Παρότι η επιθυμία για άμεση επιστροφή στην «κανονικότητα» είναι μεγάλη, η πραγματικότητα είναι πως οι εργασιακοί χώροι δεν θα είναι οι ίδιοι με την προ κορωνοϊού εποχή, ενώ η προτροπή για τον εμβολιασμό των εργαζομένων δεν είναι αρκετή. Τι θα ήταν σκόπιμο να πράξουν οι εταιρείες κατά την επιστροφή των ανθρώπων τους στο γραφείο;

Όταν ξεκίνησε η πανδημία του κορωνοϊού, υπήρξε μια αξιοσημείωτη πρόβλεψη πως μια από τις μακροπρόθεσμες συνέπειές της θα είναι το τέλος του χώρου των γραφείων. Εντούτοις, παρόλο που το εργασιακό μοντέλο θα γίνει κατά πάσα πιθανότητα υβριδικό, τουλάχιστον για ορισμένες περιόδους, η πραγματικότητα είναι ότι οι εταιρείες θα συνεχίσουν να διαθέτουν χώρους γραφείων και εγκαταστάσεις. Για του λόγου το αληθές, σύμφωνα με έρευνα που διεξήγαγε η Gartner σε πρόσφατο webinar της με δείγμα άνω των 200 ατόμων, μόνο το 1% των μεσαίων επιχειρήσεων σχεδιάζει να αξιοποιήσει πλήρως την εξ αποστάσεως εργασία και μόλις το 5% των μεσαίων εταιρειών σχεδιάζει την πλήρη επιστροφή του ανθρώπινου δυναμικού του στον φυσικό εργασιακό χώρο, ενώ το 94% θα υιοθετήσει ένα μεικτό, υβριδικό μοντέλο που θα θέλει τον συνδυασμό τηλεργασίας και φυσικής παρουσίας στο γραφείο.

Καθώς όλο και περισσότερα άτομα εμβολιάζονται, οι ηγέτες των επιχειρήσεων χρειάζεται να αλλάξουν τρόπο σκέψης και να μεταβούν από την αφηρημένη ερώτηση του που θα εργαστούν τα άτομα στο ότι θα υπάρξει μια συγκεκριμένη μέρα που θα σημάνει μια κάποια επιστροφή στο γραφείο. Η μέρα αυτή, μάλιστα, φαίνεται να πλησιάζει όλο και περισσότερο, αφού, σύμφωνα με την ίδια έρευνα της Gartner, το 69% των μεσαίων επιχειρήσεων σχεδιάζει να ξανανοίξει τις εγκαταστάσεις του στο δεύτερο μισό του τρέχοντος έτους. Βέβαια, η ερώτηση του πώς θα γίνει η επιστροφή στο γραφείο θα αποτελέσει πολύ μεγαλύτερη πρόκληση σε σχέση με την αιφνίδια στροφή στην τηλεργασία τον Μάρτιο του 2020, εξαιτίας των ποικίλων κανόνων, νομοθετικών διατάξεων και της κατάστασης εμβολιασμού των εργαζομένων.

O εμβολιασμος δεν αποτελει την οριστικη λυση
Η έρευνα έδειξε ότι η πλειοψηφία των εργαζομένων υποστηρίζει την ιδέα ο εργοδότης της να καταστήσει υποχρεωτικό τον εμβολιασμό κατά του κορωνοϊού. Ωστόσο, μόνο το 8% των ερωτηθέντων υποστήριξε ότι σχεδιάζει πράγματι να ζητήσει αποδεικτικό εμβολιασμού ως μέρος της στρατηγικής του για την επιστροφή στο γραφείο. Η πιο συνηθισμένη τακτική των μεσαίων επιχειρήσεων είναι να ενθαρρύνουν ενεργά τον εμβολιασμό, αλλά να μην ζητούν απόδειξη για την κατάσταση εμβολιασμού (48%) και να ζητήσουν από τους ίδιους τους εργαζόμενους να καταγράψουν αν έχουν εμβολιαστεί ή όχι (36%). Βέβαια, και με τις δύο αυτές προσεγγίσεις, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να είναι σίγουρες και να έχουν πραγματική εικόνα για τον βαθμό που τελικά οι εργαζόμενοί τους έχουν εμβολιαστεί.

Παράλληλα, ενώ έχει γίνει πολλή κουβέντα για τα διαβατήρια εμβολιασμού ως μέσου απόδειξης της κατάστασης εμβολιασμού κάποιου, υπάρχουν ορισμένοι λόγοι που δεν τα καθιστούν ιδανικές επιλογές. Αρχικά, η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονται φαίνεται να είναι πιο αργή σε σχέση με αυτή που ακολουθούν οι επιχειρήσεις στον σχεδιασμό τους για την επαναλειτουργία των εγκαταστάσεών τους, ενώ διαφορετικά μέρη φαίνεται να εφαρμόζουν άλλες στρατηγικές. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, ενώ στο Τέξας και στην Φλόριντα ανακοινώθηκε πρόσφατα ότι οι εργοδότες δεν θα επιτρέπεται να τα χρησιμοποιούν, σε άλλες πολιτείες, όπως η Νέα Υόρκη και το Ιλινόι, διακρίνεται ένα θετικότερο κλίμα για την αξιοποίησή τους. Όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό, τέτοιες διαφορετικές προσεγγίσεις δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο το έργο της δημιουργίας ξεκάθαρων και δίκαιων πολιτικών για τις εταιρείες, ιδιαίτερα αν αυτές είναι πολυεθνικές ή διαθέτουν ανθρώπινο δυναμικό που δεν βρίσκεται συγκεντρωμένο σε ένα σημείο.

Επιπρόσθετα, πολλοί εργοδότες διστάζουν να συλλέξουν τέτοιου είδους πληροφορίες, λόγω των πιθανών νομικών κυρώσεων ή άλλων ανησυχιών περί ιδιωτικότητας. Οι Chief Human Resources Officers έχουν υποστηρίξει ότι, επειδή τα εμβόλια αποτελούν μέρος του αρχείου της υγειονομικής φροντίδας και περίθαλψης του εργαζομένου, η συγκέντρωση πληροφοριών σε σχέση με το ποιος έχει εμβολιαστεί θα μπορούσε τελικά να θεωρηθεί παραβίαση της ιδιωτικότητας και του απορρήτου. Επιπλέον, θα μπορούσαν να υπάρξουν νομικές αξιώσεις αν ένας εργαζόμενος αντιδράσει αρνητικά στον υποχρεωτικό εμβολιασμό που θα επιβληθεί από τον εργοδότη του, ενώ ένας εργοδότης μπορεί να έρθει αντιμέτωπος και με κάποια μήνυση αν δημιουργήσει συνθήκες που δεν θα είναι δίκαιες για όσους εργαζόμενους έχουν επιλέξει να μην εμβολιαστούν. Ακόμα δε και στην περίπτωση που ο νόμος είναι με την πλευρά του εργοδότη, το πλήγμα στη φήμη της εταιρείας από μια δικαστική διαμάχη θα είναι σοβαρό για τις περισσότερες επιχειρήσεις.

Πως προαγεται ενα ασφαλες περιβαλλον
Όλοι οι παράγοντες που αναφέρθηκαν παραπάνω συντελούν στο γεγονός ότι οι εργοδότες θα ξανανοίξουν τα γραφεία τους και σε κάποιον αριθμό ανεμβολίαστων εργαζομένων. Προκειμένου, λοιπόν, να επαναλειτουργήσουν τους εργασιακούς τους χώρους με την όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ασφάλεια και παραγωγικότητα, οι μεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να ακολουθήσουν ορισμένες απλές στρατηγικές:

Να ανακοινώσουν από πριν το σχέδιο επαναλειτουργίας. Ένας σημαντικός αριθμός εργαζομένων διατηρεί τις επιφυλάξεις του ως προς το πόσο ασφαλής θα είναι ο εργασιακός χώρος. Συνεπώς, οι εταιρείες οφείλουν να επικοινωνήσουν το στρατηγικό πλάνο επαναλειτουργίας τους αρκετά νωρίτερα από την ημέρα της επιστροφής στο γραφείο. Η επικοινωνία αυτή θα ήταν σκόπιμο να προβάλει τα πραγματικά μέτρα ασφαλείας που έχουν τεθεί σε ισχύ, αλλά και να βελτιώνει τις αντιλήψεις σε σχέση με την ασφάλεια. Για παράδειγμα, αν οι εργαζόμενοι μιας εταιρείας συνωστίζονται κυρίως στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς, είναι λογικό να αναζητήσουν καθοδήγηση ή εγγυήσεις ότι οι διαδρομές προς τον φυσικό χώρο εργασίας θα είναι ασφαλείς.

Να προσδιορίσουν και να επικοινωνήσουν την υβριδική τους στρατηγική. Όπως έδειξε το 2021 Hybrid Work Employee Survey της Gartner, με δείγμα πάνω από 2.400 εργαζόμενους, το 54% συμφωνεί ότι η προσέγγιση του εργοδότη του ως προς την ευελιξία θα επηρεάσει την παραμονή του ή όχι στον οργανισμό. Συνεπώς, μια υβριδική προσέγγιση θα επιτρέψει στους εργοδότες να ανταποκριθούν στη νέα αυτή προτίμηση των εργαζομένων για ευελιξία.

Μολονότι, όμως, υπάρχει η γενικότερη πρόθεση για υιοθέτηση υβριδικών μοντέλων, μόνο το 21% των HR ηγετών που ρωτήθηκαν στο πρόσφατο webinar της Gartner επισήμανε ότι έχει ένα σαφές όραμα για τον μελλοντικό ρόλο που θα έχει ο φυσικός εργασιακός χώρος. Σε κάθε περίπτωση, η δημιουργία μιας υβριδικής στρατηγικής που θα είναι λειτουργική και θα κάνει τα άτομα να αισθάνονται ασφαλή, απαιτεί από τις εταιρείες να επικοινωνήσουν ξεκάθαρα το πότε οι άνθρωποι θα εργάζονται από το γραφείο και πότε θα μπορούν να εργάζονται από μια διαφορετική τοποθεσία. Παραδείγματος χάριν, η Dropbox ανακοίνωσε μια «Virtual First» στρατηγική, σύμφωνα με την οποία ο σκοπός του γραφείου είναι ειδικά για συνεργασία και team bonding και όχι για ατομικές εργασίες.

Να δημιουργήσουν στιγμές ασφάλειας. Οι ηγέτες στον κατασκευαστικό κλάδο, αλλά και τον κλάδο του πετρελαίου και του αερίου έχουν καιρό τώρα καθιερώσει στιγμές ασφάλειας στις εγκαταστάσεις τους, ούτως ώστε να εμποδίσουν τους πιθανούς τραυματισμούς. Ο συγκεκριμένος τρόπος σκέψης χρειάζεται να υιοθετηθεί και σε άλλους κλάδους για να δημιουργηθούν στιγμές ασφαλείας κατά του κορωνοϊού. Έτσι, οι ηγέτες και οι managers οφείλουν να ορίσουν ένα χρονικό διάστημα κάθε μέρα, στο οποίο θα υπενθυμίζουν τη σημασία των μέτρων ασφαλείας κατά του Covid-19 στους ανθρώπους τους. Η πρακτική αυτή θα είναι ακόμα πιο σημαντική όταν ο εμβολιασμός θα έχει επεκταθεί και οι εργαζόμενοι θα έχουν χαλαρώσει κάπως την προσοχή τους. Επιπρόσθετα, οι στιγμές αυτές θα είναι πιο αποτελεσματικές αν οι ηγέτες επιτρέψουν στους εργαζόμενους να πάρουν τον λόγο, καθώς συχνά οι συνάδελφοι περιβάλλονται με περισσότερη εμπιστοσύνη από τους ηγέτες ή τα HR στελέχη.

Να θέσει δικλείδες ασφαλείας στις συζητήσεις για τον εμβολιασμό. Η ανάπτυξη και η διανομή των εμβολίων έχει προκαλέσει έναν ευρύ διάλογο σχετικά με την αποτελεσματικότητα, τις παρενέργειες κ.ά. Είναι μοιραίο, λοιπόν, κατά την επιστροφή στο γραφείο, να υπάρξει συζήτηση μεταξύ των εργαζομένων για το αν έχουν εμβολιαστεί ή όχι, ενώ ελλοχεύει ο κίνδυνος οι ανεμβολίαστοι να περιθωριοποιηθούν ή κάποιοι να «κοιτούν περίεργα» όσους έχουν εμβολιαστεί. Επομένως, η εταιρεία χρειάζεται να επικοινωνήσει τις αποδεκτές συζητήσεις και συμπεριφορές σε σχέση με την εμβολιασμό, χωρίς να τις απαγορεύσει, αλλά θέτοντας δικλείδες ασφαλείας και υπενθυμίζοντας ότι ο εμβολιασμός είναι μια προσωπική επιλογή.

Καθώς η γενική επιθυμία είναι η όσο το δυνατόν πιο γρήγορη επιστροφή στην «κανονικότητα», η πραγματικότητα δείχνει πως οι εργασιακοί χώροι στους οποίους αναμένεται εντός του έτους να επιστρέψουν οι εργαζόμενοι, δεν θα είναι οι ίδιοι που άφησαν το 2020. Η προτροπή, λοιπόν, των εταιρειών προς τους εργαζομένους τους να εμβολιαστούν είναι καλή, αλλά όχι αρκετή. Οι επιχειρήσεις που θα μεριμνήσουν για την ασφάλεια, την ευελιξία και τη σαφή επικοινωνία θα είναι αυτές που θα πετύχουν, καθώς κατευθυνόμαστε προς μία περίοδο πρωτοφανών αλλαγών.