑΔΑ: ΟΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΕΣ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΕΣ ΚΑΙ Ο ΝΟΜΟΣ 4808/2021
Στο πλαίσιο της παραπάνω προσπάθειας και εστιάζοντας στη χώρα μας, έχουν ληφθεί σημαντικές νομοθετικές πρωτοβουλίες, οι οποίες, ωστόσο, θα πρέπει να αναθεωρούνται και να εμπλουτίζονται όσο οι συνθήκες μεταβάλλονται. Προς το παρόν και μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας μέχρι το 2023 και με «όχημα» τον νόμο 4808/2021 για την Προστασία της Εργασίας:

  • Κυρώθηκαν οι Συμβάσεις 187 της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας για το Πλαίσιο Προώθησης της Ασφάλειας και της Υγείας στην Εργασία και 190 για την εξάλειψη της βίας και παρενόχλησης στον κόσμο της εργασίας.
  • Συστήθηκε η Επιθεώρηση Εργασίας ως ανεξάρτητη διοικητική αρχή.
  • Θεσπίστηκε η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας, η οποία εκτός από την τήρηση του ωραρίου εργασίας, συμβάλει στην καταπολέμηση της αδήλωτης ή υποδηλωμένης εργασίας, δηλαδή συνθηκών που υποβαθμίζουν το πλαίσιο ασφάλειας για τους εργαζόμενους.
  • Ορίστηκε ότι οι ψηφιακές πλατφόρμες έχουν τις ίδιες υποχρεώσεις για πρόνοια, υγιεινή και ασφάλεια έναντι των αυτοαπασχολούμενων, με εκείνες που ισχύουν για τις συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας.
  • Προβλέφθηκε ότι το διάλειμμα θα χορηγείται μετά από 4 ώρες εργασίας, αντί για 6.
  • Κατοχυρώθηκε το δικαίωμα αποσύνδεσης στην τηλεργασία.

ΕΓΚΡΙΘΗΚΕ Η ΕΘΝΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΑΕ 2022-2027
Τελευταία θεσμική εξέλιξη στη χώρα μας είναι η έγκριση της Εθνικής Στρατηγικής για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία για την περίοδο 2022 – 2027. Η Εθνική Στρατηγική καταρτίστηκε ύστερα από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους, λαμβάνει υπόψη το στρατηγικό πλαίσιο της Ε.Ε. για την υγεία και την ασφάλεια στην εργασία 2021-2027 που ανακοινώθηκε τον Ιούνιο του 2021 και περιλαμβάνει τρεις επιμέρους στόχους: πρόληψη των κινδύνων στην εργασία, βελτίωση του νομοθετικού πλαισίου και ανάπτυξη ενός λειτουργικού εθνικού συστήματος διακυβέρνησης για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία. Ενδεικτικά, ορισμένα από τα μέτρα που περιλαμβάνονται στην Εθνική Στρατηγική είναι:

Η προώθηση της δημιουργίας ειδικού «Φορέα Ασφάλισης Επαγγελματικού Κινδύνου (επαγγελματικής νοσηρότητας)» μετά από διαβούλευση με τους κοινωνικούς εταίρους.

Η λειτουργία του νέου Ολοκληρωμένου Πληροφοριακού Συστήματος «Ηριδανός» για την ΥΑΕ με χρηματοδότηση από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Η διαμόρφωση ολοκληρωμένου μηχανισμού αναγγελίας και καταγραφής εργατικών ατυχημάτων και επαγγελματικών ασθενειών.

Η ενίσχυση της ετοιμότητας έναντι πιθανών μελλοντικών υγειονομικών κρίσεων με την ανάπτυξη πάγιων συνεργειών μεταξύ της Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία και της Δημόσιας Υγείας (π.χ. έκδοση εγκυκλίων και πρακτικών οδηγών, εκπόνηση σχεδίων ετοιμότητας, συντονιστικές συναντήσεις κ.ά.).

Ο εκσυγχρονισμός της διαδικασίας διεξαγωγής των ελέγχων, με τη χρήση νέων τεχνολογιών, όπως π.χ. με τη χρήση tablets από τους επιθεωρητές και την καταχώρηση των υποδείξεων των ελέγχων στον λογαριασμό του κάθε εργοδότη στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας.

Η υιοθέτηση ενός «μητρώου ελεγκτικών βημάτων», δηλαδή τυποποιημένης ηλεκτρονικής διαδικασίας διεξαγωγής του ελέγχου με χρήση λίστας σημείων ελέγχου (check list) και καταχώρησης των στοιχείων στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα της Επιθεώρησης Εργασίας.

Δράσεις πρόληψης των ψυχοκοινωνικών κινδύνων στην εργασία (εργασιακό άγχος, βία και παρενόχληση, εκφοβισμός, εργασιακή εξουθένωση).

Επικαιροποίηση της εθνικής νομοθεσίας για την ΥΑΕ, λαμβάνοντας υπόψη την ανάγκη για στήριξη των επιχειρήσεων (π.χ. αναπροσαρμογή των ειδικοτήτων που μπορούν να ασκήσουν καθήκοντα Τεχνικού Ασφαλείας, εκσυγχρονισμός του πλαισίου παροχής υπηρεσιών ιατρικής της εργασίας, ενίσχυση της συμμετοχής των εργαζόμενων, μείωση γραφειοκρατικών επιβαρύνσεων κ.ά.)

Προγράμματα εκπαίδευσης εργοδοτών, εργαζομένων και επαγγελματιών υγείας και ασφάλειας (τεχνικών ασφαλείας, ιατρών εργασίας, κ.λπ.) με έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Παράλληλα προβλέπεται να υλοποιηθούν δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης εκπαιδευτικών και μαθητών σε όλα τα επίπεδα της εκπαίδευσης.

Εμβάθυνση της συνεργασίας με τους κοινωνικούς εταίρους τόσο με την αξιοποίηση του Ελληνικού Ινστιτούτου για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (ΕΛΙΝΥΑΕ), του επιστημονικού τους φορέα για τα θέματα ΥΑΕ, όσο και με την αναβάθμιση του Συμβουλίου Υγείας & Ασφάλειας των Εργαζομένων, του οργάνου τριμερούς διαβούλευσης για τα αντίστοιχα θέματα.

ΕΠΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΡΟΣΟΧΗΣ
Μία πολύ ενδιαφέρουσα ανάλυση δημοσιεύθηκε πρόσφατα στις ΗΠΑ από την Alert Media, στην οποία καταγράφονται 7 σημαντικά σημεία στα οποία οι επιχειρήσεις και οι οργανισμοί θα πρέπει να εστιάσουν ώστε να εξασφαλίσουν ένα υγιές, ικανοποιημένο και σε καλή ψυχολογία ανθρώπινο δυναμικό. Τα σημεία αυτά είναι τα εξής:

1. Ψυχολογική ασφάλεια και ψυχική υγεία: Ενώ η σωματική ασφάλεια εξακολουθεί να βρίσκεται ψηλά στον κατάλογο των προτεραιοτήτων για τις επιχειρήσεις, υπάρχει ένας ολόκληρος άλλος τομέας ασφάλειας που λαμβάνει πολύ μεγαλύτερη προσοχή. Η Έκθεση για την Κατάσταση της Ασφάλειας των Εργαζομένων του 2024 διαπίστωσε ότι 48% των εργαζομένων θα βαθμολογούσαν την εστίαση των εργοδοτών τους στην ψυχική υγεία με «C» ή χειρότερα. Η ψυχολογική ασφάλεια και η ψυχική υγεία και ευεξία μπορεί να είναι τα πιο καίρια θέματα ασφάλειας για το 2024, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι μόδα που θα ξεθωριάσει. Σύμφωνα με τον Δρ Rajni Walia, οργανωτικό ψυχολόγο, σύμβουλο και αντιπρόεδρο της Dekra North America, «η ψυχική υγεία και η επαγγελματική εξουθένωση σιγά-σιγά αποστιγματίζονται και δίνεται μεγαλύτερη έμφαση στον τρόπο με τον οποίο η ψυχολογική ασφάλεια επηρεάζει τους εργαζόμενους στον χώρο εργασίας». Ο ίδιος εκτιμά ότι η προσέγγιση ενός θέματος τόσο ευαίσθητου όσο τα θέματα ψυχικής υγείας στον χώρο εργασίας, «μπορεί να φαίνεται εκφοβιστική, αλλά είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα θετικό και ολιστικά ασφαλές εργασιακό περιβάλλον». «Σήμερα, τρεις στους τέσσερις εργαζόμενους σε επιχειρήσεις που συμμετείχαν σε σχετικές πρόσφατες έρευνες στις ΗΠΑ δηλώνουν ότι έχουν άγχος, κατάθλιψη και φόβο και αυτό επηρεάζει δραματικά την απόδοση της εργασίας τους», δήλωσε ο Brian Searcy, ιδρυτής και πρόεδρος του Paratus Group. Ο Δρ Walia έδωσε επίσης μερικές στρατηγικές που κατά τη γνώμη του μπορούν να βοηθήσουν στη δημιουργία θετικών και ασφαλών ομαδικών περιβαλλόντων:

Οι οργανισμοί θα πρέπει να μειώσουν την αίσθηση του άγχους και του επείγοντος για την εργασία που κάνουν οι ομάδες. Όπως λέει, αυτό δεν σημαίνει την κατάργηση των deadlines, αλλά θα πρέπει οι επιχειρήσεις να εξετάσουν προσεκτικά το τι είναι λογικό από την άποψη της παραγωγικότητας. «Εάν κάθε εργασία πλαισιώνεται ως η πιο σημαντική και πρέπει να γίνει το συντομότερο δυνατόν, τότε οι εργαζόμενοι δεν θα είναι σε θέση να θέσουν με ακρίβεια προτεραιότητες και αυτό μπορεί να έχει σοβαρές επιπτώσεις στην ψυχική υγεία» επισημαίνει.

Να παρέχεται αναγνώριση και υποστήριξη στους εργαζόμενους. «Μία επιβράβευση μπορεί να βοηθήσει πολύ, οπότε οι CEOs δεν θα πρέπει να τη φοβούνται. Ωστόσο, δεν θα πρέπει να ξεχνούν να προσφέρουν υποστήριξη και σε όσους εργαζόμενους μπορεί να χρειαστούν λίγο περισσότερη βοήθεια».

Οι οργανισμοί θα πρέπει να είναι σίγουροι ότι ο φυσικός χώρος εργασίας είναι ασφαλής και σε καλή κατάσταση, ενώ θα πρέπει αυτό να το ελέγχουν ανά τακτά χρονικά διαστήματα. «Η ψυχολογική ασφάλεια και η σωματική ασφάλεια είναι πολύ στενά συνδεδεμένες. Εάν οι εργαζόμενοι κινδυνεύουν από φυσικούς κινδύνους, δεν πρόκειται να αισθάνονται ασφαλείς».

2. Ασφάλεια πέρα από τον «χώρο εργασίας»: Η ασφάλεια στον χώρο εργασίας το 2024 δεν θα περιοριστεί στην προστασία των εργαζομένων σε μία επιτόπια εγκατάσταση. Το πεδίο εφαρμογής της ασφάλειας αυτών εκτείνεται για να συμπεριλάβει την απομακρυσμένη εργασία, τα επαγγελματικά ταξίδια, ακόμη και τον χρόνο εκτός ωραρίου. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχουν πλέον περισσότεροι χώροι όπου οι εργαζόμενοι αναμένουν από τον εργοδότη τους να τους στηρίξει. Όπως αναφέρει η μελέτη, έως και 45% των εργαζόμενων εργάζονται εξ αποστάσεως και παρά τις προσπάθειες να επιστρέψουν στους χώρους εργασίας, η απομακρυσμένη εργασία δεν εξαφανίζεται. Ακόμα και τα επαγγελματικά ταξίδια επέστρεψαν δυναμικά μετά την πανδημία. Η Αμερικανική Ένωση Ταξιδιών αναφέρει ότι τα επαγγελματικά ταξίδια αναμένεται να συνεχίσουν να αυξάνονται μέχρι το 2024. Οπότε, η διαχείριση της ασφάλειας δεν περιορίζεται πλέον στον μετριασμό των κινδύνων στον χώρο εργασίας, οι επιχειρήσεις πρέπει να μετριάζουν τους κινδύνους όπου κι αν βρίσκονται οι εργαζόμενοι της επιχείρησης, σε όλο τον κόσμο.

3. Ετοιμότητα για ακραία καιρικά φαινόμενα: Ο καιρός, ειδικά τα έντονα καιρικά φαινόμενα και οι φυσικές καταστροφές, είναι μερικές από τις κορυφαίες απειλές για τις επιχειρήσεις το 2024 και η αυξανόμενη έμφαση στην ετοιμότητα για τις καιρικές συνθήκες είναι λιγότερο τάση και περισσότερο αναγκαιότητα. Αυτά τα συμβάντα αυξάνονται όχι μόνο σε συχνότητα, αλλά και σε σοβαρότητα. Όπως αναφέρει η μελέτη της Alert Media, δεν έχει καμία σημασία το που βρίσκονται οι εγκαταστάσεις και τα γραφεία της εταιρείας, είναι βέβαιο πως όπου κι αν βρίσκονται, η εταιρεία θα έρθει αντιμέτωπη με υψηλότερα ποσοστά ακραίων καιρικών συνθηκών, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια περιόδων που μπορεί να θεωρούμε διαχειρίσιμες. Με άλλα λόγια, οι πυρκαγιές σε περιοχές επιρρεπείς στην ξηρασία δεν περιορίζονται πλέον στο καλοκαίρι και το φθινόπωρο, ενώ οι τυφώνες ξεκινούν νωρίτερα και διαρκούν περισσότερο. Το ίδιο και οι έντονες βροχοπτώσεις που πλέον μπορεί να εμφανιστούν και τη θερινή περίοδο. Ο Jason Moreland, ανώτερος μετεωρολόγος στις ΗΠΑ εξήγησε σχετικά: «Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι προετοιμασμένες για διαταραχές με μεγαλύτερες διάρκειες. Η Climate Central, μία μη κερδοσκοπική οργάνωση, διαπίστωσε ότι 83% όλων των διακοπών ρεύματος προκλήθηκαν από καιρικές συνθήκες. Πρόκειται για σημαντική αύξηση σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Αυτό οφείλεται εν μέρει στις ολοένα και πιο έντονες καιρικές συνθήκες, αλλά και στη γήρανση των υποδομών. Και τέτοιο συμβαίνει σε όλο τον κόσμο, από την Κούβα μέχρι το Τέξας και από την Κίνα μέχρι την Ευρώπη».

4. Έμφαση στη διαφορετικότητα, την ισότητα και την ένταξη: Στο ίδιο πνεύμα της ψυχολογικής ασφάλειας, η ποικιλομορφία, η ισότητα και η ένταξη (DE&I) αποτελεί μία αυξανόμενη τάση ασφάλειας στον χώρο εργασίας και αυτό είναι ένα θέμα που οι επαγγελματίες ασφάλειας πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη. Η έλλειψη DE&I στις ομάδες εργασίας μπορεί να προκαλέσει σοβαρή έλλειψη εμπιστοσύνης και ψυχολογικής ασφάλειας, η οποία ενδέχεται να οδηγήσει σε κακή απόδοση, χαμηλή δέσμευση των εργαζομένων, υψηλότερες απουσίες ψυχικής υγείας και ακόμη και αυξημένα ζητήματα ασφάλειας. Η Vanessa Mathews, Founder & Chief Resilience Officer της Asfalis Advisors, μιλώντας στο The Employee Safety Podcast της Alert Media ανέφερε: «Όταν ρωτάμε, «ποιες είναι μερικές από τις προκλήσεις που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι μαύροι, οι αυτόχθονες και οι έγχρωμοι (BIPOC) στον χώρο εργασίας;» υπάρχουν τρία πράγματα που προκύπτουν συνεχώς. Το ένα είναι η αποδοχή, το δεύτερο η αυθεντικότητα και το τρίτο είναι οι αξίες. Κοιτάζοντας αυτές τις τρεις συνιστώσες, αυτό που βλέπουμε είναι ότι υπάρχει έλλειμμα εμπιστοσύνης με τις μειονότητες, ειδικά το BIPOC, τις κοινότητες στον χώρο εργασίας». Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις έχουν την υποχρέωση να προστατεύουν την υγεία των εργαζομένων με κάθε τρόπο και αυτό δεν μπορεί να συμβεί αν αγνοήσουν τις επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των ομάδων χωρίς αποκλεισμούς και χωρίς ποικιλομορφία. Η εφαρμογή βελτιώσεων στο DE&I θα αποδώσει. Σύμφωνα δε με την Δρ. Tracy Brower, κοινωνιολόγο και συγγραφέα, πρόκειται για μία τάση που παραμένει επειδή αποδίδει. «Όταν φροντίζουμε για την ευημερία των ανθρώπων, βλέπουμε αυτό να αποδίδει για την επιχείρηση. Νομίζω ότι ήρθε για να μείνει. Είναι μία τάση που θα διαρκέσει και θεωρώ ότι έχει σημαντική απόδοση τόσο για τους ανθρώπους, όσο και για τις επιχειρήσεις».

5. Κουλτούρα ασφάλειας σε ολόκληρη την εταιρεία: Η προώθηση μίας θετικής κουλτούρας στον χώρο εργασίας αποτελεί τάση εδώ και αρκετά χρόνια και η ασφάλεια επιτέλους έχει το δικό της σημαντικό μερίδιο. Η ασφάλεια στον χώρο εργασίας δεν αφορά πλέον υλικοτεχνικές υποδομές, αφορά στη δημιουργία μίας κουλτούρας που θα διαχέεται στην επιχείρηση από πάνω προς τα κάτω και που θα δίνει προτεραιότητα στην ασφάλεια και την προστασία των εργαζομένων σε κάθε τους βήμα. Σύμφωνα με τη μελέτη της Alert Media, υπάρχουν δύο τρόποι με τους οποίους θα συμβεί αυτό το 2024:

Ισχυρότερη ηγετική θέση στον τομέα της ασφάλειας: Η κουλτούρα ξεκινά από την κορυφή, οπότε η οικοδόμηση μίας σταθερής ηγετικής ομάδας που είναι συνεκτικά ευθυγραμμισμένη με την ασφάλεια είναι το παν. Ο Eric McNulty, Αναπληρωτής Διευθυντής της Εθνικής Πρωτοβουλίας Ηγεσίας Ετοιμότητας (NPLI) στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, συνιστά την οικοδόμηση ισχυρότερης ηγεσίας στον τομέα της ασφάλειας, συμπεριλαμβάνοντας όσο το δυνατόν περισσότερο στελέχη της επιχείρησης στις διαδικασίες ασφαλείας και οικοδομώντας μια ισχυρή σχέση μεταξύ της ομάδας ασφαλείας και της ανώτερης διοίκησης.

Περισσότερη και καλύτερη εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας: Η έκθεση της Alert Media για το 2024 σχετικά με την ασφάλεια των εργαζομένων έδειξε ότι οι εργαζόμενοι θέλουν καλύτερη εκπαίδευση σε θέματα ασφάλειας και βελτιωμένη επικοινωνία σχετικά με τις υποδομές ασφαλείας. Η εκπαίδευση των εργαζομένων και η διαρκής παροχή σε αυτούς σχετικών πληροφοριών, αλλά και πρακτικών σχετικά με το τι πρέπει να συμβεί κατά τη διάρκεια μιας έκτακτης ανάγκης θα προωθήσει την καλύτερη κουλτούρα ασφάλειας συνολικά. Ωστόσο, οι εργαζόμενοι χρειάζονται κάτι περισσότερο από μια ενιαία, προαιρετική, γενική εκπαίδευση ασφάλειας. Η εκπαίδευση αυτή πρέπει να είναι σταθερή, να εμπλουτίζεται διαρκώς, να εξειδικεύεται, αλλά και να ελέγχεται η αφομοίωσή της, μέσω πρακτικών ενεργειών μια συγκεκριμένη περιοδικότητα.

6. Τεχνητή νοημοσύνη: Κάθε χρόνο, οι εξελίξεις στην τεχνητή νοημοσύνη φαίνεται να κυριαρχούν στις ειδήσεις. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα το 2024, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη εκρήγνυται σε δημοτικότητα. Ωστόσο, οι νέες τεχνολογίες έχουν τη δυνατότητα να προκαλέσουν παράλληλα σημαντική βλάβη λόγω της ικανότητάς τους να δημιουργούν και να διαδίδουν παραπληροφόρηση, ψευδείς εικόνες και βίντεο με ευκολία, ενώ παράλληλα έχουν πολύ λίγους κανονισμούς ασφαλείας. Το κλειδί για τη διαχείριση κινδύνου όσον αφορά στην τεχνητή νοημοσύνη έχει να κάνει με την εκπαίδευση των εργαζομένων στο πώς να εντοπίζουν περιεχόμενο που δημιουργείται από AI και πώς να σκέφτονται κριτικά για αυτό που διαβάζουν. Δύο τρόποι για την αντιμετώπιση του σημαντικού αυτού προβλήματος είναι οι εξής:

Θα πρέπει οι οργανισμοί να διατηρούν σταθερά τη συμμετοχή των εργαζομένων στην παρακολούθηση απειλών. Πολλά συστήματα πληροφοριών απειλών χρησιμοποιούν AI για τη συλλογή και ταξινόμηση ειδήσεων και γεγονότων. Αλλά στην αναζήτηση για τη σωστή λύση πληροφοριών, οι επιχειρήσεις θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα σε εκείνες που προσφέρουν πληροφορίες ελεγμένες από ανθρώπους ώστε να μετριαστεί ο κίνδυνος απάντησης σε μια ψευδή ειδοποίηση.

Εξάλλου, θα πρέπει οι επιχειρήσεις να εκπαιδεύσουν τις ομάδες εργαζομένων σχετικά με τους κινδύνους της παραπληροφόρησης. ±Οι εργαζόμενοι θα πρέπει να γνωρίζουν τους κινδύνους παραπληροφόρησης και ανακρίβειας, ειδικά εάν η επιχείρηση χρησιμοποιεί AI σε βασικές λειτουργίες. Αυτό σημαίνει ότι οι οργανισμοί θα πρέπει να ενσωματώσουν στο εκπαιδευτικό τους πρόγραμμα τρόπους ανάπτυξης δεξιοτήτων που θα δώσουν την ικανότητα στους εργαζόμενους να εντοπίζουν και να αποφεύγουν τη διάδοση παραπληροφόρησης. Όταν οι άνθρωποι μπορούν να χρησιμοποιήσουν την κριτική ανάλυση για να επαληθεύσουν πληροφορίες και ισχυρισμούς, θα είναι λιγότερο πιθανό να αγοράσουν ψεύδη ή να πέσουν θύματα απάτης στο διαδίκτυο.

7. Εστίαση στην υγεία και την ασφάλεια στον χώρο εργασίας: Η ασφάλεια στον χώρο εργασίας είχε πάντα έναν μοναδικό στόχο, την προστασία της ευημερίας των εργαζομένων. Όλα όσα κάνει ο οργανισμός επιστρέφουν σε αυτό. «Από τις τακτικές που ορίζει ο OSHA (Οccupational Safety & Health Administration) για τη μείωση των τραυματισμών στον χώρο εργασίας και των θανάτων που σχετίζονται με την εργασία, όπως η παροχή εξοπλισμού ατομικής προστασίας (ΜΑΠ), έως τις λιγότερο προφανείς στρατηγικές όπως η ενθάρρυνση της ψυχολογικής ασφάλειας, κάθε προσπάθεια για τη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας θα αποδώσει» καταλήγει η μελέτη της Alert Media.

1914 – ΚΑΝΑΔΑΣ: Η ΠΡΩΤΗ ΘΕΣΜΙΚΗ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙΑ
Στις 28 Απριλίου 1914 ψηφίσθηκε από την καναδική Βουλή ο νόμος για την αποζημίωση των εργαζομένων από εργατικά ατυχήματα, ένας νόμος που όσο λογικός ακούγεται σήμερα, τόσο παράλογος και εξωπραγματικός θεωρούνταν εκείνη την εποχή. Ο Καναδάς είναι η χώρα που πρωτοστάτησε στην καθιέρωση της 28ης Απριλίου ως Παγκόσμιας Ημέρας για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία. Η πρωτοβουλία ανήκε στο συνδικαλιστικό σωματείο των δημοσίων υπαλλήλων της χώρας αυτής, οι οποίοι καθιέρωσαν την 28η Απριλίου ως Μέρα Μνήμης Εργατών (Worker’s Memorial Day), για να τιμήσουν τους νεκρούς των εργατικών ατυχημάτων. Ο εορτασμός υιοθετήθηκε από τα εργατικά συνδικάτα των ΗΠΑ και στη συνέχεια από τη Διεθνή Ένωση Ελεύθερων Συνδικάτων, με το σύνθημα «Να θυμάσαι τους πεθαμένους, να μάχεσαι για τους ζωντανούς». Η Διεθνής Οργάνωση Εργασίας (Οργανισμός του ΟΗΕ) υιοθέτησε με τη σειρά της την Ημέρα αυτή και από το 2001 την καθιέρωσε ως «Παγκόσμια Ημέρα για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία». Αν και η σημερινή συγκυρία – λόγω του πολέμου στην Ουκρανία – δεν ευνοεί τις συγκρίσεις, θα έλεγε κανείς ότι η εργασία, ακόμα και σήμερα, σκοτώνει πιο πολλούς ανθρώπους απ’ ότι ο πόλεμος. Τα στατιστικά στοιχεία της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ΔΟΕ) είναι τραγικά: 2.000.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους από εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες, κάθε χρόνο, σε όλο τον κόσμο, ενώ σε 270.000.000 υπολογίζονται τα εργατικά ατυχήματα και 160.000.000 τα περιστατικά επαγγελματικών ασθενειών. 440.000 εργαζόμενοι χάνουν τη ζωή τους από επικίνδυνες ουσίες (100.000 από άσβεστο), ενώ ένας εργαζόμενος πεθαίνει κάθε 15 δευτερόλεπτα και 6.000 κάθε ημέρα. Τέλος, το συνολικό κόστος των ατυχημάτων και ασθενειών ανέρχεται ετησίως στο 4% του ακαθάριστου παγκόσμιου προϊόντος.

INTERESTING FACTS
Κάθε εργάσιμη μέρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση, 12 εργαζόμενοι δεν επιστρέφουν σπίτι από τη δουλειά τους, γεγονός που έχει μη αναστρέψιμες αρνητικές επιπτώσεις για τις οικογένειές τους και τον κοινωνικό τους περίγυρο. Από την άλλη, υπάρχουν και οι επαγγελματικές ασθένειες που αυξάνονται. Περίπου 100.000 εργαζόμενοι πεθαίνουν κάθε χρόνο από επαγγελματικό καρκίνο λόγω έκθεσης σε επικίνδυνες ουσίες.

Ο καιρός, ειδικά τα έντονα καιρικά φαινόμενα και οι φυσικές καταστροφές, είναι μερικές από τις κορυφαίες απειλές για τις επιχειρήσεις το 2024 και η αυξανόμενη έμφαση στην ετοιμότητα για τις καιρικές συνθήκες είναι λιγότερο τάση και περισσότερο αναγκαιότητα. Αυτά τα συμβάντα αυξάνονται όχι μόνο σε συχνότητα, αλλά και σε σοβαρότητα.