Η αναστολή της λειτουργίας μιας επιχείρησης για ορισμένο χρονικό διάστημα, συνήθως κατά τους θερινούς μήνες, συνοδεύεται συχνά από την ταυτόχρονη χορήγηση της ετήσιας άδειας αναψυχής στην πλειοψηφία του προσωπικού.
Πρόκειται για μια διαδεδομένη πρακτική, ιδίως σε επιχειρήσεις που διακόπτουν πλήρως τη λειτουργία τους λόγω εποχικότητας ή για λόγους επιχειρησιακής οργάνωσης. Αν και ο Α.Ν. 539/1945, ο οποίος κωδικοποιήθηκε πλέον με το Π.Δ. 62/2025, δεν προβλέπει ρητά το συγκεκριμένο σύστημα, ούτε όμως το απαγορεύει, γίνεται δεκτό ότι μπορεί να εφαρμοστεί, εφόσον τηρούνται οι διατάξεις της εργατικής νομοθεσίας και οι γενικές αρχές του αστικού δικαίου.
Βασική προϋπόθεση για τη νόμιμη εφαρμογή του συστήματος χορήγησης της ομαδικής άδειας είναι η ύπαρξη συμφωνίας μεταξύ εργοδότη και εργαζομένων. Η συμφωνία αυτή μπορεί να είναι ρητή, αλλά και σιωπηρή, όταν η επιχείρηση εφαρμόζει σταθερά, επί σειρά ετών, τη διακοπή της λειτουργίας της σε συγκεκριμένη χρονική περίοδο και τη χορήγηση των αδειών στο σύνολο του προσωπικού.
Στην περίπτωση αυτή, η πρακτική θεωρείται ότι έχει ενσωματωθεί στους όρους της εργασιακής σχέσης. Παράλληλα, η εφαρμογή της πρέπει να διέπεται από την αρχή της καλής πίστης (άρθρο 288 ΑΚ), γεγονός που σημαίνει ότι η αδικαιολόγητη άρνηση εργαζομένου να λάβει την άδειά του κατά τη διάρκεια της καθολικής διακοπής λειτουργίας της επιχείρησης μπορεί να θεωρηθεί καταχρηστική.
Ιδιαίτερη σημασία έχει ο έγκαιρος προγραμματισμός της ομαδικής άδειας. Αν και δεν προβλέπεται ειδική διαδικασία από τη νομοθεσία, ο εργοδότης οφείλει να ενημερώνει εγκαίρως το προσωπικό, ώστε οι εργαζόμενοι να προγραμματίζουν τις άδειές τους. Η υποχρέωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα όταν το σύστημα εφαρμόζεται για πρώτη φορά.
Εάν εργαζόμενος έχει ήδη λάβει την κανονική του άδεια χωρίς να γνωρίζει ότι η επιχείρηση θα διακόψει τη λειτουργία της και θα χορηγήσει ομαδική άδεια, δικαιούται αποδοχές για το χρονικό διάστημα της διακοπής, σύμφωνα με τις διατάξεις περί υπερημερίας του εργοδότη. Αντίθετα, όταν είχε ενημερωθεί εγκαίρως και επέλεξε, πάρα ταύτα, να λάβει την άδειά του σε διαφορετικό χρόνο, δεν δικαιούται να λάβει τις αποδοχές για το διάστημα κατά το οποίο η επιχείρηση παραμένει κλειστή.
Κατά κανόνα, η ομαδική άδεια προγραμματίζεται εντός της περιόδου από 1 Μαΐου έως 30 Σεπτεμβρίου, καθώς τουλάχιστον το ήμισυ των εργαζομένων πρέπει να λάβει την ετήσια άδειά του εντός του διαστήματος αυτού, σύμφωνα με το άρθρο 224 του Π.Δ. 62/2025, με το οποίο κωδικοποιήθηκε το άρθρο 4 του Α.Ν. 539/1945. Παράλληλα, η εφαρμογή του συστήματος δεν επηρεάζει την υποχρέωση προκαταβολής των αποδοχών και του επιδόματος άδειας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 223 του Π.Δ. 62/2025, το οποίο κωδικοποιεί το άρθρο 3 παρ. 8 του Α.Ν. 539/1945.
Η έγκαιρη οργάνωση, η σαφής ενημέρωση του προσωπικού και η συνεπής εφαρμογή της νομοθεσίας αποτελούν τις βασικές προϋποθέσεις ώστε η ομαδική χορήγηση άδειας να λειτουργεί ως αποτελεσματικό εργαλείο επιχειρησιακού προγραμματισμού, διασφαλίζοντας τόσο την εύρυθμη λειτουργία της επιχείρησης όσο και την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων.
Ακολουθήστε μας σε LinkedIn & Facebook και γίνετε μέλος της μεγαλύτερης ελληνικής κοινότητας του κλάδου.
